Narrationes de Syntipa (15-18)

Εἶτά φησιν ὁ βασιλεὺς τῷ φιλοσόφῳ Συντίπᾳ· ‘ἀνακάλυψόν μοι, ὦ φιλόσοφε, καὶ ἀριδήλως πα-
ράστησον, πόθεν ἡ τοσαύτη σύνεσις καὶ φιλοσοφία τῷ υἱῷ μου προσεγένετο· μήτοι ἐξ αὐτῆς τῆς γεν- νήσεως φυσικὴν ἔσχε τὴν λογιότητα ἢ μᾶλλον διὰ τῆς σῆς ἐπιμελείας σεσόφισται’; ὑπολαβὼν δὲ ὁ Συντίπας λέγει τῷ βασιλεῖ· ‘ἡ τοῦ υἱοῦ σου σύνεσις
ἅμα καὶ γνῶσις, ὦ βασιλεῦ, ἄνωθεν αὐτῷ ἐν πρώ- τοις κεχορήγηται· ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ τῆς γεννήσεως αὐτοῦ τύχη τὸ τῆς γνώσεως προτέρημα, ὡς σὺ μὲν ἔφης, πεπλούτηκεν· ἔπειτα δὲ καὶ ὑπὸ τῆς ἐμῆς [*] [*] [*]

πάντως ἐπιμελείας καὶ σπουδῆς τὸ ἐν γνώσει ἀπα- ράμιλλον ἔσχηκε. πλὴν περὶ τούτου καί τινός μου [*] διηγήσεως, ὦ βασιλεῦ, ἄκουσον.’ ὁ δὲ βασιλεὺς ‘φράσον’, φησίν ‘ὦ βουλὴν σοφώτατε Συντίπα.’ δὲ τοιαύτης πρὸς αὐτὸν ἐξηγήσεως ἀπήρξατο·

‘Βασιλεύς τις ἦν ἐν τοῖς ἔκπαλαι χρόνοις· ὅς δὴ καὶ πλείστους ἐφʼ ἑαυτὸν φιλοσόφους ἐπλούτει. ὧν ὁ εἷς ἐτύγχανεν τῶν ἄλλων μᾶλλον διαφορώτατος. ἦν δὲ ἐκείνῳ τῷ βασιλεῖ καί τις ἕτερος ἀνὴρ τὴν ἀστροθεάμονα τέχνην ἄκρως ἐξησκημένος. τῷ γοῦν
πρωτεύοντι ἐκείνῳ τοῦ βασιλέως φιλοσόφῳ υἱὸς γεννᾶται· περὶ οὗ καὶ τῷ βασιλεῖ ἀνηγγέλθη. ὁ δὲ βασιλεὺς εὐθὺς τὸν ἀστρολόγον προσεκαλέσατο· καὶ οὗτος περὶ τοῦ τεχθέντος τῷ φιλοσόφῳ παιδὸς πρό- τερον μεμαθηκώς, ἐξήτασεν περὶ τῆς αὐτοῦ τύχης,
καὶ τῷ βασιλεῖ δεδήλωκεν ὡς ‘ὁ παῖς οὗτος, ὡ δέ- σποτα, ἐξ ὧν με οἱ τῶν ἀστέρων δρόμοι διδάσκουσι, τὴν τῶν λῃστῶν καὶ κακούργων πονηρίαν κέκτηται· καὶ ἐπὶ μακροὺς βιοτεύσει τοὺς χρόνους· ἀλλὰ καὶ κατʼ αὐτὴν τὴν τρισκαιδεκαετίαν τῆς αὐτοῦ ζωῆς
[*] [*] [*] [*]

μεγίστην κακουργίαν καὶ κλοπὴν διαπράξεται.’ τού- των δὲ οὕτως παρὰ τοῦ ἀστρολόγου ῥηθέντων, λέγει πρὸς αὐτὸν ὁ τοῦ τεχθέντος πατήρ· ‘πάντα ἤδη φιλαλήθως τῷ βασιλεῖ τὰ τῆς τύχης τοῦ τεχθέντος
παιδὸς ἐγνώρισας;’ ὃ δὲ ‘ναί’, φησίν ‘ὦ φιλόσοφε, ἀκριβῶς τὰ περὶ τοῦ παιδὸς ἐξετάσας καὶ συζητήσας εὗρον ὅτιπερ λῃστὴς γενήσεται καὶ λῃστῶν ὁ χαλε- πώτατος καὶ ὀλεθριώτατος.’ ὑπολαβὼν δὲ ὁ φιλό- σοφος λέγει τῷ βασιλεῖ· ‘ἔγωγε λοιπὸν τὸν ἐμὸν
