Pro L. Murena (36-40)

nihil est incertius volgo, nihil obscurius voluntate hominum, nihil fallacius ratione tota comitiorum. quis L.(Lucium) Philippum summo ingenio, opera[*], gratia, nobilitate a M.(Marco) Herennio superari posse arbitratus est? quis Q.(Quintum) Catulum humanitate, sapientia, integritate antecellentem a Cn.(Gnaeo) Mallio? quis M.(Marcum) Scaurum, hominem gravissimum, civem egregium, fortissimum senatorem, a Q.(Quinto) Maximo? non modo horum nihil ita fore putatum est sed, ne cum esset factum quidem, qua re ita factum esset intellegi potuit. nam, ut tempestates saepe certo aliquo caeli signo commoventur, saepe improviso nulla ex certa ratione obscura aliqua ex causa concitantur[*], sic in hac comitiorum tempestate populari saepe intellegas quo signo commota sit, saepe ita obscura causa est[*] ut casu[*] excitata esse[*] videatur.

sed tamen si est reddenda ratio, duae res vehementer in praetura desideratae sunt quae ambae in consulatu multum[*] Murenae profuerunt, una exspectatio muneris quae et[*] rumore non nullo et studiis sermonibusque competitorum creverat, altera[*] quod ei quos in provincia ac legatione omni[*] et liberalitatis et virtutis suae testis habuerat nondum decesserant[*]. Horum utrumque ei fortuna ad consulatus petitionem reservavit. nam et L. Luculli exercitus qui ad triumphum convenerat idem comitiis[*] L.(Lucio) Murenae praesto fuit, et munus amplissimum quod petitio praeturae desiderarat[*] praetura restituit.

num tibi haec parva videntur adiumenta et subsidia consulatus, voluntas militum, quaeque[*] cum per se valet multitudine, cum apud suos gratia, tum vero in consule declarando multum etiam apud universum populum Romanum auctoritatis habet, suffragatio militaris? imperatores enim comitiis consularibus, non verborum interpretes deliguntur[*]. qua re gravis est illa oratio: 'me saucium recreavit, me praeda donavit; hoc duce castra cepimus, signa contulimus; numquam iste plus militi laboris imposuit quam sibi sumpsit, ipse cum[*] fortis[*] tum etiam felix.' hoc quanti putas esse ad famam hominum ac voluntatem? etenim, si tanta illis comitiis religio est ut adhuc semper omen valuerit praerogativum[*], quid mirum est in hoc felicitatis famam sermonemque valuisse?

sed si nosmet ipsi qui et ab delectatione[*] communi[*] negotiis impedimur et in ipsa occupatione delectationes alias multas habere possumus, ludis tamen oblectamur et ducimur, quid tu admirere[*] de multitudine indocta?

L.(Lucio) Otho[*], vir fortis, meus necessarius, equestri ordini restituit non solum dignitatem sed etiam voluptatem. itaque lex haec quae ad ludos pertinet est omnium gratissima, quod honestissimo ordini cum splendore fructus quoque iucunditatis est restitutus. qua re delectant homines, mihi crede, ludi, etiam illos qui dissimulant, non solum eos qui fatentur; quod ego in mea petitione sensi. nam nos quoque habuimus scaenam competitricem. quod si ego qui trinos ludos aedilis feceram tamen Antoni ludis commovebar, tibi qui casu nullos feceras nihil huius istam ipsam quam inrides argenteam scaenam adversatam putas?