Narrationes de Syntipa (12-14)

Ἄκουσον δέ, ὦ δέσποτα βασιλεῦ, καὶ τῆς περὶ
τοῦ γηραιοῦ ἀνδρὸς διηγήσεως. Ἀνήρ τις ἦν ὃς εἰ- ωθὼς ἐμπορεύεσθαι, ἀρωματικὰ ξύλα εἰς ἐμπορίαν ὠνήσατο. ὃς καὶ μεμαθηκὼς περί τινος πόλεως ὡς [*] [*]

σπάνις αὐτῇ τῶν τοιούτων, τάχος τὰ ἐωνημένα παραλαβών, εἰς ταύτην ἤλαυνε τὴν πόλιν. ᾗ πλη- σίον γενόμενος ἔξωθεν τὴν κατάλυσιν ἐποιήσατο, μαθεῖν ἐντεῦθεν πρότερον ᾑρημένος πῶς ἄρα ἐν
ταύτῃ τῇ πόλει περὶ τούτων ἔχει τῶν ξύλων ἡ ὤνη- σις. ἐν δὲ τῷ μεταξὺ γυνή τις δούλη τῶν ἐν τῇ πόλει τινὸς τυγχάνουσα, τὸν ἔμπορον θεασαμένη, ‘πόθεν, ὦ ἑταῖρε;’ πρὸς αὐτὸν ἔφη ‘καὶ τίνα εἰσὶν ἃ ἐπιφέρῃ;’ ὁ δʼ ἔμπορος ‘ἔγωγε’ ἀπεκρίνατο ‘ὃ
ἐπιφέρομαι ξύλα εἰσὶν ἀρωματικά.’ δὲ εἰσελθοῦσα πρὸς τὸν ἑαυτῆς κύριον πάντα τὰ κατʼ ἐκεῖνον τὸν ἔμπορον αὐτῷ διεσάφησεν. ὃ δὲ ποικίλος ὢν καὶ πανοῦργος τὸν τρόπον, αὐτίκα συναγαγὼν ἃ παῤ ἑαυτὸν ἀρωματικὰ ξύλα ἐκέκτητο, ἐνέβαλε τῷ πυρί,
ὀλίγα ταῦτα ὑπάρχοντα. καὶ ἐμφυσήσαντος πολλή τις ἐκεῖθεν εὐωδία ἐξεπέμπετο. ἧς ὀσφρανθεὶς ὁ ἔξωθεν ἔμπορος λέγει τοῖς περὶ αὐτόν· ‘εὐωδίας· πλείστης ἀρωματικῆς ὀσφραίνομαι. ἴδετε οὖν τὸ τάχος σὺν πολλῇ ἀκριβείᾳ μήπως τινὶ τῶν ἡμετέρων
γόμων πυρκαϊά τις προσήγγισε, καὶ ἡμέτερα καίεται [*]ἀρώματα.’ οἳ δέ φασιν· ‘οὐδαμῶς πυρκαϊά τις ἢ σπινθὴρ τὸ παράπαν τινὸς τῶν ἡμετέρων ἥψατο γόμων.’ πρωίας δὲ γενομένης τὴν πόλιν εἰσέρχεται ὁ ἔμπορος ᾧ καὶ εἰσελαύνοντι συναντᾷ ὁ τῆς δού-
λης ἐκείνης δεσπότης. εἶτα πυνθάνεται παῤ αὐτοῦ, [*] τί ἄρα εἶεν ἃ ἐν τῷ φόρτῳ αὐτοῦ κέκτηται. ὁ δʼ ἔμπορος ‘ἀρωματικά’ φησί ‘κεκόμισμαι ξύλα εἰς ἐξώνησιν τοῖς βουλομένοις τῶν τῆς πόλεως τῆςδε κατοίκων.’ αὖθις δʼ ἐκεῖνος ‘τίς σε, ὦ ἄνθρωπε, κατηνάγκασε ταῦτα πρὸς ταύτην διακομίσαι τὴν πόλιν, τὰ δʼ