παῖδα ῥυθμίσω καὶ ἐκπαιδεύσω τοῦ μή τινα αὐτὸν τοιαύτην πρᾶξιν νενοηκέναι, ἀλλὰ μᾶλλον τῶν ἀπη- γορευμένων αὐτὸν πρακτέων ἀπέχεσθαι, τῶν δὲ ἀγαθῶν καὶ ἀξιεπαίνων ἀντέχεσθαι.ʼ ὁ μέντοι γεν- νηθεὶς παῖς ὀκτὼ μῆνας τῆς ἡλικίας ἀμείψας, τοῦ
μητρῴου μαζοῦ εὐθὺς ἀποτέμνεται. τοῦτον δὲ μετὰ ταῦτα ὁ πατὴρ ἐντὸς οἰκίσκου τινὸς ἐγκατακλείει, καὶ ἤρξατο αὐτὸν διά τινων ἀπαλῶν καὶ λυσιτελῶν ἐδεσμάτων ἐκτρέφειν τε καὶ ἀνατρέφειν, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ πᾶσαν αὐτὸν ἀρετὴν ἐκδιδάσκειν καὶ
σεμνότητα. καὶ οὕτω σὺν ἀκριβείᾳ τὸν υἱὸν ἀν- έτρεφεν· οὐκ εἴα τινὰ τὸ παράπαν πρὸς αὐτὸν εἰσέρχεσθαι, οὐδὲ ἔξωθεν τοῦ οἴκου τὸν παῖδα [*] [*] προέρχεσθαι, ἀλλʼ οὐδὲ τῶν πονηρῶν τοῦ ἀνθρω- πίνου βίου πράξεων γνώριμόν τι τούτῳ καθίστατο συνόλως. καὶ οὕτως ὁ παῖς ἀνατρεφόμενος τῆς [*] πεντεκαιδεκαέτους ἡλικίας ἥψατο. εἶτά φησι πρὸς αὐτὸν ὁ τούτου πατήρ· ‘αὔριον, ὦ τέκνον, πρὸς
τὸν βασιλέα πορεύσομαι καὶ σὲ μεθʼ ἑαυτοῦ ἀπαγα- γεῖν πρὸς αὐτὸν βούλομαι, ὡς ἂν χαίρειν αὐτῷ προςφθέγξῃ καὶ ὡς δέον τούτῳ προσομιλήσῃς μετά γε τὴν συνήθη καὶ δουλοπρεπῆ προσκύνησιν. οὕτω μὲν (οὖν) ὁ φιλόσοφος τῷ ἑαυτοῦ υἱῷ ἔλεγε. καὶ
ἦν τοῦτον ἄκρως τῆς διδασκαλίας ἐκπαιδεύσας, ἅτε σπεύδων ψευδῆ (ἐνδείξασθαι τὴν τοῦ ἀστρολόγου μαντείαν. ὁ δὲ παῖς ἀκούσας ὅτι αὐτὸν ὁ) πατὴρ εἰς τὸν βασιλέα εἰσαγαγεῖν βούλεται, ἠγωνία μᾶλλον ἐπὶ τῇ ἀκούσει, καὶ λογισμῷ συνεστρέφετο λέγων
[*] [*] [*] ὡς ‘οὐδὲ ἄλλοτε τὸν βασιλέα τεθέαμαι, καὶ νῦν ὁ ἐμὸς πατὴρ εἰς αὐτὸν εἰσαγαγεῖν με βούλεται. χρὴ (δὴ) κἀμὲ μυρεψικὰ καὶ ἀρωματικὰ εἴδη αὐτῷ προσ- ενεγκεῖν καί τι ἕτερον, καὶ τὸ κράτος αὐτοῦ ὡς τὸ
εἰκὸς ἐγκωμιάσαι. πλὴν ἀλλʼ ἐρυθριῶ τοιαῦτά τινα εἴδη ἀπὸ τοῦ ἐμοῦ πατρὸς ἐπιζητῆσαι. ἐπίσταμαι οὖν ὅμως τί με δεῖ πεποιηκέναι.’ τῇ ἐπιούσῃ νυκτὶ ἐξέρχεται λάθρα τῆς πατρῴας οἰκίας καὶ εἰσέρχεται πρὸς τὸ τοῦ βασιλέως παλάτιον. εἶτα διορυγήν τινα
κατὰ κλέπτας ἐν τῷ τούτου τοίχῳ ποιησάμενος, εἰσέδυ τὰ βασίλεια ἕως αὐτοῦ τοῦ βασιλικοῦ κοιτῶ- νος. καὶ αὐτίκα ὁ βασιλεὺς ἔξυπνος γενόμενος ἀθρόον αὐτὸν ἑωράκει, καὶ τῇ αὐτοῦ θέῳ δειλίᾳ συνεσχέθη. καὶ θροούμενος τὰ μέγιστα ἔλεγε καθʼ
