Pro P. Sulla (61-65)

atque hoc, iudices, ex hac frequentia colonorum, honestissimorum hominum, intellegere potestis, qui adsunt, laborant, hunc patronum, defensorem, custodem illius coloniae si in omni fortuna atque[*] omni honore incolumem habere non potuerunt, in hoc tamen casu in quo[*] adflictus iacet per vos iuvari[*] conservarique cupiunt. adsunt pari studio Pompeiani, qui ab istis[*] etiam in crimen vocantur; qui ita de ambulatione ac de[*] suffragiis suis cum colonis dissenserunt ut idem de communi salute sentirent.

ac ne haec quidem P. Sullae mihi videtur silentio praetereunda esse virtus, quod, cum ab hoc illa colonia deducta sit, et cum commoda colonorum a fortunis Pompeianorum rei publicae[*] fortuna diiunxerit[*], ita carus utrisque est[*] atque iucundus ut non alteros demovisse sed utrosque constituisse videatur.

atque in ea re per L. Caecilium Sulla accusatur in qua re est uterque laudandus. primum Caecilius—quid[*]? 'id promulgavit[*] in quo res iudicatas videbatur[*] voluisse rescindere, ut restitueretur[*] Sulla.' recte [*] reprehendis[*]; status enim rei publicae maxime iudicatis rebus continetur; neque ego tantum fraterno amori dandum[*] arbitror ut quisquam[*], dum saluti[*] suorum consulat, communem relinquat. at [*] nihil de iudicio ferebat, sed poenam ambitus eam referebat[*] quae fuerat nuper superioribus legibus constituta. itaque hac rogatione non iudicum sententia[*], sed legis vitium corrigebatur[*]. nemo iudicium reprehendit, cum de poena queritur, sed legem. damnatio est enim[*] iudicum, quae manebat, poena legis, quae levabatur.

noli igitur animos eorum ordinum qui praesunt iudiciis summa cum gravitate et dignitate alienare a causa. nemo labefactare iudicium est conatus, nihil est eius modi promulgatum, semper Caecilius in calamitate fratris sui iudicum potestatem perpetuandam[*], legis acerbitatem mitigandam putavit. sed quid ego de hoc plura disputem?

lex dies fuit proposita paucos, ferri coepta numquam, deposita[*] est in senatu. Kalendis Ianuariis cum in Capitolium nos senatum convocassemus, nihil est actum prius, et id mandatu[*] Sullae Q. Metellus praetor se loqui dixit Sullam illam rogationem de se nolle ferri. ex illo tempore L. Caecilius egit de re publica[*] multa; agrariae legi, quae tota a me reprehensa et abiecta est, se[*] intercessorem fore professus[*] est, improbis largitionibus restitit, senatus auctoritatem numquam impedivit, ita se gessit in tribunatu ut onere deposito domestici offici nihil postea nisi de rei publicae commodis cogitarit.