De Paradiso (24-25)

: Et adprehendit deus hominem, quem fecit, et
posuit eum in paradiso operari et custodire. uides [*]
quoniam qui erat adprehenditur; erat autem in terra plasmationis
suae. adprehendit ergo eum uirtus dei inspirans
processus et incrementa uirtutis. denique in paradiso eum
conlocauit, ut scias adprehensum quasi adflatum diuina esse
uirtute. quo loci illud aduerte quia extra paradisum uir factus
est et mulier intra paradisum, ut aduertas quod non loci,
non generis nobilitate, sed uirtute unusquisque gratiam sibi
conparat. denique extra paradisum factus, hoc est in inferiore [*]
loco uir melior inuenitur et illa quae in meliore loco hoc
est in paradiso facta est inferior repperitur; mulier enim prior
decepta est et uirum ipsa decepit. unde apostolus Petrus
subiectas fortiori uaso mulieres sanctas uiris suis uelut dominis
oboedire memorauit. et Paulus ait quia Adam non est
seductus, mulier autem seducta in praeuaricatione
fuit. deinde contuendum quia nemo debet sibi facile praesumere.
nam ecce illa quae in adiumentum facta est uiro
praesidio uirili indiget, quia uir caput est mulieris, ille autem [*] [*]
qui adiumentum uxoris habiturum se esse credebat lapsus
est per uxorem. unde nemo debet facile alteri se credere [*]
nisi cuius uirtutem probarit nec adrogare sibi qui se pro
auxilio putarit adscitum, sed magis si inuenerit fortiorem,
cui se putabat esse praesidio, ab ipso gratiam mutuetur,
sicut et uiros mulieribus honorem inpertire apostolus praecipit
Petrus dicens: uiri similiter cohabitantes secundum
scientiam tamquam infirmiori uaso muliebri
inpertientes honorem tamquam coheredi gratiae
uitae, uti ne inpediantur orationes uestrae.

ergo [*]
positus est in paradiso uir, facta est in paradiso mulier,
sed etiam tunc priusquam a serpente mulier deciperetur,
habuit uiri gratiam, quoniam de uiro sumpta est, licet
hoc sacramentum magnum sit, sicut apostolus dixit, et ideo
causam uitae ex eo traxit. ideoque de uiro tantum scriptura
dixit quia posuit eum in paradiso operari et custodire.
non idem est operari et custodire; in opere enim quidam
uirtutis processus est, in custodia quaedam consummatio operis [*]
deprehenditur, eo quod quasi consummata custodiat. haec
duo ab homine requiruntur, ut et operibus noua quaerat et
parta custodiat, quod est generale. Philon autem, quoniam
spiritalia Iudaico non capiebat affectu, intra moralia se tenuit,
ut diceret haec duo quaeri, opera in agro, custodiam domus. [*] [*]

et quamuis paradisus operibus, inquit, ruralibus non egeret,
tamen quia primus homo lex posteritatis futurus erat, ideo
legitimi etiam in paradiso speciem suscepit laboris, ut nos [*]
ad operationem et custodiam debiti officii et hereditariae
successionis munus adstringeret. haec duo ergo a te exiguntur
siue moraliter siue spiritaliter. quod etiam psalmus te propheticus
docet, quia scriptum est: nisi dominus aedificauerit
domum, in uanum laborauerunt qui aedificant
eam; nisi dominus custodierit ciuitatem,
in uanum uigilauerunt qui custodiunt eam. uides
illos laborare qui in operis sunt aedificationisque processu,
istos uero uigilare qui iam custodiam perfecti operis [*] receperunt.
unde et dominus apostolis quasi iam perfectioribus
uigilate inquit et orate, ne intretis in temptationem,
docens perfectae naturae munus et plenae uirtutis gratiam
esse seruandam nec quemquam etiam perfectiorem nisi uigilauerit
sui debere esse securum.