ἑαυτὸν οὕτως, ὡς ‘εἰ μὴ ἐπὶ πλεῖστον οὗτος ἐφʼ [*]ἑαυτῷ τὸ θάρσος ἐκέκτητο, οὐκ ἄν οὕτως ἀωρὶ τῶν νυκτῶν τῆς ἐνθάδε κατετόλμησεν εἰσελεύσεως· καὶ εἴπερ αὐτῷ ἀντικαταστῆναι πειράσομαι, ἴσως ἀνελεῖν ἐπιχειρήσει με.’ ταῦτʼ οὖν ὁ βασιλεὺς ἐκεῖνος συλ-
λογισάμενος καὶ μᾶλλον ἡσυχάσας, παραχωρεῖ τῷ νέῳ [τῆς ἐκεῖθεν ἀπολήψεως] τοῦ εἰληφέναι τῶν εἰδῶν εἴ τι καὶ βούλοιτο. ὃς καὶ ἐκτείνας τὰς χεῖρας, τῶν ταύτῃ κειμένων βασιλικῶν ἥψατο ὑφασμάτων, [*] καί τινα τούτων σινδόνα ἐξείλκυσε πολλοῦ γε τιμίαν. ἣν δὴ καὶ μόνην ἀναλαβὼν τῶν ἀνακτόρων τε ἐξελ- θὼν ἀπῄει πόρρωθεν. τὴν μέντοι σινδόνα εὐθὺς ἀπεμπόλησε κἀκ τῆς τιμῆς μυρρίνης ἀρώματα καὶ ἕτερα μυρεψικὰ δαψιλῶς εἴδη ὠνήσατο. ὁ μέντοι
βασιλεὺς οὐδενὶ τὴν τοῦ νέου νυκτερινὴν τὸ παρά- παν ἐπιστασίαν ἐγνώρισεν. ἕωθεν οὖν ὁ φιλόσοφος τὸν ἑαυτοῦ παῖδα παραλαβών, πρὸς τὸν βασιλέα πορεύεται. καὶ εἰσελθόντες, ἐπὶ τὴν γῆν αὐτὸν προσεκύνησαν. καὶ εὐθὺς ὁ παῖς τὰ ἐωνημένα
εὐώδη ἐκεῖνα καὶ τερπνότατα εἴδη τῷ ἄνακτι προσ- ήνεγκε καὶ διʼ αὐτῶν τῆς προσαγωγῆς τοῦτον ἐγ- κωμιάζειν ἀπήρξατο. ἔφη δὲ καὶ ὁ φιλόσοφος πρὸς αὐτόν· ‘βασιλεῦ, ζῆθι εἰς τὸν αἰῶνα. ἰδού, ὡς ὁρᾷς, τῷ κράτει σου τουτονί μου τὸν παῖδα παρέ-
στησα. ὃν ὁ σὸς ἀστρολόγος περὶ αὐτὴν τὴν τρισ- καιδεκαετίαν τῆς αὐτοῦ ζωῆς λῃστρικῆς ἐργασίας μέλλειν κατάρξασθαι προηγόρευσε. καὶ ἰδοὺ νῦν πεντεκαιδεκαέτης γέγονε καὶ οὐδαμῶς κλοπὴν ἐξειρ- γάσατο. τοίνυν ψευδὴς ὁ ἀστρολόγος ἤδη πεφώρα-
ται, καὶ αἱ τούτου προρρήσεις ληρώδεις ἀπεφάνθη- [*] σαν.’ ὁ δὲ βασιλεὺς περιέργως τῇ ὄψει τοῦ νεανίσκου ἐνατενίσας, ἐπεγνώκει αὐτόν, ὡς οὗτός ἐστιν ὁ τὴν διορυγὴν τῇ νυκτὶ ἐργασάμενος κλέπτης καὶ τολ- μηρῶς εἰσδὺς τὰ βασίλεια καὶ τὴν ἐν τῷ κοιτῶνι
αὐτοῦ κλοπὴν ποιησάμενος. καὶ ὑπολαβών, ‘οὗτός ἐστιν’ ἔφη ‘ὁ κατὰ τῆς βασιλείας μου εἰσεληλυθὼς κλέπτης.’ καὶ ἐπιστώθη μᾶλλον ἐπʼ αὐτῷ ἡ τοῦ ἀστρολόγου προαγόρευσις. Ἐκ ταύτης μου τῆς διη- [*] γήσεως γνῶθι, ὦ κράτιστε βασιλεῦ, ὡς ἑκάστου τῇ γεννήσει ἰδία τις ἀπόκειται παρὰ θεοῦ ἔκβασις εὐ- [*]τυχίας (ἢ ἀτυχίας). ὥσπερ ἐν μὲν τῇ τοῦ σοῦ υἱοῦ γεννήσει ἐσύστερον ἀπέβη αὐτῷ τὰ εὔχρηστα καὶ
