De Abraham (1.4.23-1.4.24)

Mouere tamen aliquos potest quod iam cum deo loquebatur et ad ancillam introiuit, sicut scriptum est quia dixit Sara ad Abraham: ecce conclusit me dominus ut non pariam. intra ergo ad ancillam meam, ut filios

facias ex illa. et ita factum est. sed consideremus primum quia Abraham ante legem Moysi et ante euangelium fuit: nondum interdictum adulterium uidebatur. poena criminis ex tempore legis est, quae crimen inhibuit, nec ante legem ulla est rei damnatio, sed ex lege. ergo non in legem commisit Abraham, sed legem praeuenit. deus in paradiso, licet coniugium laudauerat, non adulterium damnauerat. non uult enim mortem peccatoris et ideo quod praemii est pollicetur, quod poenae non exigit. mauult enim mitibus prouocare quam terrere saeuioribus. et tu peccasti, cum gentilis esses: habes excusationem. uenisti ad ecclesiam, audisti legem: non adulterabis: iam excusationem delicti non habes. tamen quoniam cum his mihi sermo est qui ad gratiam baptismatis nomen dederunt, si qui tantum crimen fecit, sciat sibi ueniam tribuendam, sed quasi ei qui crimen commiserit, in reliquum tamen abstinendum nouerit. denique illi adulterae, quam in euangelio obtulerunt scribae Pharisaeorum, ignouit quidem dominus superiora, sed ait: uade et amodo uide ne pecces. quod cum illi dicit, tibi dicit. fecisti gentilis adulterium, fecisti catechumenus: ignoscitur tibi, remittitur per baptismum, uade et post haec uide ne pecces. habes unam Abrahae defensionem.

Secunda illa est, quod non ardore aliquo uagae succensus libi-

dinis, non petulantis formae captus decore ancillae contubernio coniugalem posthabuit torum, sed studio quaerendae posteritatis et propagandae subolis. adhuc post diluuium raritas erat generis humani; erat etiam religioni, ne quis non reddidisse debitum uideretur naturae. denique et Loth sancti filiae hanc causam quaerendae posteritatis habuerunt, ne genus deficeret humanum. et ideo publici muneris gratia priuatam culpam praetexuit. nec otiosum est quod uxor auctor facti inducitur, ut excusetur maritus, ne uago raptus errore credatur, simul ut discant mulieres diligere uiros nec agitari uana suspicione pelicatus aut inuidere priuignis, si ipsae liberos non susceperint. uxori bonae cordi erat excusare apud uirum sterilitatem suam et, ne causa esset uiro quod is liberos non haberet, suadet ut intraret ad ancillam. hoc fecit Lia, hoc Rachel postea. disce, mulier, zelum deponere, qui saepe mulieres in furorem incitat.