De Paradiso (30-31)

Rursus faciunt alias quaestiones hoc modo: non semper [*]
malum est non oboedire praecepto. si enim bonum est [*] [*]
praeceptum, honesta est oboeditio; quodsi inprobum praeceptum,
non oboedire utile. ergo non semper malum est non oboedire
praecepto, sed bono praecepto non oboedire inprobum est.
bonum autem est operatorium cognitionis boni et mali [*]
lignum, quandoquidem et deus bonum et malum nouit. denique
ait: ecce Adam factus est tamquam unus nostrum.
si igitur bonum est scientiam habere boni et mali, bona autem
est quam etiam deus habet, uidetur qui interdicit eam
hominibus non recte interdicere, idque proponunt. sed si intellegant
quid sit cognoscere, quam uim habeat hoc uerbum,
si sic intellegant quemadmodum oportet: cognouit enim
dominus qui sunt ipsius - cognouit utique eos qui unum [*]
ex pluribus facti sunt, in quibus inhabitat et in quibus ambulat
—, cognoscere utique non in sola et perfunctiora scientia
sit, sed in eorum operatione quae oporteat fieri. oportuit
autem hominem oboedire mandato, non oboediendo autem
praeuaricatus est. igitur qui non oboediuit errauit, quia praeuaricatio
peccatum est. uerum etiamsi extenuari uelint uim
cognitionis, ut perfunctoriam scientiam boni et mali [*] interdictam
putent, in eo quoque praeuaricationis est culpa non
oboeditum esse mandato, quia etiam tumultuariam scientiam
boni et mali dominus deus putauit inhibendam.

Alia quaestio: qui non cognoscit bonum et malum nihil a
paruulo distat, paruuli autem apud iudicem iustum nulla [*] [*]

culpa. iustus autem operator mundi numquam paruulum uocasset
in culpam, propter quod non cognouerat bonum et
malum, quia paruulus sine ullo est crimine praeuaricationis [*]
..et culpae. uerum cum in superioribus dixerimus duplicem
esse intellectum scientiae- boni et mali, si perfunctoriam
scientiam accipimus, utique falsum est quod nihil distet a
paruulo qui non cognouit bonum et malum, si autem falsum.
est quod nihil distet a paruulo, ergo non paruulus Adam.
si non paruulus, adscribitur utique ei quasi non paruulo peccatum.
si peccatum adscribitur, sequitur poena peccatum,
quia dignus inuenitur poena qui peccatum uitare non potuit. [*]
potest etiam fieri ut etiam qui scientiam non habet boni et mali
paruulus non sit, quoniam priusquam sciuit puer bonum
et malum, non credidit malitiae. et iterum habes: quia
priusquam sciat puer uocare patrem et matrem,
accipiet uirtutem Damasci et spolia Samariae.
perfectus ergo qui operatur bonum, etiamsi boni et mali
scientiam non adeptus sit, ut multi priusquam sciant legem
ipsi sibi lex sunt. quid? quod apostolus priusquam disceret:
non concupisces, malum esse concupiscentiam nesciebat? [*] denique
ipse ait: peccatum non cognoui nisi per legem;
nam concupiscentiam nesciebam, nisi lex diceret:
non concupisces. ad quam partem etiam puer potest esse
perfectus iure naturae, priusquam sciat concupiscentiam
crimen esse uel concupiscentiae crimen admittat. ergo secundum
perfunctoriam scientiam uoluit deus hominem scire quod [*] [*]
malum est, ne quasi iuperfectus uitare non posset. non oboediendo
autem mandato incurrimus in culpam; ergo culpam
fatemur. rursus autem si altam et profundam scientiam [*] dicimus
boni et mali, quae quidem profunda scientia perfectum
facit, ....... non statim autem paruulus, qui ad altam et
profundam scientiam peruenire non potuit, recte sicut non
paruulus condemnatur.