ἐπαινετὰ καὶ εὐτυχίας ἀνάμεστα, ἐν δὲ τῇ γεννήσει τοῦ τεχθέντος παιδὸς τῷ φιλοσόφῳ τοῦ βασιλέως ἐκείνου, περὶ οὗ προδιελαβόμην σοι, ἀπέβη τὰ ἄχρηστα καὶ φευκτέα καὶ ἀπόβλητα καὶ ἀτυχίας πεπληρωμένα. ταῦτα τῷ βασιλεῖ Κύρῳ τοῦ Συν-
τίπα διηγησαμένου, φησὶν ὁ βασιλεὺς πρὸς τὸν ἑαυτοῦ παῖδα· ‘φράσον μοι, περιπόθητον τέκνον, πῶς ἄρα καὶ ὁποίῳ τρόπῳ ὁ σὸς μυσταγωγὸς Συν- τίπας τὴν τοσαύτην σε φιλοσοφίαν ἐξεδίδαξεν;’ ὁ δὲ παῖς τῷ πατρὶ ἀπεκρίνατο· ‘ἐπειδήπερ εἰσέτι,
ὦ δέσποτα, περὶ τούτου μαθεῖν σὺ ζητεῖς, γνωρίζω αὖθις τῷ κράτει σου, ὡς παραλαβών με ἀπὸ σοῦ ὁ ἐμὸς διδάσκαλος καὶ εἰς τὸν αὐτοῦ οἶκον ἀπαγαγών, [*]εὐθὺς οἰκίσκον νεωστί μοι ἐδείματο, καὶ τοῦτον ἔσωθεν κοσμίως σεριχρίσας καὶ λευκότητι κατα
γλαΐσας, πάντα ὅσα ἐκδιδάξαι με ἔδει ἐν τοῖς τοῦ οἴκου τοίχοις ἀνιστόρησε καὶ γράμμασι διεστίξατό τε καὶ ἀκριβῶς ἀνετάξατο. οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τὸν ἥλιον καὶ τὴν σελήνην καὶ τοὺς ἀστέρας ἐν τοῖςδε ἀνεζωγράφησεν. ἐνεχάραξε δὲ τοῖς αὐτοῖς τοίχοις
ἐν καλλωπίσμασι καὶ τὰ δέκα κεφάλαια τῆς τε σοφίας (καὶ) τῆς γνώσεως καὶ τῆς διδασκαλίας. ὧν τὸ πρῶτον κεφάλαιον περὶ σκαιοῦ τε καὶ λοιδόρου [*] παρεισάγει ἀνδρός, ὃς μεταξὺ δύο τινῶν εἴτε ὁμαιμό- νων εἴτε προσφιλῶν διενέξεις τε καὶ διαμάχας ἀναρ- ριπίζει. τὸ δεύτερον περὶ φιλοσόφου ἀνδρὸς παρίστη- σιν, ὃς πολλὴν τῷ ἑαυτοῦ προσφιλεῖ ἐμποιεῖ τὴν ὠφέλειαν. τὸ τρίτον περὶ δολιόφρονος ἀνδρὸς εἰσ-
ηγεῖται, ὃς οὐκ ἐπινυστάζειν οἶδε πώποτε τοῖς κα- κοῖς, δόλους καὶ σκαιωρίας κατὰ τοῦ ἑτέρου συρ- ράπτων, ἐκείνου μὴ εἰδότος. τὸ τέταρτον περὶ ἀνδρός ἐστιν ἀπρεπῶς ἑτέρῳ προσονειδίζοντος τὴν ἐκείνου τῷ σώματι ἐνυπάρχουσαν ἐκ λέπρας ἴσως ἀσχημο-
σύνην τινὰ ἢ ἕτερόν τι τοιόνδε. τὸ πέμπτον, περὶ τοῦ μὴ δεῖν ἀποφαίνεσθαί τινα περί τινος πράγμα- τος ἢ κατηγορίας, πρὶν ἢ τὴν ταύτης βεβαιωθείη ἀλήθειαν. τὸ ἕκτον κεφάλαιον περὶ τοῦ μὴ δεῖν τινα [*] ἐπὶ ἄφρονι ἀνδρὶ καὶ ἰδιωτικῶς ἔχοντι πεποιθέναι.
