Arnobii adversus nationes Libri VII (7.32-7.33)

sed sit ut uultis honor in uino, sit in
thure, immolatione et caedibus hostiarum irae numinum offensionesque
placentur. etiamne di sertis, coronis adficiuntur et
floribus ? etiamne aeris tinnitibus et quassationibus cymbalorum?
etiamne tympanis? etiamne symphoniis? quid? efficiunt crepitus
scabillorum, ut cum. eos audierint numina, honorifice
secum existiment actum et feruentes animos irarum obliuione
deponant? an numquid ut paruuli pusiones ab ineptis uagitibus
crepitaculis exterrentur auditis, eadem ratione et omnipotentia
numina tibiarum stridore mulcentur et ad numerum
cymbalorum mollita indignatione flaccescunt? quid sibi uoluat
excitationes illae quas canitis matutini conlatis ad tibiam
uocibus? obdormiscunt enim superi,- remeare ut ad uigilias
debeant. quid dormitiones illae

quibus bene ut ualeant auspicabili
salutatione mandatis? somni enim quiete soluuntur [*]
occuparique ut hoc possint, lenes audiendae sunt neniae. lauatio,
inquit, deum matris est hodie. sordescunt enim diui et ad
sordes eluendas lauentibus aquis opus atque adiuncta aliqua
cineris frictione. louis epulum eras est. Iuppiter enim cenat
magnisque implendus est dapibus, iamdudum inedia gestiens
et anniuersaria interiectione ieiunus. † Aesculapii geritur celebraturque
uindemia. colunt enim dii uineas et ad suas usiones
contractis exprimunt uindemiatoribus uinum. lectisternium
Cereris erit Idibus proximis. habent enim dii lectos atque ut
stratis possint mollioribus incubare, puluinorum tollitur atque
excitatur inpressio. Telluris natalis est. dii enim ex uteris
prodeunt et habent dies laetos quibus eis adscriptum est auram
usurpare uitalem.

ludi uero, quos facitis, quibus Floralibus et
Megalensiis nomen est ceterique omnes alii quos esse sacros
uoluistis et religionum inter officia deputari quam rationem
habent, quam causam, ut institui condique debuerint et ex
numinum appellatione signari? honorantur, inquit, his dii et
si quas ab hominibus continent offensionum memorias inlatarum,
abiciunt, excludunt redduntque se nobis redintegrata familiaritate
fautores. et quae. causa est rursus, ut tranquilli, placidi
efficiantur et mites, ineptae si res fiant et ab hominibus otiosis
multitudine

spectante ludatur? ponit animos Iuppiter,
si Amphitryon fuerit actus pronuntiatusque Plautinus, aut si
Europa, si Leda, Ganymedes fuerit saltatus aut Danae, motum
conpescit irarum? tranquillior, lenior Mater Magna efficitur,
si Attidis conspexerit priscam refricari ab histrionibus fabulam?
obliterabit offensam Venus, si Adonis in habitu gestum agere
uiderit saltatoriis in motibus pantomimum? indignatio relanguescit
Alcidae, si tragoedia Sophoclis cui Trachiniae nomen [*]
est, Euripidis aut Hercules actitatur? existimatue tractari se
honorifice Flora, si suis in ludis flagitiosas conspexerit res agi
et migratum ab lupanaribus in theatra? itane istud non est
deorum inminuere dignitatem, dicare et consecrare turpissimas
res eis, quas censor animus respuat et quarum actores inhonestos
esse ius uestrum et inter capita conputari iudicauit infamia?
mimis nimirum dii gaudent, et illa uis praestans neque
ullis hominum comprehensa naturis libentissime commodat
audiendis his auris, quorum symplegmatibus plurimis intermixtos
se esse derisionis in materiam norunt: delectantur, ut
res est, stupidorum capitibus rasis, salapittarum sonitu atque
plausu, factis et dictis turpibus, fascinorum ingentium rubore.
iam uero si uiderint in femineas mollitudines eneruantes se
uiros, uociferari hos frustra, sine causa alios cursitare, amicitiarum
fide salua contundere se alios et crudis mutilare de
caestibus, certare hos spiritu, buccas uento distendere uocibusque
inmanibus concrepare: manus ad caelum tollunt, rebus
admirabilibus moti prosiliunt, exclamant, in gratiam cum
hominibus redeunt. haec si diis immortalibus obliuionem adferunt
simultatum, si ex comoediis, Atellanis, mimis ducunt .
laetissimas uoluptates, quid moramini, quid cessatis, quin et
ipsos dicatis deos ludere lasciuire saltare, obscenas conpingere
cantiones et clunibus fluctuare crispatis? quid enim differt aut
interest, faciantne haec ipsi an ab aliis fieri in amoribus atque
in deliciis ducant?