Arnobii adversus nationes Libri VII (7.30-7.31)

sed frustra, inquit, inequitas nobis:
non enim nos superis ob eas profundimus merum causas, tamquam
illos existimemus aut sitire aut bibere aut suauitatis
eius adfectione laetari. honoris eis ergo datur; quo fiat illorum
elatior, amplior augustiorque sublimitas, altaria super ipsa
libamus et uenerabiles muscos carbonibus excitamus extinctis.
et quae grauior infligi contumelia dis potest, quam si eos
credas accepto mero propitios fieri, aut honorem existimes
habitum his magnum, si modo uini exigui rores super uiuidam [*]

ieceris atque instillaueris prunam? non nobis est sermo cum
hominibus rationis expertibus neque quibus non sit communis
wtellegentia.e ueritas, inest et uobis sapientia, inest sensus,
uerumque nos dicere apud uos ipsi interiore iudicio scitis.
sed quid facere possumus considerare nolentibus penitus res
ipsas secumque ipsos loqui? facitis enim quod fieri cernitis,
non quod fieri oportere confiditis: plurimum quia apud uos ualet
nullam habens consuetudo rationem quam rerum inspecta
natura ueritatis examinatione ponderata. quid est enim deo
cum uino, aut in eius materia uis qualis aut quanta est, quod
cum effusum fuerit, sublimitas eius augescat et honorata existimetur
auctoritas ? quid, inquam, deo cum uino est, Veneriis
re proxima, neruos omnium debilitante uirtutum, uerecundiae,
pudoris et castitatis inimica, quod in insanias et furores
mentes saepius praecipitauit excitas ipsosque illos deos maledictis
conpulit exauctorare dementibus ? itane istud non nefas
et plenum sacrilegii crimen est, honori dis hoc dare, quod si
tu id auidius sumpseris, quid facias nescias, quid loquaris
ignores, ad extremum temulenti, luxuriosi et perditi conuicium
infamiamque merearis?

operae pretium est etiam uerba ipsa
depromere, quibus cum uinum datur uti ac supplicare consuetudo
est \'mactus hoc uino inferio esto\'. inferio), inquit Trebatius,
uerbum ea causa est additum eaque ratione profertur,
ne uinum omne omnino quod in cellis atque apothecis est
conditum, ex quibus illud quod effunditur promptum est, esse
sacrum incipiat et ex usibus eripiatur humanis. addito ergo
hoc uerbo solum erit quod inferetur sacrum nec religione
obligabitur ceterum. qualis ergo hic honor est, in quo imponitur
quasi lex deo, ne plus quaerat quam datum est? aut
cuius ipse est auiditatis deus, qui nisi uerbi fuerit praescriptione
summotus, cupiditatem suam protendat ulterius et [*]

apothecis suis supplicem priuet? \'mactus hoc uino inferio esto\':
iniuria est ista, non honor. quid enim, si diuus amplius hoc
uolet neque erit contentus inlato? nonne insigniter dicendus
est laedi qui honorem accipere cum condicione cogetur? nam
si exceptione non addita sacrum necesse et fieri omne omnino
quod in cellis est uinum, manifestum est et deo contumeliam
flexi, cui modus constituatur inuito, et uos ipsos in re sacra
caerimoniarum officia uiolare, qui non tantum tribuitis uini
quantum deum uidetis sibi uelle praestari. \'maetus hoc uino
inferio esto\' quid est aliud quam dicere: tantum esto mactus
quantum uolo, tantum amplificatus quantum iubeo, tantum
honoris adsumito quantum te habere decerno et uerborum
circumscriptione definio? o deorum sublimitas praepotena., quam
uenerari, quam colere officiis officiis caerimonialibus debeas,
cui legem uenerator inponit, quam cum pactionibus adorat et
formulis, quae per unius formidinem uerbi ab inmodicis uini
cupiditatibus arceatur.