τὸ ἕβδομον κεφάλαιον περὶ φθονεροῦ ἀνδρὸς ἐκδι- δάσκει, ζηλοτύπως πρὸς ἑτέρους ἄνδρας ἔχοντα διὰ τὸ ἐκείνους χρηστοῦ τινος ἐπαπολαύειν ἢ ἀξιεπαίνου τινὸς προτερήματος ἐν μετουσίᾳ τυγχάνειν· ὃς δὴ καὶ βασκαίνων ἐκείνοις ἀνιᾶται μὲν καθʼ ἑαυτὸν καὶ
φθόνῳ τήκεται, τοὺς δέ γε φθονουμένους κατʼ οὐ- δένα τρόπον ἐντεῦθεν λυμαίνεται. τὸ ὄγδοον κεφά- λαιον πέφυκε περὶ τοῦ δεῖν τινα πάντας ἀγαπᾶν καὶ μηδαμῶς τῷ ποιήσαντι κακὸν ἀποδιδόναι τὰ [*] [*] [*] [*] ὅμοια. τὸ ἔννατον κεφάλαιον παρίστησιν ὅτι χρὴ καθώς τις θέλει ἵνα ποιῇ αὐτῷ ἕτερος, καὶ αὐτὸν ἐκείνῳ ποιεῖν ὁμοίως. τὸ δὲ δέκατον κεφάλαιον δη- [*]λοῖ περὶ τοῦ μὴ δεῖν τινα φιλιοῦσθαι καὶ ἀδελφο-
ποιεῖν τοῖς ἀσεβῶς τῶν πράξεων καὶ τυραννικῶς ἔχουσι καὶ ἀδικίαις καὶ πλεονεξίαις χρωμένοις.’

Ταῦτα οὕτως ὁ βασιλεὺς παρὰ τοῦ υἱοῦ ἐνη- χηθείς, εὐχαριστηρίους τῷ θεῷ λόγους ἀναπέμπει, καὶ τῷ Συντίπᾳ διετέλει ἐγκωμιάζων· οὐ μὴν ἀλλὰ
καὶ δώροις τὸν ἄνδρα φιλοτίμοις ἐδεξιοῦτο. εἶτα λέγει πρὸς τὸν παῖδα οὑτωσί· τέκνον ποθεινότατον, ἆρά γε τὰ συμβαίνοντά τινι ἐξ εἱμαρμένης τύχης συμβαίνειν εἰώθασιν ;’ ὁ δὲ παῖς ἔφη τῷ βασιλεῖ· ‘τοῦτο μὲν οὕτως ἔχειν, ὦ δέσποτα, πολλοὶ τῶν
ἀνθρώπων οἴονται· πλὴν τὸ αἴτιον τῶν συμβαινόν- των λυπηρῶν ἐκ τῆς τῶν ἀνθρώπων γίνεται μο- χθηρίας. οὐ γὰρ δικαίως χρῶνται ταῖς πράξεσιυ, ἀλλὰ σκολιῶς καὶ ἀδίκως. ἔθος γάρ ἐστιν αὐτοῖς, ὅταν τινὶ τῶν φιλοσόφων ἀνδρῶν ἐντυγχάνωσι, τῷ
τὰ χρηστὰ καὶ δέοντα καὶ λυσιτελῆ συμβουλεύοντι, εἰ μὴ καὶ πλουτοκομῶν καὶ τιμῆς διαπρέπων ὁ τοι- [*] [*]

οῦτος ὑπάρχει, περιφρονεῖν μᾶλλον αὐτὸν καὶ ὡς ἰδιωτικὸν παρορᾶν καὶ μὴ ἕνα τοῦτον ἡγεῖσθαι τῶν [*] φιλοσόφων· διὸ οὐδὲ τὸ οὖς τοῖς ἐκείνου λόγοις τὸ παράπαν ὑποκλίνουσιν. εἰ δέ τις κατὰ τὸν βίον εὐπραγῶν εἴη καὶ εὐθηνούμενος καὶ τιμῆς παρὰ
πάντων ἀξιούμενος, σοφίας δὲ καὶ συνέσεως παντε- λῶς ἀπεστέρηται, ἐκείνῳ μᾶλλον οἱ ἄνθρωποι προσ- ανέχουσι, κἂν ἰδιωτικῶς τοῦ νοὸς ἔχει. οὐ καλῶς τοῦτο δρῶσιν οἱ ἄνθρωποι, ἀλλὰ καὶ μᾶλλον κακο- τρόπως.’ Αὖθις οὖν ὁ βασιλεὺς τὸν υἱὸν ἐπερωτᾷ·
