Pro T. Annio Milone (81-85)

etenim si id non negat ex quo nihil petit nisi ut ignoscatur, dubitaret[*] id[*] fateri ex quo etiam praemia laudis essent petenda? nisi vero gratius putat esse vobis sui se capitis quam vestri[*] defensorem fuisse; cum praesertim in tali[*] confessione, si grati esse velletis, honores adsequeretur amplissimos. sin[*] factum vobis non probaretur—quamquam qui poterat salus sua cuiquam non probari?—sed tamen si minus fortissimi viri virtus civibus grata cecidisset, magno animo constantique cederet ex ingrata civitate. nam quid esset ingratius quam[*] laetari ceteros, lugere eum solum propter quem ceteri laetarentur?

quamquam hoc animo semper fuimus omnes[*] in patriae proditoribus opprimendis ut, quoniam futura esset nostra[*] gloria, periculum quoque et invidiam nostram putaremus. nam quae mihi tribuenda ipsi[*] laus esset, cum tantum in consulatu meo[*] pro vobis ac liberis vestris ausus essem, si id quod[*] conabar sine maximis dimicationibus[*] meis me esse ausurum arbitrarer? quae mulier interficere[*] sceleratum ac perniciosum civem non auderet, si periculum non timeret? proposita invidia, morte, poena qui nihilo segnius rem publicam defendit, is vir vere putandus est. populi grati est praemiis adficere bene meritos de re publica civis, viri[*] fortis ne suppliciis quidem moveri ut fortiter fecisse paeniteat.

quam ob rem uteretur eadem confessione T. Annius qua Ahala, qua Nasica, qua Opimius, qua Marius, qua nosmet ipsi, et, si grata res publica[*] esset, laetaretur; si ingrata[*], tamen in gravi fortuna conscientia sua niteretur.

sed huius benefici gratiam, iudices, Fortuna[*] populi Romani et vestra felicitas et di immortales sibi deberi putant. nec vero quisquam aliter arbitrari potest, nisi qui nullam vim esse ducit numenque[*] divinum, quem neque imperi nostri magnitudo nec sol[*] ille nec caeli signorumque motus nec vicissitudines rerum atque ordines movent neque, id quod maximum est, maiorum nostrorum[*] sapientia, qui sacra, qui caerimonias, qui auspicia et ipsi sanctissime coluerunt et nobis suis posteris prodiderunt.

est, est[*] illa vis profecto[*], neque in his corporibus atque in hac imbecillitate nostra inest quiddam quod vigeat et sentiat, non inest in hoc tanto naturae tamque[*] praeclaro motu. Nisi forte idcirco non putant quia non apparet nec cernitur, proinde quasi nostram ipsam mentem qua sapimus, qua providemus, qua haec ipsa agimus ac dicimus, videre ac plane[*] qualis aut ubi sit sentire possimus. ea vis igitur ipsa[*] quae saepe incredibilis huic urbi felicitates atque opes attulit illam perniciem exstinxit ac sustulit, cui primum mentem iniecit ut vi inritare ferroque lacessere fortissimum virum auderet vincereturque ab eo quem si vicisset habiturus esset impunitatem et licentiam sempiternam.

non est humano consilio, ne mediocri quidem, iudices, deorum immortalium cura res illa perfecta. regiones[*] me hercule[*] ipsae quae[*] illam beluam cadere viderunt, commosse[*] se videntur et ius in illo suum retinuisse. vos enim iam, Albani tumuli atque luci, vos, inquam, imploro atque testor[*], vosque, Albanorum obrutae arae, sacrorum populi Romani sociae et aequales, quas ille praeceps amentia caesis prostratisque sanctissimis lucis substructionum insanis molibus oppresserat[*]; vestrae tum[*] religiones viguerunt, vestra vis valuit, quam ille omni scelere polluerat; tuque ex tuo edito monte Latiari[*], sancte Iuppiter, cuius ille lacus[*], nemora finisque saepe omni nefario stupro et scelere macularat, aliquando ad eum puniendum[*] oculos aperuisti[*]: vobis illae, vobis vestro in conspectu serae, sed iustae tamen et debitae poenae solutae sunt.