ἄλλʼ ἅ σοι ἐπικερδῆ ἐτύγχανεν εἴδη παραλιπεῖν; ἐν ἀκριβείᾳ γὰρ ἴσθι ὡς τοῖς τοιούτοις οἱ ἐνταῦθα ἄν- θρωποι ξύλοις οἷα καυσίμῳ ὕλῃ τινὶ προσανέχουσι, καὶ πρὸς ἔκκαυσιν καμίνου αὐτοῖς χρῶνται.’ ‘ἀλλ’ ἔγωγεʼ φησὶν ὁ ἔμπορος ‘ἠνώτισμαι ὡς ὑπὲρ πάσας
τὰς πόλεις αὕτη μάλιστα ἐνδεὴς καὶ σπανίζουσα τῶν τοιούτων.’ ὃ δὲ πρὸς αὐτόν· ‘οἱ τοῦτ’ εἰρηκότες σοι πολύ σε ἠπάτησαν.’ τούτοις τοῖς λόγοις τὴν καρδίαν πληγεὶς ὁ ἔμπορος συνεσχέθη τῇ λύπῃ. ὁ δέ γε ἀνὴρ ἐκεῖνος ἀνίᾳ τοῦτον συσχεθέντα ἑωρα-
κώς, ἔφη αὐτῷ· ὀρῶ σε δεινῶς, ἑταῖρε, γεγονότα περίλυπον, καί σε κατοικτείρω τῆς σφοδρᾶς ἀθυμίας. ἄγε δὴ λοιπὸν διάπρασόν μοι πάντα τὸν φόρτον σου, καὶ εἰ τι βούλει, παράσχω σοι ἐν πλήρει πίνακι.’ ὁ δʼ ἔμπορος συλλογισάμενος καθʼ ἑαυτὸν ἔλεγε· ‘βέλ-
τιόν μοι οὖν, ὡς στοχάζομαι, πέφυκεν, εἴ τι δή μοι [*] καὶ δῴῃ ὁ ἄνθρωπος οὗτος, εἰληφέναι ἢ τὴν ἐμι- πορίαν μου ὅλην ἐαθῆναι ἀδιάπρατον.’ καὶ ταῦτα διανοησάμενος, διεπώλησεν αὐτῷ τὸν ἑαυτοῦ φόρ- τον ἅπαντα, συναρεσθεὶς ὑπὲρ τῆς τιμῆς ἧς ἤμελλεν
[*] [*] [*] εἰληφέναι [, ἤτοι ἐν πίνακι πεπληρωμένῳ]. λαβὼν οὖν ὁ ἀνὴρ τὰ ἐωνημένα εἰς τὴν ἰδίαν οἰκίαν ἐκο- μίσατο. ὁ μέντοι ἔμπορος τὴν πόλιν διερχόμενος κατέλυσεν ἅμα τοῖς αὑτοῦ κοινωνοῖς παρά τινι γραΐδι
γυναικί. καὶ αὐτῇ ἐπηρώτησε λέγων ‘πῶς ἄρα, ὦ γύναι, τὰ τῶν ἀρωμάτων ξύλα ἀπεμπολοῦνται τῇ πόλει;’ ἣ δὲ ἔφη πρὸς αὐτόν· ‘ἰσοστάθμῳ αὐτοῖς χρυσίῳ. πλήν, ὦ ἔμπορε, ἰδοὺ λέγω σοι, προσεκτι- κῶς ἔχε ἀπὸ τῶν τῆςδε τῆς πόλεως κατοίκων. παν-