‘τίνι ἄρα τὸ βασιλεύειν προσήκει;’ ὁ δὲ παῖς ‘τῷ συνετῷ’ φησί ‘καὶ ἐχέφρονι, ὡς ἂν ἐντεῦθεν καὶ τὸ ὑπήκοον καλῶς διακυβερνᾶται, καὶ μηδέν τι ἄδικον [*] ὑπό τινος συγχωρῆται γίνεσθαι, μηδʼ οὖ ὁ βασι- λεύων πρὸ τοῦ τὴν ἀλήθειαν εὐνόμως βεβαιοῦσθαι
καταδίκῃ τινὰ καθυποβάλλῃ, καὶ ὅπως τοῖς μὲν εὐ- θέσι καὶ ἀγαθοῖς ἀγαθὰ ἀποδιδῷ, τοῖς δὲ σκαιοῖς καὶ κακοτρόποις τὰ ἀναλογοῦντα λυπηρά, τόν τε τοῦ θεοῦ φόβον πρὸ ὀφθαλμῶν ἔχ καὶ μηδὲν τοῦ δικαίου λογίζηται προτιμώτερον.’ Ἔφη δὲ πάλιν ὁ
βασιλεὺς τῷ υἱῷ· ‘ποία βασιλεία, τέκνον, ἀσφα- λεστέρα καθέστηκε;’ καί φησιν ὁ παῖς· ‘ἡ τὸν θεὸν [*] εὐλαβουμένη καὶ τὸ δίκαιον μεταδιώκουσα, ἥτις καὶ τοὺς πένητας οἰκτείρει καὶ τοὺς κακῶς ἔχοντας τῶν ὑπηκόων καὶ βιωτικαῖς περιπετείαις πιεζομένους ἀνακτᾶται καὶ εὐεργετεῖ.’ Ὁ βασιλεὺς ἔφη· ‘καὶ
[*]ὁποίᾳ δὴ τῇ βασιλείᾳ οἱ ἄνθρωποι ἐπιτέρπονται’; ὁ δὲ παῖς ‘τῇ ἐκ θείας προνοίας γεγενημένῃ’ φησί ‘καὶ τῇ δικαίως πολιτευομένῃ καὶ πάσης ἀγαθοερ- γίας πρὸς τοὺς ὑπ’ αὐτὴν ἀντεχομένῃ.’ Αὖθις δὲ ὁ βασιλεὺς παρὰ τοῦ υἱοῦ ἐπυνθάνετο· ‘ἆρά γε,
ὦ τέκνον, ἡ σοφιστεία τῶν φιλοσόφων τῆς τῶν ἑτέρων περιγίνεται πανουργίας;’ ὁ δὲ υἱὸς ἔφη τῷ βασιλεῖ· ‘σφόδρα τῆς πανουργίας ἡ γνῶσις περι- γίνεται καὶ ἐφʼ ἅποσιν αὐτῆς ὑπερτερεῖν δύναται, ἅτε τὰς τῶν πράξεων διαφορὰς ἀσφαλῶς διακρί-
νουσα καὶ τῶν φύσει καλῶν τὰ ἐναντία διαιροῦσα. ἡ γὰρ ἐνυπάρχουσά τισι πανουργία οὐ συνέσεως καὶ σοφίας καθέστηκεν, ἀλλὰ ψιλῆς διανοίας καὶ προθέσεως καὶ φρονήσεως.’ Ὁ δὲ βασιλεὺς πάλιν ἐπερωτᾷ· ‘τίνος χάριν οὐκ αἰδοῦνταί τινα τὸ παρά-
παν οἱ φιλόσοφοι, ἀλλʼ ἰταμῶς τὴν αὐτῶν διδασκα- λίαν τοῖς πᾶσι προτείνονται;’ ὁ δὲ παῖς ὑπολαβὼν ἔφη· ‘τούτου χάριν, βασιλεῦ, τὸ ἀναιδὲς ἔχουσιν, ἐφʼ ᾧ διδάσκειν πάντας ἐπιποθοῦσι καὶ μάλιστα τοὺς συνετωτέρους καὶ τῆς σοφίας ἐφιεμένους.’

[*]

‘Τίνες οὖν φησὶν ὁ βασιλεύς ‘ὑπάρχουσιν οἱ παρὰ [*] τῶν φιλοσόφων μισούμενοι ὁ παῖς ἀπεκρίνατο· ‘πάντες ὅσοι μὴ γνώμῃ εὐθυτάτῃ τὴν τούτων δι- δασκαλίαν προσίενται, ἀλλὰ τοὺς οὐτῶν ἐλέγχους πικρῶς ὑποφέρουσιν, ὡς τῇ ἀληθείᾳ προσκρούοντες.’
