De Paradiso (14-15)

et diuiditur mquit fons in quattuor initia.
nomen est uni Phison; hic est qui circuit omnem [*] [*]

terram Euilat, ubi est aurum. terrae autem illius
aurum bonum est, ubi est carbunculus et lapis
prasinus. et nomen secundo Geon; hic est qui circuit
omnem Aethiopiam. et flumen tertium Tigris;
hic est qui uadit contra Assyrios. et flumen quartum
est Euphrates. haec igitur quattuor sunt flumina, hoc
est Phison — secundum Hebraeos Phison dicitur, Ganges autem
secundum Graecos —, qui fluit contra Indiam. Geon autem [*]
Nilus, qui circuit terram Aegypti uel Aethiopiam. Mesopotamia
autem dicitur, quod Tigris et Euphrates incluserint eam, eo
quod inter duo haec flumina constituta sit, quod etiam longe
positis nomen ipsum et opinio communis expressit. sed quemadmodum
fons dicitur sapientia dei? fons enim est secundum
euangelium dicens: si quis sitit, ueniat ad me et bibat,
fons est et secundum prophetam, qui ait: uenite et edite
de meis panibus et bibite uinum, quod miscui [*]
uobis. sicut ergo fons uitae est sapientia, fons gratiae spiritalis,
ita fons uirtutum est ceterarum, quae nos ad aeternae
cursum dirigunt uitae. ex hac igitur anima, quae culta est,
non ex ea quae inculta fons iste procedit, ut inriget paradisum,
hoc est quaedam diuersarum frutecta uirtutum, quarum
sunt quattuor initia, in quae sapientia ista diuiditur. quae
sunt quattuor initia uirtutum nisi unum prudentiae, aliud
temperantiae, tertium fortitudinis, quartum iustitiae ? quae [*]
etiam sapientes istius mundi ex nostris adsumpta in suorum
scripta librorum transtulerunt. itaque sicut fons sapientia est, [*] [*] [*] [*]
ita etiam flumina ista quattuor quaedam ex illo fonte manantia
sunt fluenta uirtutum.

Phison igitur prudentia est et ideo habet bonum aurum,
splendidum carbunculum et prasinum lapidem. aurum enim
pro inuentis prudentibus frequenter accipimus, unde et dominus
per prophetam ait: dedi illis aurum et argentum et [*]
Dauid de prudentibus dicit: si dormiatis inter medios
cleros, pinnae columbae deargentatae et posteriora
eius in specie auri, eo quod ueteri et nouo qui
inhaeserit testamento in ipsa secreta sapientiae dei disputationis
possit ubertate procedere. hoc ergo bonum aurum dicere
licet, non monetale, quod corruptibile ac terrenum est. habet
etiam splendidum, inquit, carbunculum, in quo quidam animae [*]
nostrae uiuit igniculus. habet et prasinum lapidem, qui uiride
quiddam atque uitale coloris sui specie ostentare uideatur.
uirent enim arbusta quae uiuunt, arescunt contra quaecumque
moriuntur; uiret terra, dum floret, uirent et semina, dum
prorumpunt. et bene primo loco hic fluuius positus est Phison,
qui secundum Hebraeos Pheoyson dicitur, hoc est coris mutatio\',
quoniam non unam gentem circumfluit, sed etiam per Lydiam
fluit. non enim angusta quaedam, sed diues utilitatum [*] [*] [*]

prudentia est, quae pluribus prosit. ideo prima, ut si quis de
paradiso fuerit egressus, uelut quoddam eum prudentiae
flumen excipiat, ne cito possit arescere, sed per hanc ad paradisum
facile reuertatur. hic fluuius multis hominibus frequentatur
pulchritudinemque et fertilitatem maximam habere perhibetur.
et ideo prudentia in specie huius accipitur, quae
plurimos fructus adtulit in domini salutaris aduentu. atque in [*]
extrema terrarum fluit, quia per sapientiam omnes homines sunt
redempti. unde et dictum est: in omnem terram exiuit
sonus eorum et in fines orbis terrae uerba eorum.