οῦργοι γὰρ ἅπαντες καὶ ποικίλοι πεφύκασι, καὶ οὐκ ἔστι τινὰ τῶν ὧδε ἡκόντων μὴ παρὰ τῶν πολιτῶν [*]αὐτῆς ὀλέθρῳ μικροῦ παρυφίστασθαι.’ ταῦτα εἰ- πούσης τῆς γραΐδος, ἐξῄ ει τοῦ οἴκου αὐτῆς μετ’ ὀλίγον τὰ κατὰ τὴν πόλιν ὀψόμενος, καὶ ὁρᾷ τρεῖς
ἄνδρας ἅμα καθεζομένους. οἷς θαμινὰ ἐνατενίζων εἱστήκει. κἀκείνων δὲ τὸν ἔμπορον τοῦτον ἑωρα- κότων, θάτερος τούτων εἰρήκει· ‘δεῦρο, ὦ πάτερ, συ τε κἀγὼ πρὸς ἀλλήλους διαλεχθῶμεν, καὶ ὃς ἂν τοῦ ἑτέρου ὑπερτερήσῃ, ἐπιταξάτω τῷ ἡττηθέντι
ποιήσαι, ὅπερ ἂν ὁ νενικηκὼς βούλοιτο.’ ὁ δʼ ἔμ- πορος ἁπλοικῇ τῇ γνώμῃ καὶ ἀπεριέργῳ τῇ γνώσει στοιχῶν ‘ναί,’ φησί ‘καὶ γενέσθω καθὼς ἐκέλευσας.’ εἶτα ἐκαθέσθησαν πρὸς ἀλλήλους διαλεγόμενοι· καὶ νενίκηκε τὸν ἔμπορον ὁ μῖμος ἐκεῖνος καὶ πανοῦργος [*] ἀνήρ, καὶ ἔφη αὐτῷ· ‘ἰδού, ὡς ὁρᾷς, τοῖς λόγοις περιεγενόμην σου. λοιπὸν ὃ ἐπιτρέπω σοι ποίει. καταπιεῖν σε βούλομαι τὰ τῆς θαλάσσης ὕδατα.’ ἐπὶ τοῖςδε ὁ ἔμπορος ἐν ἀθυμίᾳ καὶ ἀμηχανίᾳ γενό- μενος, οὐκ ἡδύνατο εὐλογοφανῆ τινα τῷ μίμῳ ἀν-
τίθεσιν προβαλέσθαι καὶ τοὺς αὐτοῦ βρόχους διεκ- φυγεῖν. ἦν δὲ ὁ ἔμπορος γλαυκόφθαλμος· ἔτυχε δὲ καὶ ὁ μῖμος ὁ ἕτερος τῶν τριῶν μονόφθαλμος μὲν ὑπάρχων, γλαυκὸν δὲ καὶ αὐτὸν ἔχων. κἀκεῖνος δὲ ἀναστὰς ἐπελάβετο ἰσχυρῶς τοῦ ἐμπόρου λέγων
‘σύ μου τὸν ἕτερον ἐσύλησας ὀφθαλμόν. ἄγωμεν [*] τοίνυν ἀμφότεροι πρὸς τὸν τῆς πόλεως ἄρχοντα, ὡς ἂν διʼ αὐτοῦ ἀποδώσῃς μοι ὃν σεσύληκάς μοι ὀφθαλ- μόν.’ ἠκηκόει δὲ ταῦτα καὶ ἡ τὸν ἔμπορον ὑποδε- δεγμένη γραῦς, καὶ ὅτι πρὸς τὸν τῆς χώρας ἄρχοντα
ὁ μῖμος ἐκεῖνος τὸν ἔμπορον εἷλκε. καὶ τούτοις ἀπιοῦσι συναντήσασα ἔφησε πρὸς τὸν μῖμον· ‘ἔασον, ἀξιῶ, τὴν σήμερον ἐγγυητικῶς παρ’ ἐμοὶ τὸν ἄνδρα τοῦτον τὸν ἔμπορον, κἀγ αὐτὸν ἕωοθεν πρωῒ παρα- στήσω σοι.’ ὃ δὲ εἴξας αὐτῆς τῇ αἰτήσει, δέδωκεν