Καὶ ὁ βασιλεὺς πάλιν ἔφη· ‘ποῖος θησαυρὸς τῶν ἄλλων ἐστὶν κρείσσων;’ ὑπολαβὼν ὁ υἱὸς αὐτῷ λέγει· ‘ὁ τῶν ἀγαθῶν ἔργων.’ Ὁ βασιλεὺς λέγει· ‘τίνος χρῄζει κατὰ τῶν ἀντιπάλων;’ ὁ δὲ παῖς ‘τῆς ἐπὶ τῷ θεῷ’ φησί ‘πεποιθήσεως.’ Ὁ βασιλεὺς λέγει·
‘τίς τῷ ὄντι πλουσιώτατος πέφυκεν;’ ὁ δὲ παῖς ἔφη ‘ὃς πέποιθεν ἐπὶ τὸ θεῖον καὶ ἀγαθοεργίαν κέκτη- ται.’ Ὁ βασιλεὺς εἶπεν· ‘ποῖός ἐστιν ὁ τὴν κρείτ- τονα κεκτημένος ἀνάπαυσιν;’ ὁ παῖς ἔφη· ‘ὁ μὴ βα- σκαίνων τινί, καὶ ἑαυτὸν μὲν ἐπιμεμφόμενος ἕτερον
δὲ μὴ κατακρίνων.’ Ὁ βασιλεὺς εἶπεν· ‘τίς ἄφρων ὄντως τυγχάνει;’ ὁ δὲ παῖς λέγει· ‘ὁ μὴ συνιῶν τὸ [*] ἑαυτοῦ παράπτωμα καὶ μὴ πειθόμενος τῷ τὰ χρηστὰ αὐτῷ συμβουλεύοντι.’ Ὁ βασιλεὺς λέγει· ‘τίς τῶν ἀνθρώπων ἀρίστην ἔχει καὶ φιλικὴν τὴν διάθεσιν;’
ὁ δὲ παῖς· ‘ὁ μή τινα τὸ παράπαν ἀνιῶν, μηδὲ ζηλοτύπως πρός τινα διακείμενος.’ Ὁ βασιλεὺς εἶπεν· ‘ποῖος λογισμὸς τῷ θεῷ καθέστηκε βδελυκτός;’ ὁ δὲ υἱὸς αὐτοῦ ἔφη· ‘ὅς ἐστιν ὑπερήφανος καὶ ἀλαζών. [*]

ἀλλ μὴν μεμίσηται αὐτῷ καὶ ἀφροσύνη καὶ λόγων ἀπρεπῶν ἀδολεσχία.’ ὁ βασιλεὺς λέγει· ‘ποία τῶν αἰσχρῶν πράξεων πλέα τῇ ἁμαρτίᾳ περιβάλλει τὸν χρώμενον;’ ὁ νέος ἔφη· ‘φθόνος καὶ ψευδομαρτυ-
ρία, ἀπληστία τε καὶ πλεονεξία, καὶ τὸ πορεύεσθαί τινα ὀπίσω τῶν αὐτοῦ θελημάτων διὰ τὸ μήτε τὸν θεὸν φοβεῖσθαι μήτε ἄνθρωπον αἰσχύνεσθαι. ἐφʼ οἷς ἀλόγως πλημμελεῖ τε καὶ ἁμαρτάνει. αὗται δὲ αἱ πράξεις τοῦ ἐφαμάρτου βίου πεφύκασιν.’ Ὁ βασιλεὺς
λέγει· ‘καὶ τίς ἐστιν ὁ μὴ ταῦτα συνιείς;ʼ ὁ νέος ἔφη· ‘ὅς ἐστιν ἀκόρεστος ἐν πᾶσι καὶ λίαν φιλάρ- γυρος. Ὁ βασιλεὺς εἶπεν· ‘τίνα ὀφείλει τις δεδοι- [*]κέναι καὶ ὑποτρέμειν;’ ὁ δὲ παῖς λέγει· ‘τὸν μὴ φο- βούμενον (τὸν θεὸν) μηδὲ δικαίως κρίνοντα. ἀλλὰ
μὴν πτοεῖσθαι δεῖ καὶ φίλον δολιόφρονα καὶ ὑπο- κριτὴν δύσνουν, ὃς ἄλλα μὲν τῷ στόματι φθέγγεται, ἄλλα δὲ τῇ καρδίᾳ πονήρως συλλογίζεται. Ὁ βασι-. λεὺς ἔφη· ‘πῶς ἄρα οἱ ἄνθρωποι ἐπὶ πλεῖον ἀλλή- λους ἐχθραίνονται, ἤπερ τὴν φιλίαν ἀσπάζονται;’
