De Paradiso (28-29)

Facilis abhinc praeceptorum caelestium series uideretur,
nisi quaestionem plurimi commouerent, quibus responderi [*]
oportet a nobis, na simplices mentes malitiosa interpretatione
transducant. plerique enim, quorum auctor Apelles, sicut
habes; in tricesimo et octauo tomo eius, has quaestiones
proponunt: quomodo lignum uitae plus operari uidetur ad
uitam quam insufflatio dei ? deinde:. si hominem non perfectum
fecit deus, unusquisque autem per industriam propriam
perfectionem sibi uirtutis adsciscit, nonne uidetur plus sibi [*] [*]

homo adquirere quam ei deus contulit? tertium obiciunt:
et si homo non gustauerat mortem, utique quam non [*] gustauerat
scire non poterat. ergo si non gustauerat, nesciebat:
si nesciebat, timere non poterat.

frustra igitur deus mortem
J
]
pro terrore obiecit, quam homines non timebant. discamus
igitur quia ubi lignum uitae ibi etiam lignum scientiae
boni et mali produxerit deus. habes enim quia produxit
lignum uitae lv μέσψ to6 παραδείσου, hoc est in medio
paradiso. ait ............. enim intellegitur quod in
medio produxerit. ergo in medio paradiso et uita erat et [*]
causa mortis. intellege quia non homo fecit uitam, sed uel
operando uel custodiendo mandata dei potuit inuenire. erat
autem uita, sicut apostolus dixit, abscondita cum
Christo in deo. homo ergo siue in umbra uitae erat
propter figuram, quia umbra est haec quae nunc nostra est
uita in terra, siue in quodam pignore uitae erat, quia habebat
insufflationem dei, habebat ergo pignus inmortalitatis, sed in
umbra uitae positus absconditam uitam cum Christo in deo [*]
uulgari quodam tactu et aspectu uidere et capere non poterat [*] [*]

etsi nondum peccator, non tamen incorruptae inuiolabilisque
naturae, utpote qui postea peccato lapsus est, nequaquam
autem adhuc peccator. denique in umbra uitae erat; qui
autem peccatores sunt in umbra mortis sunt. peccatorum
enim populus, sicut Esaias docet, sedebat in umbra mortis,
cui lux orta per dei gratiam, non per suae uirtutis est meritum.
ergo inter insufflationem dei et escam ligni uitae nulla [*]
discretio, nec hominem quia potest dicere plus sibi posse
adquirere quam diuina ei largitate conlatum est. utinam acceptum
tenere possemus! labor etenim noster eo proficit, ut
quae tributa sunt resumamus. tertium illud quod propositum
est, quia qui mortem non gustauerat mortem timere non
poterat, facile ex communis naturae usu absolutionem habet.
est enim natura insitum omnibus animantibus, ut etiam quae [*]
nondum sibi nocere experta sunt quasi noxia reformident.
unde enim columbae in ipso ortu sui uisu terror accipitris?
unde lupi ouibus formidabiles, pullis milui? quod si in his
quae inrationabilia sunt animantia quidam de aduerso genere
animantium naturalis est terror, ut etiam inrationabilia sensum
fugiendae mortis accipiant, quanto magis in primo homine
rationis utique plenissimo naturalis quaedam opinio
mortis debuit esse uitandae!