Adnotationes in Iob (31-35)

Testamentum feci oculis meis: numquid coepi
sperare uisibilia? ut non cogitem de uirgine: ut subaudiatur
"absit". hinc iam incipit merita ecclesiae commemorare
in his qui perseuerant in fine in tentationibus magnis abundante
iniquitate et refrigescente caritate multorum. et non
cogitabo de uirgine: incorruptione sapientiae uel iustitiae.
et quae est alia pars dei desuper? subauditur: non [*] [*]

cogitabo. aut ita: et quae est nisi illa? si incessi cum
inrisoribus: iam bonis qui sunt in ecclesia difficile est non
talibus sociari. uel si festinauit ad dolum pes meus:
hypocrisis. seram et alii fructus meos edant: quomodo
Iudaeis contigit, id est: ea dicere quae alii faciant magis
quam ipsi. sine stirpe sim super terram: ut facile
arescam. ille enim in terra tamquam in petra firmus est, qui
facit quod dicit. si secutum est cor meum mulierem: ut
suam quaereret gloriam in populo dei\' potius quam dei, cui
uni iure debetur. aut si obsedi ianuas eius: insidiose
captaui desideria eius plebis uel timorem, quibus ageretur, ut
mihi potius seruiret quam deo. placeat quoque uxor mea
alteri: fama mea diabolo, cui quando placemus, displicemus
deo; ille enim malis nostris gaudet. et filii mei humilientur:
facta uel imitatores mei. furor enim animae meae est
indomitus commaculare uiri uxorem: mihi eam uindicando.
quodsi et despexi iudicium famuli mei aut
ancillae, cum iudicarentur apud me: secundum quod
dictum est: saecularia igitur iudicia si habueritis.
famulos autem dixit laicos adhuc saecularibus deditos. quodsi
et uisitationem, quod responsum dabo? in tribulatione
quam conscientiam habeo, quia ista despexi? nonne
sicut ego conceptus sum in utero et illi? eadem in
sacramentis enim omnibus praedicantur, eadem credunt. et
fuimus similiter in uentre. non enim ille aliter renuntiat
quam ille, qui plene seruiturus est deo. et de uentre [*] [*] [*] [*]
matris meae dux eis fui: ab initio enim sui haec operatur
ecclesia. aut si despexi nudum pereuntem et non operui:
si non fide remissionis peccatorum tamquam tunicam non
habentem uelaui a nuditate foeditatis, id est peccati, pereuntem;
iam enim desperat multitudine peccatorum. et hinc est:
et quorum tecta sunt peccata. infirmorum si non
benedixerunt mihi humeri: spe inmortalitatis tamquam
pallio desuper cooperti. ne autem post fidem remissionis
peccatorum sufficere putarent praeteritarum poenarum metu
carere et inciperent sperare temporalia, bene adiecit: de
tonsura ouium mearum calefacti sunt, quod a frigore
spei ten-enae illorum uindicati sunt consideratione, si carnalia
per renuntiationem posuerunt exemplo gregis detonsarum. si
leuaui super pupillum manum meam: qui non inueniendo
patrem poterat creaturam uel hominem sequi. fidens. quia
mihi est adiutorium multum: uolens eis dominari. discedat
humerus meus a iugulo meo: quod his contingit,
qui se ab ecclesia separant, dum uolunt populis dominari, ut
praecisionem praecisionis patiantur. per humerum autem aut
brachium significantur actiones. timor enim continuit me:
ne leuaret manum super pupillum. et a pondere eius non
sustinebo: si hoc uelim ut pupillum opprimam. posui
aurum robur meum: numquid praesumpsi de doctrina aut
sapientia dei? quodsi et in lapide pretioso fidebam:
quasi de operibus meis. si et laetatus sum, cum esset
mihi census multus: quasi de meo, ut qui gloriatur, [*] [*]
in domino glorietur. si et in innumerabilibus posui
animam meam — subaudiendum ad omnia: discedat ab
humero meo brachium meum —: quod amarer a multis. et
deceptum est clam cor meum. ordo: si et in innumerabilibus
posui animam meam, et deceptum est clam
cor meum: si consensi tali cogitationi, ut in me praesumerem.
quodsi et osculatus sum manum meam ponens
ad os meum: gauisus sum tamquam de operibus meis.
quodsi et gauisus sum super ruina inimici mei:
ecclesiae, ut sunt persecutores ecclesiae. audiat auris mea
maledictionem meam: perducatur ad sensum meum.
opprobrio sim in meo populo diffamatus: plebi
sanctorum, ut separetur tamquam inlusus. quodsi saepe
dixerunt ancillae meae: adulatores. quis det nobis ut
carnibus eius satiemur? cum satis bonus essem: ut
imitarentur felicitatem carnalem in me. non tamen haec gessi;
ne dicerent enim haec, non me praebebam in talibus bonum.
foris non manebat hospes: recipiebam peregrinum in
saeculo. quodsi et sponte peccans -abscondi peccatum
meum: uoluntarie enim peccantibus nobis, postquam
accepimus scientiam ueritatis. aut si dimisi infirmum
sinu uacuo exire ianuam meam: ut ideo exierit ianuam, quia
sinu uacuo fuit. quis mihi tribuat auditorem? quis mihi
praestet, ut audiar? manum domini si non timui, qua.
scripsit: si non dimiseritis, nec pater uester dimittet
uobis. conscriptionem si quam habeo. ordo: [*] [*] [*]
conscriptionem si quam habeo, et si non disrupi eam super
humeros meos, et coronatus publice legam super
humeros meos leuans: et coronatus publice legam, id est
aduersus faciem meam statuam te ante faciem tuam,
quia populi corona confundar, quia non feci mandatum
domini, quod me fecisse iam dixeram, negando primo me
habere conscriptionem, quae postea mihi obicitur. si super
me umquam terra gemuit: stipendiarii ecclesiae, quod
malus sum. aut sulci eius plorauerunt simul: quo
semina recipiuntur et unde fructus dantur; quia et malus
sum et mala semina seminabam, ideo simul. aut si et
uirtutem eius comedi solus sine pretio: ipsa misericordia,
qua participat catechizanti qui catechizatur; hoc est solus,
non retribuens ei qui daret. aut si animam domini terrae
decipiens contristaui: non me dignum exhibens passioni
eius qui pro me animam fudit. nolite constristare spiritum
sanctum in uos. pro tritico germinet mihi urtica: pro
spiritalibus doctoribus magistri prurientium auditu per confricationes
hominum mente corruptorum et a ueritate destitutorum.
et pro hordeo spina: pro carnalibus oboedientibus
peccatores et resistentes. erat enim Iob in conspectu suo
iustus: in conscientia sua.