αὐτῇ τὸν ἄνθρωπον. ὃν καὶ λαβοῦσα ἡ γραῦς οἴκαδε ἀνεχώρησε. καὶ ἤρξατο κατηγορεῖν αὐτοῦ λέγουσα ‘οὐδέν σοι προπαρήγγειλα προσεκτικῶς ἔχειν ἀπὸ τῶν ἐν ταύτῃ (τῇ πόλει) πολιτῶν, ὅτι γε μῖμοι καὶ πονηροὶ τὴν γνώμην καὶ ποικίλοι πάντη πεφύκασι;
[*] καὶ μηκέτʼ οὖν εἰς τοὐμφανὲς αὐτοῖς διεξέλθῃς τὸ σύνολον· ἐπεὶ δὲ τὸ πρότερον οὐκ ἐπείσθης τῇ παραινέσει μου κἀντεῦθεν εὗρες τὰ τῆς παρακοῆς σου ἐπίχειρα, ἤδη γε νῦν μοι πείσθητι περὶ οὗ σοι
συνθέσθαι βεβούλημαι. γνωρίζω γάρ σοι ὡς οἱ τοιοῦτοι μῖμοι ἔχουσί τινα καθηγητὴν γηραιόν, ὃς καὶ τοῖς τῆς πονηρίας πλεονεκτήμασι μάλα τῶν ἄλλων διαφέρει καὶ ὑπερτερεῖ. ὅθεν καὶ πάντες οἱ μῖμοι καθʼ ἑκάστην ἑσπέραν παῤ αὐτὸν ὡς καθη-
γητὴν προσφοιτῶσι καὶ αὐτῷ τὰ ἑκάστῳ διʼ ὅλης [*]τῆς ἡμέρας εἰρημένα καὶ πεπραγμένα λεπτομερῶς ἀπαγγέλλουσι. νῦν οὖν ἄκουσόν μου τῆς λυσιτελοῦς συμβουλίας, καὶ ἀναστάς, ἄμειψόν σου τὸ σχῆμα καὶ ἑαυτόν ὡς ἕνα τῶν μίμων ἐκείνων ἀμφίασον καὶ
σχημάτισον. εἶτα λάθρα διελθών, ἐγκατάμιξον σε- αυτὸν τῇ αὐτῶν ὁμηγύρει. πλὴν ὅρα, μὴ φωραθῇς ὑπ αὐτῶν. συμπορεύθητί τε αὐτοῖς ἕως τοῦ καθη- γητοῦ, καὶ πλησίον αὐτῷ στὰς λεληθότως οἷά τις τῶν τυχόντων καὶ κοινῶν τῆς πόλεως ἀνδρῶν, ἄκου
σον περὶ ὧν αὐτῷ ἀπαγγελοῦσιν οἱ ὡμιληκότες σοι καὶ ὧν ἐκεῖνος αὐτοῖς ἀποκριθήσεται. καὶ εἴ τι ἄρα παῤ αὐτοῦ αὐτοῖς λαληθήσεται, σημείωσον ἐν τῇ διανοίᾳ σου, ὡς ἂν τὰς πρὸς ἐκείνους αὐτοῦ ἀπο- κρίσεις τοῖς πολεμοῦσί σοι ἀντιπροθέμενος, κατὰ
