De Paradiso (58-59)

sed haec minus nocere possunt, illud quod [*]
magis, nisi prouideatur, nocere possit aduerte. gentilis quidam
est, ad fidem tendit: catechumenus est, uult maiorem
accipere doctrinae et fidei plenitudinem: caueat ne dum uult
discere male discat et discat a Photino, discat ab Ario, discat
a Sabellio, tradat se huiusmodi magistris, quorum quaedam eum
trahat auctoritas. et inductus quadam magistrorum praesumptione
teneris sensibus inpressa diiudicare non nouerit. prius igitur [*]
oculis mentis perspiciat quid sequatur, uideat ubi uita sit,
tangat denique diuinarum uitalia lectionum, ut nullo prauo
offendatur interprete. legit illi Sabellius: ego in patre et
pater in me et dicit unam esse personam. legit Photinus
quia mediator dei et hominum homo Christus [*] [*]

Iesus et alibi: quid me uultis occidere hominem?
legit etiam Arius quia dixit: quoniam pater maior me
est. legitur quidem manifestum, sed qua ratione dictum [*]
sit debet ante pertractare secum, ut rationem dictorum
possit aduertere. ducitur quadam magistrorum auctoritate, et
profuisset ei non quaesisse quam talem inuenisse doctorem.
sed etiam gentilis si quis scripturas accipiat, legit: oculum
pro oculo, dentem pro dente, legit etiam: si scandalizauerit
te dextera tua, abscide illam: non intellegit
sensum, non aduertit diuini sermonis arcana, peius
labitur quam si non legisset. et ideo docuit quemadmodum [*]
dei uerbum inuestigare deberent, non perfunctorie, non inprouide,
sed diligenter atque sollicite. quod erat inquit ab
initio, quod audiuimus et quod uidimus oculis
nostris, perspeximus et manus nostrae perscrutatae
sunt de uerbo uitae: et uidimus et testamur et
adnuntiamus uobis. uides quod ante manibus quibusdam
perscrutatus sit dei uerbum et postea adnuntiauerit.
et ideo nihil Adam et Euam fortasse nocuisset uerbum, si
pertractantibus diligenter mentis quibusdam manibus ante[*]
tetigissent; infirmi enim pertractando et diligentius requirendo
uniuscuiusque quam non intellegunt possunt inuestigare naturam. [*] [*]
certe illi infirmi id lignum, in quo scientiam mali esse cognouerant,
ante quemadmodum tangerent, debuerant perscrutari.
nam et mali saepe nobis potest prodesse cognitio. et ideo
diaboli fraudes uel in hac legimus lectione uel prophetia, ut
discamus quemadmodum artes eius cauere possimus; cognoscenda
sunt enim temptamenta eius non ut sequamur, sed ut
docti instructique caueamus.

Sunt hoc loco qui dubitationem habeant utrum ex omni [*]
ligno ita dixerit deus esse gustandum, ut cum de omni ligno
ita de scientiae boni et mali ligno gustaretur, an uero de
omni ligno gustandum, de solo ligno scientiae boni et mali
dixerit non esse gustandum? qui ne id quidem putant inutilis
esse rationis quod, quamuis noxia esca huius ligni fuerit,
tamen si cum ceteris ederetur, noxia esse non posset, quandoquidem
antidotum theriacum de corpore serpentis confici
solere dicatur, quod utique uirus corpusque serpentis,
cum solum sumitur, nocet, cum admiscetur aliis, sanitati est
et saluti. scientia quoque boni et mali, si quis sapientiam
habeat, si quis uitae semper intendat, si quis cetera uirtutum
genera consequatur, nequaquam inutilis aestimatur. hac igitur
ratione plerique putauerant posse etiam illud intellegi, ut
uideatur deus id inhibuisse, ne absque ceteris solum lignum
scientiae boni et mali gustaretur, non prohibuisse cum ceteris. [*]
et hoc ideo putant dictum. quia ait deus ad Adam: quis
tibi indicauit quoniam nudus es, nisi de ligno a [*] [*]

quo praeceperam tibi, ab hoc solo ne manducares,
manducasti? quod uideretur dare aliquem interpretandi
locum, nisi mulier in superioribus dicente serpente: quid
utique dixit deus, ne edatis ab omni ligno quod
est in paradiso? respondisset: quod est in medio paradisi,
dixit deus: non manducabitis ex eo. in quo
quamuis mulieris praeuaricaturae fides uideatur infirmior, [*]
tamen non omnibus Adam spoliabo uirtutibus, ut uideatur in
paradiso nullam adsecutus fuisse uirtutem, nihil de ceteris
gustauisse lignis priusque culpam incidisse quam fructus esse
aliquos consecutus. non spoliabo ergo Adam, ne genus humanum
omne dispoliem, quod innocens est, antequam sensum
accipiat scientiae boni et mali. neque enim otiose dictum
est: nisi conuersi fueritis et efficiamini sicut
puer iste, non intrabitis in regnum caelorum.
puer enim cum maledicitur, non remaledicit, cum percutitur, [*]
non repercutit, ambitionum et rapinarum temptamenta non
nouit.