Verba Eliu Buzitis. deus abiecit eum et non uir:
ut hanc dicam causam, cur tacuerint. et sermonibus uestris
non respondebo ei: ego enim talia dicam, ut mihi [*] [*]

quemadmodum nobis respondere non possit. quia ergo expectaui
et non sunt locuti: quasi ad Iob conuersus dicit. uenter
meus sicut uter musto plenus: commendat hunc scriptura,
quia in prophetia locuturus sit. et ueluti follis aerarii
disruptus: ad duritiam soluendam de ui loquor; inde et
iratus dicitur. non enim opus esset, ut ego loquerer, si uos
ei responderitis. alioquin et me tineae edent: aut sicut
uos aut sicut omnes qui mirantur personas.

Mundum est cor meum in uerbis: non duplex.
spiritus diuinus qui fecit me: subaudis "est", ut sit:
spiritus diuinus est qui fecit me. quomodo ergo dicis:
iustus sum, et non exaudiuit me? quasi aduersario
dixerit Iob. semel enim loquitur dominus: quasi uocationem
omnium iustorum semel fecit dominus et temporaliter
circa singulos hoc agit diuina prouidentia. per somnium
aut in uisitatione nocturna: aut in ignorantia aut in
tribulatione. aut sicut incidit saeuus timor in homines
cum dormiunt in cubiculis: securi. et corpus eius a
ruina eruat: translate sicut ossa. et pepercit animae
eius a morte: cum eum conuerterit, parcet ei. quia uenturum
est bellum et iterum arguet eum in infirmitate
in cubili: post conuersionem iam probat, ne de se praesumat.
et multitudo ossium eius emarcuit: fiducia de se.
omnemque escam non poterit sumere: consolationem de
temporalibus. et renouabit corpus suum sicut litura in
pariete: mutationem uitae: et hic translate propter aedificium, [*] [*]

id est in societatem. et molliet carnes suas sicut paruuli:
ne sit durus superbia, secundum quod Eliu uidetur, tentatur
lob humilis per innouationem. et intrauit facie hilari
cum professione: paratus ad tentationes. salua animam
meam, ne ueniam in corruptionem: hic tentatio mortis.
uices tres cum uiro: conuersionis, probationis, mortis. sed
eruit animam meam de morte: quia adhuc haec mortis
restat. ut anima mea in lumine collaudet eum: iam
ergo orationes cessabunt, quia nulla erit indigentia.