κράτος αὐτῶν τῆς πανουργίας περιγένοιο· καί σοι μέγιστον ἐντεῦθεν προσγενήσεται τὸ κέρδος. ὁ δʼ [*] ἔμπορος ἐποίησεν, ὅσα πρὸς τῆς γραὸς ἐξεδίδακτο. καὶ μετὰ τὸ ἀμεῖψαι τὸ αὐτοῦ σχῆμα στὰς ἔγγιστα τοῦ γηραιοῦ ἐκείνου, πρῶτα μὲν ἑωράκει πρὸς οὐ- τὸν παραγενόμενον τὸν τὰ αὐτοῦ ξύλα τοῦ ἀρώμα- τος ὠνησάμενον. ὃς καὶ ἀνήγγειλε τῷ καθηγητῇ
[*] ἐκείνῳ λέγων ‘ἐγὼ συναντήσας ἐμπόρῳ τινὶ ξύλα ἀρωματικά τινα διακομίζοντι εἰς διάπρασιν, πάντα τὸν φόρτον αὐτοῦ ἐξωνησάμην, δοὺς αὐτῷ ὃ συμ- πεφώνηκα, ἤτοι πίνακα πεπληρωμένον ὧν ἂν δόξειεν αὐτῷ ἐπιζητῆσαι παῤ ἐμοῦ πραγμάτων.’ ὁ δὲ κα-
θηγητὴς ἀπεκρίνατο αὐτῷ λέγων ‘καὶ τίνα γε ἄρα ἐστὶν ἃ συνεφώνησας αὐτῷ δοῦναι; χρυσός; ἄργυ- ρος; ὁ δὲ μῖμος ‘οὐχί φησί ‘κὕριέ μου· τούτων οὐδέν, ἀλλʼ εἴδη ἀνώνυμα ἅπερ αὐτὸς βουληθείη, πίνακα πεπληρωμένον. ἔφη δὲ πρὸς αὐτὸν ὁ καθη-
γητής· ‘μεγάλως ἐσφάλης. εἰ γὰρ τετυχήκει τὸν ἔμπορον ἀπὸ σοῦ ζητῆσαι ψύλλους, πίνακα πεπλη- ρωμένον, ὧν τὸ ἥμισυ θηλείας, τὸ δʼ ἕτερον ἥμισυ ἄρρενας ἔχειν, ἀλλὰ μὴν καὶ γλαυκοειδεῖς ὑπάρχειν, ἆρά γε δυνάμεις σὺ εἶχες τοιαύτην δόσιν αὐτῷ πα-
ρασχεῖν; πῶς εἶχες αὐτὸν διαδρᾶναι’; ὁ δὲ μῖμος λέγει αὐτῷ· ‘οὐκ ἐπὶ τοσοῦτον, κύριέ μου, ὁ ἔμ- πορος οὗτος σεσόφισται, οὐδὲ τοιαῦτα πανουργεύε- [*] σθαι ἱκανὸς ἦν ὁ νοῦς αὐτοῦ. ἀλλʼ, ὡς οἶμαι, εἴτε χρυσὸν εἴτε ἄργυρον ἐξ ἐμοῦ μέλλει ζητήσασθαι.’ [*]προσελθὼν δὲ καὶ ὁ τῇ διαλέξει τὸν ἔμπορον νενι- κηκώς, ἀπήγγειλε λέγων· ‘κἀγὼ περὶ ὁμιλίας καὶ
πλοκῆς λόγων τῷ ἐμπόρῳ συναμιλληθεὶς καὶ νικήσας αὐτόν, τέταχα πιεῖν τὰ θαλάττια ὕδατα ἅπαντα. οὕτω γὰρ παῤ ἡμῶν συμπεφώνητο, ὡς ἐπὶ λόγοις τὸν νικηθησόμενον, εἰ τι ᾄρα καὶ ἐπιτραπείη πρὸς τοῦ νικήσαντος, δέξασθαι καὶ ποιήσασθαι.’ ὁ δὲ
