De Paradiso (56-57)

Et dixit serpens mulieri: quid utique dixit deus:
ne edatis ex omni ligno quod est in paradiso? et
dixit mulier serpenti: ex omni ligno paradisi manducabimus,
de fructu autem ligni quod est in [*]
medio paradisi dixit deus: non manducabitis ex
eo neque tangetis ex eo, ne moriamini. cum audieris
sapientiorem bestiis omnibus esse serpentem, hic eius iam
quaere uersutiam. simulat se uerba dei dicere et proprios
intexit dolos. cum enim dixisset deus: ex omni ligno quod
est in paradiso edetis ad escam, de ligno autem
quod est scientiae boni et mali non edetis, qua
die autem manducabitis ex eo, morte moriemini,
serpens quasi interrogans mulierem, cum dixisset deus: ex [*]
omni ligno quod est in paradiso edetis, de ligno autem uno
non edetis\', inseruit mendacium, ut diceret: (ab omni ligno
non edetis\', cum de uno tantum ligno scientiae boni et mali
praeceperit deus non esse gustandum. qua ratione autem
fefellerit nihil mirum, quia iis qui aliquem circumscribere
conantur consuetudo est fallere. non est igitur interrogatio
otiosa serpentis. sed ut scias in mandato nullum uitium esse
potuisse, respondit mulier et ait: ex omni ligno paradisi
manducabimus, de fructu autem ligni quod est in
medio paradiso dixit deus: non manducabitis ex [*] [*]

eo neque tangetis ab eo, ne morte moriamini. in [*]
mandato quidem nullum uitium est, sed in relatione mandati.
etenim quantum praesens lectio docet. discimus nihil uel cautionis
gratia iungere nos debere mandato. si quid enim uel addas
uel detrahas, praeuaricatio quaedam uidetur esse mandati. pura
enim et simplex mandati forma seruanda uel testimoni series
intimanda est. plerumque testis dum aliquid ad seriem
gestorum ex suo adicit, totam testimonii fidem partis mendacio
decolorat. nihil igitur uel quod bonum uidetur addendum [*]
est. namque hic quid offensionis habet prima specie quod
addidit mulier: neque tangetis ex eo quicquam? —
tangetis enim deus non dixerat, sed non edetis — sed
tamen lapsus incipit esse principium. nam quae addidit uel
superfluum addidit uel addendo de proprio semiplenum intellexit
dei esse mandatum. docet igitur nos praesentis series
lectionis neque detrahere aliquid diuinis debere mandatis neque
[*]
addere. nam si Iohannes hoc micam ae suis scriptis: si
quis adposuerit inquit ad haec, adiciet in illum deus
plagas, quae scriptae sunt in libro isto, et qui
dempserit de uerbis his prophetiae huius, delebit
deus partem illius de libro uitae, quanto nihil
diuinis mandatis est detrahendum! hinc ergo coepit praeuaricatio
prima esse mandati. et plerique putant non mulieris
hoc uitium esse, sed Adae fuisse. ita Adam dixisse mulieri, [*] [*]
dum eam uellet facere cautiorem, ut adderet mandasse deum: [*]
neque tangetis ex eo quicquam. habemus enim quia
Adam, non Eua mandatum acceperit a deo; non enim mulier
formata fuerat. ipsa quidem uerba Adae, quibus mulieri dicit
formam seriemque mandati, non prodit lectio, sed intellegimus
per uirum ad mulierem seriem transisse mandati. uidero tamen
quid alii sentiant; mihi tamen uidetur a muliere coepisse
uitium, inchoasse mendacium. nam etsi de duobus uideatur
incertum, tamen sexus prodit qui prius potuerit errare. adde [*]
quia praeiudicio illa constringitur, cuius et postea prior error
inuentus est. uiro enim mulier, non mulieri uir auctor erroris
est. unde et Paulus ait: Adam inquit non est deceptus,
mulier autem seducta in praeuaricatione fuit.

Nunc uideamus utrum praeter adiectionem, quae mandato
est adplicata, quod additum est obfuisse uideatur. nam re
uera si bonum est neque tangetis ex eo et ad cautionem
proficiebat, cur deus hoc minime interdixerit, immo non [*] interdicendo
permisisse uideatur? itaque utrumque quaerendum,
qua ratione nec permiserit nec interdixerit. sunt enim qui
dicant: qua ratione quod fecit uideri non iussit et tangi?
uerum cum in eo ligno audieris naturam fuisse scientiae boni
et mali, potest aestimari quia noluit te malum tangere. satis
enim nobis uidere Satanan sicut fulgur de caelo cadentem [*] [*]

secundum uocem domini et dantem escam non luminis, sed
noctis et tenebrarum filiis, quia scriptum est: dedit eum
in escam populis Aethiopum. hoc igitur de eo dictum
est quod non mandauerit tangi; quod autem non prohibuerit, [*]
quid intellegam accipe. sunt multa quae noceant, si ante
uoluerimus haurire quam quae sint illa cognoscere. nam et
de cibis et potu plerumque usu uenit, quippe si id quod
amarum est ante cognoscas, indues patientiam et si intellegas
illa quae sunt amara prodesse, indues tolerantiam, ne offendat
amaritudo te repentina et incipias reicere profutura. prodest
ergo ante cognoscere, ut ex eo quod cognoueris profuturum
nec amara fastidias.