Respondens autem Eliu dixit. quomodo
dicitur: et adiecit. et qui habetis scientiam, auribus
percipite: spiritalibus. quia auris sermones probat:
ista carnalis. quid est bonum, quia dixit lob: iustus
sum? quid boni dixit quia dixit? et in iudicio meo
mentitus est. hinc est: ego bona praestolabar: ideo
praeter spem quod est mentitus est. quis est uir ut lob?
adhuc uerba lob sunt; dixit enim: non uisitabitur qui
ambulauerit cum deo: hic illum putat deceptum, quia hoc
sperans illa omnia fecerit; aut certe: quod in bonum non
putat uisitari eum qui ambulauerit cum domino. absit a
domino inpietas: aut ut non uisitet in bono, qui cum eo
ambulauerit, aut etiam si uisitauerit in tentatione, inpie et
iniuste agat. inpius est qui dicit regi: iniuste agis. tu
autem illud non debes dicere, qui non es inpius. bene, qui
dicit, non, qui dixerit, ne iam etiam ob hoc esset. quomodo [*] [*]

dicitur: factum est, qui hoc facit. inpiissime principibus.
tamquam angelis dicat: nisi Michael princeps uester, inpiissime
agitis, aut: si ita inpiissime dicitur principibus, quanto magis
regi! abusi sunt enim inique cum excluderentur
infirmi: male usi sunt exclusione sua, cum propter infirmitatem
excluderentur ab ea uisione, qua uidentur omnia diuinitus
ordinatissime ordinari et administrari. in eo autem male
usi sunt, quia spiritum suum sequi maluerunt, deum ista non
curare; ex hoc enim illis uane ueniet, ut in necessitatibus
suis clament et rogent hominem, cum deum rogare debuerint.
neque erit locus, et non est umbra mortis, ut latitent
qui faciunt iniqua. non ad hoc est umbra mortis ut latitent,
ut est: non senes habent sapientiam, quia non senectus
est causa sapientiae, et: haereticum ne salutes. ne inde,
qua haereticus est. et euertet noctem, et humiliabuntur:
ut supra eos sit quod sub ipsis erat, id est: premat eos
quod subditum illis erat. et extinxit inpios: lucere sibi
uidebantur. et iustitias eius non cognouerunt: dicit
quid boni deus fecerit de iniquitate eorum, ut perferatur
ad eum clamor pauperis. ipse quietem dabit, et quis
poterit condemnare? non qualem quaerunt homines quae
illis tribulationibus turbatur; si deus iustificat, quis est qui
condemnet? et contra gentem et contra hominem
simul: aduersus gentiles et Iudaeos. qui regnare facit
hominem hypocritam propter peruersitatem populi.
cui dicitur: qui ergo alium doces. te ipsum non doces? [*] [*]
absque me uidebo; tu ostende mihi: te reprehendens
me ipsum forte reprehendendum esse non uideo? interroganter
pronuntiandum. si iniquitatem operatus sum. non adiciam:
correptus a te. numquid a te exigit eam, quia repulisti?
quia reprehendisti. et uir sapiens audiet uerbum meum:
deum omnia curare. Iob autem non in sapientia locutus
est: putando quod aliquid sibi inique diuinitus acciderit.

Quare hoc existimasti in iudicio? quare hoc
iudicasti? tu quis es, qui dixisti: iustus sum ante
conspectum domini? ante conspectum domini dixisti:
iustus sum. utrumque enim reprehensibile est in homine:
unum, si aut superbe dicatur aut falsum sit iustum eum esse
etiam secundum humanam iustitiam, alterum autem, quia
numquam uere dici ab homine potest, quod ante conspectum
dei sit iustus, cui comparatus quilibet iniquus est. aut dicis:
quid prodest tibi aut quid faciam, si peccaui? hoc
enim ei uidetur Iob dixisse deo, quasi aut deo prosit peccatum
eius, ut isto dolore ad pietatem cogatur. ubi ait: noli me
docere inpium esse: an bonum est tibi si inique egero?
aut deo noceat peccando, et ideo illum sic insequatur deus
quasi hostem suum premens, ne aliquid ab illo mali patiatur.
nam hoc etiam dixerat: si ego peccaui, quid possum tibi
facere? ad utrumque ergo Eliu respondit consequentibus
uerbis: ego dabo tibi responsum et tribus amicis meis.
aspice in caelum et uide; respice in nubes quam altae [*] [*]