καθηγητὴς πρὸς αὐτὸν ἀπεκρίνατο· ‘οὐδὲ σύ γε καλῶς πέπραχας. ἔστω γὰρ ἴσως ὅτι ἐκεῖνος ἀντείποι σοι· ,,ἄπιθι πρότερον καὶ ἀνάστειλον τοὺς τῇ θα- λάσσῃ ἐπιρρέοντας ποταμούς· εἶθʼ οὕτω πίομαι τὸ τῆς θαλάττης ὕδωρ, ὃ δὴ καὶ μόνον πεπωκέναι
συνεθέμην σοι.“ εἰ οὖν οὗτος οὕτω σοι λέξει, ἆρά γε σὺ εὐχερῶς ἕξεις τοὺς ποταμοὺς ἀναχαιτίσαι τῆς ἀπὸ τῆς θαλάττης ἐπιρροῆς;’ ὁ δὲ μῖμος ‘ἀλλ ἴσθι’, φησίν ‘ὡς οὐχ ἱκανοῖ ἡ τοῦ ἐμπόρου φρόνησις τὸν τοιοῦτον [μοι] ἀντιφράσαι μοι ἀπόλογον.’ εἶτα καὶ
ὁ μονόφθαλμος μῖμος προσελθὼν ἔφη τῷ γηραιῷ· ‘κἀγὼ ἐν τῇ ἀγορᾷ ἑώρακα, κύριέ μου, ἔμπορόν τινα ξένον, ὃς ἦν γλαυκοειδὴς τοὺς ὀφθαλμούς. καὶ [*]τοῦτον κατασχὼν εἰρήκειν αὐτῷ· „σύ τε κἀγὼ γλαυ- κοί ἐσμεν ἄμφω, καὶ σύ μου τὸν ἕνα ἐσύλησας ὀφθαλ- [*] μόν. λοιπὸν οὐδαμῶς σου ἀπόσχωμαι, ἕως ἂν τὸν ἕνα σου ἐξελὼν ὀφθαλμὸν περιάψω μου τῷ μετώπῳ, ἢ διὰ πάσης σου ἀναρρύσῃ τῆς περιουσίας. ὁ δὲ καθηγητής ‘οὐδὲ σύ γέ τι κατώρθωσας ἔφη ‘εἰ γὰρ δόξει αὐτῷ ἀντιφράσαι σοι ὡς „πρότερον εἰς
σύστασιν τῆς τοιαύτης σου προτάσεως ἔξελέ σου τὸν ἕνα τοῦτον ὃν ἔχεις ὀφθαλμόν, κἀγὼ δʼ ὡσαύτως θάτερον τῶν ἐμῶν ἐκβαλῶ ὀφθαλμῶν, καὶ ἄμφω σταθμίσωμεν αὐτούς· καὶ εἰ μὲν ἰσόσταθμοι ἀλλή- λοις εὑρηθεῖεν, εὔδηλον ὅτι γε σός ἐστιν ὁ ἐμὸς εἷς
ὀφθαλμός· εἰ δέ τις τῶν σταθμιζομένων δύο ὀφθαλ- μῶν βαρύτερος τοῦ ἑτέρου ἐν τῇ τοῦ ζυγοῦ φανείη πλάστιγγι, οὔκουν σός ἐστιν ὁ θάτερός μου ὀφθαλ- μός, ἀλλὰ μᾶλλον καὶ ὑπὲρ τῆς αὐτοῦ ἐκβολῆς ἀξίως εὐθυνθήσῃ.“ εἰ οὖν ταῦτά σοι ἀντιλέξειεν
ὁ ἔμπορος, οὐχὶ πάντη σε ἀποπείσει τῆς ἀντιθέσεως; καὶ τὸ δὴ χείριστον, ὅτι γε τούτου ἐπὶ σοὶ γενομένου, σὺ μὲν τέλεον ἀποστερηθήσῃ τῆς ὁράσεως καὶ πάντη γενήσῃ ἀόμματος, οὗτος δὲ ἕνα τῶν ἑαυτοῦ ὀφθαλ- μῶν ὕστερον ἔχων, πάλιν τὸ φῶς καθορῶν ἔσται.’
