De civitate dei (1.9)

CAPUT VIIII. De causis correptionum, propter quas et boni et mali pariter flagellantur.

Quid igitur in illa rerum uastitate Christiani passi sunt,
quod non eis magis fideliter ista considerantibus ad prouectum
ualeret? Primum quod ipsa peccata, quibus Deus indignatus
inpleuit tantis calamitatibus mundum, humiliter cogitantes,
quamuis longe absint a facinerosis flagitiosis adque inpiis.
tamen non usque adeo se a delictis deputant alienos, ut nec
temporalia pro eis mala perpeti se iudicent dignos. Excepto
enim quod unusquisque quamlibet laudabiliter uiuens cedit in
quibusdam carnali concupiscentiae, etsi non ad facinorum
inmanitatem et gurgitem flagitiorum adque inpietatis abominationem,
ad aliqua tamen peccata uel rara uel tanto crebriora,
quanto minora — hoc ergo excepto quis tandem facile reperitur,
qui eosdem ipsos, propter quorum horrendam superbiam luxuriamque
et auaritiam adque execrabiles iniquitates et inpietates
Deus, sicut minando praedixit, conterit terras, sic habeat, ut
habendi sunt? sic cum eis uiuat, ut cum talibus est uiuendum?
Plerumque enim ab eis docendis ac monendis, aliquando
etiam obiurgandis et corripiendis male dissimulatur, uel cum
laboris piget, uel cum os eorum uerecundamur offendere, uel
cum inimicitias deuitamus, ne inpediant et noceant in istis
temporalibus rebus, siue quas adipisci adhuc adpetit nostra
cupiditas, siue quas amittere formidat infirmitas, ita ut, quamuis
bonis malorum uita displiceat et ideo cum eis non incidant [*]

in illam damnationem, quae post hanc uitam talibus praeparatur,
tamen, quia propterea peccatis eorum damnabilibus parcunt,
dum eos in suis licet leuibus et ueniabilibus, metuunt,
iure cum eis temporaliter flagellantur, quamuis in aeternum
minime puniantur, iure istam uitam, quando diuinitus adfliguntur
cum eis, amaram sentiunt, cuius amando dulcedinem peccantibus
eis amari esse noluerunt.

Nam si propterea quisque obiurgandis et corripiendis male
agentibus parcit, quia opportunius tempus inquirit uel eisdem
ipsis metuit, ne deteriores ex hoc efficiantur, uel ad bonam
uitam et piam erudiendos inpediant alios infirmos et premant
adque auertant a fide: non uidetur esse cupiditatis occasio,
sed consilium caritatis. Illud est culpabile, quod hi, qui
dissimiliter uiuunt et a malorum factis abhorrent, parcunt
tamen peccatis alienis, quae dedocere aut obiurgare deberent,
dum eorum offensiones cauent, ne sibi noceant in his rebus,
quibus licite boni adque innocenter utuntur, sed cupidius,
quam oportebat eos, qui in hoc mundo peregrinantur et spem
supernae patriae prae se gerunt. Non solum quippe infirmiores,
uitam ducentes coniugalem, filios habentes uel habere quaerentes,
domos ac familias possidentes, (quos apostolus in
ecclesiis adloquitur docens et monens quem ad modum uiuere
debeant et uxores (cum maritis et mariti cum uxoribus, et
filii cum parentibus et parentes cum filiis, et serui cum
dominis et domini cum seruis) multa temporalia, multa terrena
libenter adipiscuntur et moleste amittunt, propter quae non
audent offendere homines, quorum sibi uita contaminatissima
et consceleratissima displicet; uerum etiam hi, qui superiorem
uitae gradum tenent nec coniugalibus uinculis inretiti sunt et [*] [*]

uictu . paruo ac tegimento utuntur, plerumque, suae famae ac
saluti dum insidias adque impetus malorum timent, ab eorum
reprehensione sese abstinent, et quamuis non in tantum eos
metuant, ut ad similia perpetranda quibuslibet eorum terroribus
adque inprobitatibus cedant, ea ipsa tamen, quae cum eis non
perpetrant, nolunt plerumque corripere, cum fortasse possint
aliquos corripiendo corrigere, ne, si non potuerint, sua salus
ac fama in periculum exitiumque perueniat, nec ea consideratione,
qua suam famam ac salutem uident esse necessariam
utilitati erudiendorum hominum, sed ea potius infirmitate, qua
delectat lingua blandiens et humanus dies et reformidatur uulgi
iudicium et carnis excruciatio uel pereratio, hoc est propter
quaedam cupiditatis uincula, non propter officia caritatis.

Non mihi itaque uidetur haec parua esse causa, quare cum
malis flagellentur et boni, quando Deo placet perditos mores
etiam temporalium poenarum adflictione punire. Flagellantur
-enim simul, non quia simul agunt malam uitam, sed quia
simul amant temporalem uitam, non quidem aequaliter, sed
tamen simul, quam boni contemnere deberent, ut illi correpti
adque correcti consequerentur aeternam, ad quam consequendam
si nollent esse socii, ferrentur et diligerentur inimici,
quia donec uiuunt semper incertum est utrum uoluntatem sint
in melius mutaturi. Qua in re non utique parem, sed longe
grauiorem habent causam, quibus per prophetam dicitur: Ille e
quidem in suo peccato morietur, sanguinem autem
eius de manu speculatoris requiram. Ad hoc enim
speculatores, hoc est populorum praepositi, constituti sunt in
ecclesiis, ut non parcant obiurgando peccata. Nec ideo tamen [*] [*] [*] [*]

ab huius modi culpa penitus alienus est, qui, licet praepositus
non sit, in eis tamen, quibus uitae huius necessitate coniungitur,
multa monenda uel arguenda nouit et neglegit, deuitans
eorum offensiones propter illa quibus in hac uita non indebitis
utitur, sed plus quam debuit delectatur. Deinde habent aliam
causam boni, quare temporalibus adfligantur malis, qualem
habuit Iob: ut sibi ipse humanus animus sit probatus et cognitus,
quanta uirtute pietatis gratis Deum diligat.