Arnobii adversus nationes Libri VII (7.34-7.35)

unde isritur fluxit uel ex quibus enata est
causis opinionum haec prauitas ? ex eo scilicet maxime, quod
nequeuntes homines quidnam sit deus scire, quidnam sit uis
eius, natura substantia qualitas, utrumne habeat formam - an [*]

nulla sit corporis circumscriptione finitus, agat aliquid an non
agat, uigiletne perpetuo an aliquando soluatur in somnos,
currat sedeat ambulet an ab huiusmodi motibus et cessatione
sit liber haec omnia ut dixi nequeuntes scire neque natione
aliqua peruidere in eas sunt opinationes lapsi, ut deos ex se
fingerent et qualis sibi natura est et illis talem darent actionum,
sensuum uoluntatumque naturam. quodsi animal cernerent
nullius esse se pretii nec inter formiculam plurimum
seseque esse discriminis, profecto desinerent arbitrari quicquam
ae habere commune cum superis et intra suos fines humilitatis
suae modestiam continerent. nunc uero quia cernunt ora oeulos
capita buccas auriculas nasos ceterasque se alias membrorum
genere ac uiscerum portiones, et deos existimant eadem
ratione formatos habitumque illos suum compagine in corporea
continere: et quia gaudere laeta re maestosque se fieri tristioribus
conspiciunt causis, arbitrantur et numina ex rebus hilarioribus
gaudere et ex minus laetis animorum contractione conduci
: adfici se ludis, patent et caelitum mentes ludorum delectatione
mulceri: et quia illis se uolup est lauacrorum rafouere.
nere caldoribus, et superis ducunt laustionum esse munditias
gratas: uindemiamus nos homines, et deos rentur et credunt
suas ducere atque agitare uindemias: dies nobis natalicii sunt,
et potentias caelites dies autumant habere natales. quodsi
possent adacribere ualetudines, aegritudines et corporales diis
morbos, non dubitarent eos lienosos, lippulos atque enterocelicos
dicere, eo quod ipsi et lienosi et lippi sunt saepe et ingentium
herniarum magnitudine ponderosi.

age nunc summatim, quo-
Diam sermo prolatus est et perductus in haec loca, singularum
partium oppositionibus comparemus, utrumne uos melius rebus
de superis sentiatis an potius nos multo et honoratius [*]

opinemur et rectius quodque rei diuinae suam praestet atque attribuat
dignitatem. ac primum uos deos, quos in rerum natura
uel arbitramini esse uel creditis quorumque in templis omnibus
simulacra constituistis et formas, profitemini esse natos et ex
masculorum feminarumque seminibus conuentionum progenitos
lege. at uero nos contra, si modo dii certi sunt habentque
huius nominis auctoritatem potentiam dignitatem, aut in.,
genitos esse censemus - hoc enim religiosum est credere –
aut si habent natiuitatis exordium, dei summi est scire, quibus
eos rationibus fecerit aut saecula quanta sint, ex quo eis
adtribuit perpetuitatem sui numinis inchoare. uos habere sexus
deos aliosque ex his mares, feminini generis alios esse censetis:
nos potentias caelites discretas esse sexibus abnegamus, quoniam
discrimen huiusmodi terrenis animantibus datum est
quas coire, quas generare auctor uoluit rerum substituendis
per libidinem prolibus.. nos hominum similitudinem gerere et
mortalium uultibus existimatis esse formatos: nos effigies remur
submotas esse ab his longe, quoniam forma mortalis est corporis,
et si forte est ulla, comprehendere neminem posse
indubitabili adseneratione iuramus. a uobis artificia singuli
opificum more habere perhibentur: ridemus, cum audimus nos
ista, quoniam diis artes necessarias ducimus arbitramurque non
esse et eas constat et liquidum est paupertatis ad subsidium
conparatas.