πρὸς ταῦτα ὁ μονόφθαλμος μῖμος ὑπολαβὼν λέγει [*] τῷ καθηγητῇ· ‘ἀλλ’ οὐκ ἐπὶ τοσοῦτον πανοῦργος ὁ ἔμπορος οὗτος, ὡς τοιάνδε μοι πιθανὴν ἀντιπρο- θέσθαι ἀπολογίαν.’ τούτων οὕτω παρά τε τῶν μίμων καὶ τοῦ αὐτῶν καθηγητοῦ λαλουμένων τε καὶ ἀντι-
φθεγγομένων, ἠκροᾶτο μάλα καλῶς καὶ λαθραίως παῤ ὅλην ἐκείνην τὴν νύκτα ὁ ἔμπορος καὶ τῇ ἰδίᾳ ταῦτα συνετήρει καρδίᾳ. πρωΐας δὲ γενομένης [*] παραγίνεται πρὸς τὸν ἔμπορον ὁ τὰ ἀρωματικὰ ὠνη- σάμενος ξύλα. καί φησιν ὁ ἔμπορος· ‘ἀπόδος μοι, ὦ ἑταῖρε, εἴ τί μοι συνεφώνησας παρασχεῖν ὑπὲρ τοῦ διαπραθέντος σοι φόρτου.’ ὁ δὲ μῖμος ἔφη αὐτῷ·
‘ζήτησον εἴ τι καὶ βούλοιο, κἀγὼ ἑτοίμως παράσχω σοι.’ ὁ δʼ ἔμπορος· ‘θέλω ἵνα μοι δῷς ἐν τῷ πίνακι ψύλλους καθ ὅσον χωρήσειεν, ὧν τὸ μὲν ἥμισυ στῖφος ἄρσεν, θῆλυ δὲ τὸ ἕτερον ἥμισυ, καὶ πάντας γλαυ- κοειδεῖς τὴν ἰδέαν αὐτῶν.’ οὕτως εἰπὼν τῷ μίμῳ ὁ
ἔμπορος ἰσχυρῶς αὐτὸν διετέλει ἀπαναγκάζων καὶ πολλῇ τῇ βίᾳ πρὸς αὐτὸν κεχρημένος, ἄχρις ἂν ὁ μῖμος καὶ ἄκων ἐδεδώκει αὐτῷ πλείονα ποσότητα τῆς δικαίας τιμῆς τῶν ἀρωματικῶν αὐτοῦ ξύλων· καὶ οὕτως ἀπηλλάγη τῶν τοῦδε ὀχλήσεων. ἐντυχὼν
δὲ καὶ τοῖς ἑτέροις δυσὶ μίμοις, τῷ τε περὶ τοῦ ὀφθαλμοῦ διαμαχομένῳ καὶ τῷ τὴν θάλασσαν κατα- πιεῖν αὐτῷ ἐπιτρέψαντι, ἀπῄτει κἀκείνους πεποιηκέ- ναι ἃ λάθρα παρὰ τοῦ αὐτῶν καθηγητοῦ ἠκηκόει. [*]καὶ διετέλει ἄγχων κἀκείνους, ἕως ἂν διʼ ὅσων δο-
μάτων ὁ ἔμπορος ἐξ αὐτῶν (πεισθῆναι) ἠθέλησεν ἀπολαβεῖν· καὶ οὕτως ἀπηλλάγησαν τῶν ὀχλήσεων. καὶ νῦν, ὦ δέσποτα βασιλεῦ, ἐξ ὧν σοι διηγησάμην γίνωσκε ὅτι οἵ τε δύο παῖδες ἐκεῖνοι, ὁ τριετὴς καὶ ὁ πενταετής, περὶ ὧν προειρήκειν σοι, καὶ οὗτος ὁ
γηραιὸς καθηγητὴς πολλῇ τῇ γνώσει καὶ τῇ συνέσει κεκόσμηνται· καὶ κατʼ ἐκείνους κἀμὲ ὁ διδάσκαλος ὁ ἐμὸς ἀπετέλεσε διδάσκαλον.ʼ

[*]

Ὁ δὲ βασιλεὺς ὑπολαβὼν ἔφη τῷ υἱῷ· ‘γνώρι- σόν μοι, τέκνον, πῶς ἐν μὲν τοῖς προλαβοῦσι τρισὶν ἔτεσιν οὐ μεμάθηκας τὴν νῦν προσγενομένην σοι λογιότητα, νυνὶ δὲ ἐν μόνοις τοῖς παρελθοῦσιν ἳξ μησὶν ἐπὶ τοσοῦτον ἐσοφίσθης;’ ὁ δὲ παῖς τῷ βασι-
λεῖ ἀπεκρίνατο ὡς ‘τῷ τότε, ὦ βασιλεῦ, ἔτι μου νηπιάζοντος, οