Pro L. Cornelio Balbo (46-50)

possumusne igitur tibi probare auctorem exempli atque facti illius quod a te reprenditur[*], C. Marium? quaeris aliquem graviorem, constantiorem, praestantiorem virtute, prudentia, religione? is igitur Iguvinatem M. Annium[*] Appium, fortissimum virum summa[*] virtute praeditum, civitate donavit[*]: idem cohortis duas universas Camertium civitate donavit, cum Camertinum foedus omnium[*] foederum sanctissimum atque aequissimum sciret esse. potest igitur, iudices, L. Cornelius condemnari, ut non C. Mari factum condemnetur?

exsistat ergo ille vir parumper cogitatione vestra, quoniam re non potest, ut conspiciatis eum mentibus, quoniam[*] oculis non potestis; dicat se non imperitum foederis[*], non rudem exemplorum, non ignarum belli[*] fuisse; se P. Africani discipulum ac militem, se stipendiis, se[*] legationibus bellicis eruditum, se, si tanta bella attigisset[*] quanta gessit et[*] confecit, si tot[*] consulibus meruisset quotiens ipse consul fuit[*], omnia iura belli perdiscere ac nosse potuisse; sibi non fuisse dubium quin nullo[*] foedere a re publica[*] bene gerenda impediretur; a se ex coniunctissima[*] atque amicissima civitate fortissimum quemque esse delectum; neque Iguvinatium neque Camertium foedere esse exceptum, quo minus eorum civibus a populo Romano praemia virtutis tribuerentur.

nihil habet similitudinis ista accusatio; sed tamen tanta auctoritas in C. Mario fuit ut non per L. Crassum, adfinem suum, hominem incredibili eloquentia, sed paucis ipse verbis causam illam gravitate sua defenderit et probarit. quis enim esset, iudices, qui imperatoribus nostris in bello, in acie, in exercitu dilectum[*] virtutis, qui sociis, qui foederatis in defendenda re publica nostra spem praemiorum eripi vellet? quod si vultus C. Mari, si vox, si ille imperatorius ardor oculorum, si recentes triumphi, si praesens valuit aspectus, valeat auctoritas, valeant res gestae, valeat memoria, valeat fortissimi et clarissimi[*] viri nomen aeternum. sit hoc discrimen inter gratiosos[*] civis atque fortis, ut illi vivi fruantur opibus suis, horum etiam mortuorum, si quisquam huius imperi defensor mori potest, vivat auctoritas immortalis.