Pro T. Annio Milone (86-90)

nisi forte hoc etiam casu factum esse dicemus ut ante ipsum sacrarium bonae deae, quod est in fundo T.[*] Serti Galli, in primis honesti et ornati adulescentis, ante ipsam, inquam, bonam deam, cum proelium commisisset, primum illud volnus acciperet[*] quo taeterrimam mortem obiret, ut non absolutus iudicio illo nefario videretur, sed ad hanc insignem poenam reservatus.

dura, me dius fidius, mihi[*] iam fortuna populi Romani et crudelis videbatur, quae tot annos illum in hanc rem publicam[*] insultare pateretur. polluerat stupro sanctissimas religiones, senatus gravissima decreta perfregerat, pecunia se a[*] iudicibus palam[*] redemerat, vexarat[*] in tribunatu senatum, omnium ordinum consensu pro salute rei publicae gesta resciderat, me patria expulerat, bona diripuerat, domum incenderat, liberos, coniugem meam vexarat, Cn. Pompeio nefarium bellum indixerat[*], magistratuum privatorumque caedis effecerat, domum mei fratris incenderat, vastarat Etruriam, multos sedibus ac fortunis eiecerat; instabat, urgebat; capere eius amentiam civitas, Italia, provinciae, regna non poterant; incidebantur iam domi leges quae nos[*] servis nostris[*] addicerent; nihil erat cuiusquam, quod quidem ille adamasset, quod non hoc anno suum fore putaret.

obstabat eius cogitationibus nemo praeter Milonem. illum ipsum qui poterat obstare[*] novo reditu in gratiam[*] sibi[*] devinctum[*] arbitrabatur; Caesaris potentiam suam[*] esse dicebat; bonorum animos in meo casu contempserat: Milo unus urgebat.

an consules in praetore coercendo fortes fuissent? primum Milone occiso habuisset suos consules; deinde quis in[*] eo praetore consul fortis esset[*] per quem tribunum virtutem consularem crudelissime vexatam esse meminisset? oppressisset[*] omnia, possideret, teneret; lege nova, quae est inventa apud eum cum reliquis legibus Clodianis[*], servos nostros libertos suos effecisset[*]; postremo, nisi eum di immortales in eam mentem impulissent ut homo effeminatus fortissimum virum conaretur occidere, hodie rem publicam nullam haberetis.

an ille praetor, ille vero consul, si modo haec templa atque ipsa moenia stare eo vivo tam diu et consulatum eius exspectare potuissent, ille denique vivus mali nihil fecisset cui mortuo unus[*] ex suis satellitibus[*] curiam incenderit? quo quid miserius, quid acerbius, quid luctuosius vidimus? templum sanctitatis, amplitudinis, mentis, consili publici, caput urbis[*], aram sociorum, portum omnium gentium, sedem ab universo populo concessam uni ordini, inflammari, exscindi, funestari, neque id fieri a multitudine imperita, quamquam esset miserum id ipsum, sed ab uno? qui cum tantum ausus sit ustor pro mortuo, quid signifer pro vivo non esset ausurus[*]? in curiam potissimum abiecit, ut eam mortuus incenderet quam vivus everterat.