ὁ δὲ παῖς λέγει· ‘ἐφ’ ᾧ ἡ μὲν τῆς ζημίας πρᾶξις [*] [*] εὐχερὴς τῷ πράττοντι καθίσταται, ἡ δὲ τῆς εὐποιίας δυσχερής ἐστιν μάλιστα.’ Αὖθις δὲ ὁ βασιλεύς· ‘πῶς ὁ μὴν νοσῶν ἡδέως τὰς τῶν ἰατρῶν ἐντολὰς προσίεται κἂν ἐπαχθεῖς εἶναι δοκοῦσιν, οἰ δὲ ἄνθρω- ποι, ὅταν αὐτοῖς ἡ ἀλήθεια φθέγγηται, βαρέως
ταύτην φέρουσιν;’ ὁ δὲ υἱὸς ἔφη τῷ βασιλεῖ· ‘ὅτι- περ ὁ μὲν νοσῶν τὰ τούτῳ προσφερόμενα φάρμακα, κἂν ἀηδῆ πως καὶ πικρότατα πεφύκασιν, ἀλλʼ ὡς ὑγείας καὶ χαροποιοῦ εὐεξίας πρόξενα ἡδέως προσ- δέχεται· ὁ δὲ ἄφρων ἀνὴρ καὶ ἀσύνετος, ὅταν αὐτῷ
ἀληθῆ τε καὶ δέοντα λέγηται, βαρέως ταῦτα φέρει καὶ δυσχεραίνει ἐπʼ αὐτοῖς, καθʼ ὅτι οὐχ ὑπό τινος βίας εἴτε ὀδύνης ὥσπερ ὁ νοσῶν συνωθεῖται πρὸς τὰ ἁρμόζοντα. διὰ γὰρ τοῦτο καὶ γέγραπται· ἔλεγχε [*] σοφὸν καὶ ἀγαπήσει σε· δίδου σοφῷ ἀφορμὴν καὶ
σοφώτερος ἔσται. καὶ μὴ ἔλεγχε ἄφρονα, ἵνα μή σε μισήσῃ· καὶ εἰς ἄφρονος ὦτα μὴ λέγε τοὺς λόγους σου, ἵνα μὴ μυκτηρίσῃ αὐτούς.’ Καὶ ὁ βασιλεὺς ἔφη πάλιν τῷ υἱῷ· ‘πῶς ἄρα ὁ μὲν δαψιλῶς ἐσθίων εὐθὺς καὶ κορέννυται, ὁ δὲ χρημάτων ἐρῶν ἀκόρε-
στον ἔχει τὴν περὶ ταῦτα ἔφεσιν;’ ὁ παῖς ἀπεκρίνατο· ‘ἡ μὲν τὰ ὄψα δεχομένη τοῦ ἀνδρὸς γαστὴρ μετὰ [*] τὴν τούτων δαψιλῆ μετάληψιν πάντως καὶ κόρον αὐτῶν, κἂν μὴ βούληται, λαμβάνει· ὀφθαλμοῦ δὲ λύχνος καθʼ ὅσον ὁρᾷ τὰ χρήματα, κατὰ τοσοῦτον καὶ αὐτῶν ἐφίεται καὶ ἀκορέστως πρὸς ταῦτα ἔχει, μέ-
χρις ἂν διὰ θανάτου ὑπὸ τὸν χοῦν ἡ αὐτοῦ ὄψις ὡς ἔθος καλυφθείη.’ Φησὶν οὖν αὖθις ὁ βασιλεύς· ‘ὁποῖος (ἂν) ἀποβαίη ἄρα ὁ τοῦ φθονεροῦ ἀνδρὸς καὶ βασκάνου θάνατος;’ καὶ ὁ παῖς· ‘ἀνδρὸς τοιούτου (θάνατος) κέρδος τοῖς ἑτέροις γίνεται. οὐδεμία γὰρ
τῶν ἀθέσμων πράξεων χείρων τῆς βασκανίας καθέ- [*]στηκε, καὶ χρὴ πάντα ἄνθρωπον θερμῶς αἰτεῖσθαι τὸ θεῖον ὅπως ὁ φθόνος τῆς ἑαυτοῦ καρδίας ἐξαρ- θείη τέλεον. γνῶθι δέ, ὦ βασιλεῦ, ὡς ἅπας μὴ βασκαίνων ἄνθρωπος ἡδέως πάνυ ἐσθίει, ἡδέως δὲ
πίνει, καὶ ἡδέως ὑπνώττει. ἡ γὰρ αὐτοῦ διαγωγὴ φροντίδος ἀπήλλακται, ὁ βίος αὐτοῦ ἀνώδυνος τέ- τακται, (ἡ) καθέδρα ἀμέριμνος καὶ ἡ στάσις ἄπονος: Ταῦτα οὖν, ὦ κράτιστε βασιλεῦ, ἅπερ παῤ ἐμοῦ ἀκήκοας, αὐτάρκη πεφύκασιν εἰς διαγωγὴν ἀρίστην
καὶ βίον ἀκατάγνωστον τοῖς ἐχέφροσι κατὰ σὲ καὶ συνετοῖς ἀνδ ράσι καὶ φιλοσοφίας ἐφιεμένοις.’

[*]