Pro Cn. Plancio (65-68)

itaque hac spe decedebam ut mihi populum Romanum ultro omnia delaturum putarem. at ego cum casu diebus eis itineris faciendi causa decedens e provincia[*] Puteolos forte venissem, cum plurimi et lautissimi in eis locis solent esse[*], concidi paene, iudices, cum ex me quidam quaesisset quo die Roma exissem et num quidnam[*] esset novi. cui cum respondissem me e[*] provincia decedere: etiam me hercule, inquit, ut opinor, ex Africa.

huic ego iam stomachans fastidiose: immo ex Sicilia, inquam. tum quidam, quasi qui omnia sciret: quid? tu nescis, inquit, hunc quaestorem Syracusis[*] fuisse? quid multa? destiti stomachari et me unum ex eis[*] feci qui ad aquas venissent.

sed ea res, iudices, haud scio an plus mihi profuerit quam[*] si mihi tum essent omnes gratulati[*]. nam postea quam sensi populi Romani[*] auris hebetiores, oculos autem esse[*] acris atque acutos[*], destiti quid de me audituri essent homines cogitare; feci ut postea cotidie praesentem me viderent, habitavi in oculis, pressi forum[*]; neminem a congressu meo neque ianitor meus neque somnus absterruit. ecquid[*] ego dicam de occupatis meis temporibus, cui fuerit ne otium quidem umquam[*] otiosum? nam quas tu commemoras, Cassi, legere te solere orationes, cum otiosus sis, has ego scripsi ludis[*] et feriis[*], ne omnino umquam essem otiosus. etenim M. Catonis illud quod in principio scripsit Originum suarum[*] semper magnificum et praeclarum putavi,

clarorum virorum[*] atque magnorum non minus oti quam negoti rationem exstare oportere.

itaque[*] si quam habeo laudem, quae quanta sit nescio, parta Romae est, quaesita in foro; meaque privata consilia publici quoque casus comprobaverunt, ut etiam summa res publica mihi domi fuerit gerenda et urbs in urbe servanda.

eadem igitur, Cassi, via munita Laterensi est, idem virtuti[*] cursus ad gloriam, hoc facilior fortasse quod ego huc a me ortus et per me nixus ascendi, istius[*] egregia virtus adiuvabitur commendatione maiorum.

sed ut redeam ad Plancium, numquam ex urbe is afuit[*] nisi sorte[*], lege, necessitate; non valuit rebus isdem quibus fortasse non nulli, at valuit adsiduitate[*], valuit observandis[*] amicis, valuit liberalitate; fuit in oculis[*], petivit, ea[*] est usus ratione vitae[*] qua minima invidia novi homines plurimi sunt eosdem honores consecuti.

nam quod ais, Cassi, non plus me Plancio debere quam bonis omnibus, quod eis aeque mea salus cara fuerit, ego me debere bonis omnibus fateor. sed etiam ei[*] quibus ego debeo boni viri et cives comitiis aediliciis aliquid se meo nomine Plancio debere[*] dicebant. verum fac me multis debere et in eis[*] Plancio; utrum igitur me conturbare oportet, an ceteris, cum cuiusque dies venerit, hoc[*] nomen quod urget nunc cum petitur dissolvere? quamquam dissimilis est pecuniae debitio et gratiae. nam qui pecuniam dissolvit, statim non habet id quod reddidit; qui autem debet, is[*] retinet alienum; gratiam autem et qui refert habet, et qui habet in[*] eo ipso quod habet refert. neque ego nunc Plancio desinam debere, si hoc solvero, nec minus ei redderem voluntate ipsa, si hoc molestiae non accidisset.