sint a te. si peccasti, quid agis? confirmat quod ab eo
dictum est: si ego peccaui, quid possum tibi facere?
aut si multa iniusta fecisti, quid poteris facere? plus
est "m u Ita iniusta fec i s ti", quam quod superius dixit
"peccasti". sed tamen quid poteris facere deo, quando ne
nubes quidem potes laedere? et si iustus es, quid dabis
ei? e contrario: quomodo iustitia tua nihil ei prodest, sic
iniustitia nihil nocet. aut quid de manu tua accipiet?
etiamsi dare uelis; propter sacrificia, quae stulti putant deum
sumere uelut eis indigentem. uiro simili tui inpietas tua
et filio hominis iustitia tua: uel illa nocet uel haec
prodest. sed his uersibus confirmauit potius quam refellit
sententiam quam dixit Iob: si ego peccaui, quid possum
tibi facere? consequenter ergo oportet ut ostendat quare in
hac uita homines adfliguntur iniuriis malorum, inter quos
etiam diabolus cum angelis suis numeratur, princeps iniuriarum
et iniquitatum omnium. cum enim deo non possint
nocere peccantes, cur eos tradit in potestate adfligendos malis?
et exponit deinceps dicens: a multitudine clamabunt,
uociferabuntur a brachio multorum. et non dixit: ubi
est deus qui fecit me? ad hoc enim patiuntur haec, ut
deum quaerant, non ut inaniter uociferentur. quod autem ait
fecit me", pro documento est, quia quaerentem se non
relinquet, quem ipse fecit. qui distribuit custodias nocturnas:
tempora huius saeculi sub certis potestatibus ordinata,
quia nec in ista erroris nocte relinquet hominem sine custodia,
qui eum fecit. qui separat me a quadrupedibus terrae
et a uolatilibus caeli sapientiorem me fecit: sic enim
quaerendus est dominus in adflictionibus uitae huius, ut non [*] [*]
ab eo terrena bona desideremus, quia iam bestiis meliores
sumus, antequam illa accipiamus. ibi clamabunt; et non
audies. ibi dixit "in multitudine, in adflictione clamantium
a brachio multorum: aut certe ibi* propter hoc, sicut
est: ibi ceciderunt qui operantur iniquitatem. et non
audies quod dixit, de eo dixit. ab iniuriis malorum: subaudiendum
"clamabunt". uana enim non uult dominus
uidere: non uult subuenire uana petentibus et non ideo
uociferantibus in adflictione ut bona sempiterna percipiant,
cum propterea separati sint a quadrupedibus terrae et sapientiores
facti uolatilibus caeli; sed uociferantur, quia non sunt
in saeculi huius iniquitate felices. ipse enim omnipotens
perspicit eos qui faciunt iustitiam et saluum me
faciet: sicut ipse uidet facientes, qui cordis intima perspicit,
sic ea salute saluos facit, quam ipse uidet in occulto, quia
nec oculus uidit nec auris audiuit nec in cor hominis ascendit,
quae praeparauit deus diligentibus se. ideo etiamsi
perturbetur uana salus hominis, dat tamen auxilium de tribulatione
pater, qui uidet in abscondito. iudicare itaque
eum, si potes collaudare eum, sicuti est; hoc enim
uisus est Iob dicere, cum ait: utinam esset nobis arbiter!
et nunc quia non est uisitans iram suam nec cognouit
delicta uehementer: cognouit ad uindictam. unde est:
quoniam iniquitatem meam ego cognosco; et in eodem
loco: auerte faciem tuam a peccatis meis. cognouit ergo
delicta; nam ideo patiuntur homines tribulationem in hoc
saeculo, sed non uehementer, quia partibus corrigens das [*] [*]
locum paenitentiae. et lob uane aperuit os suum; in
ignorantia sua uerba multiplicat.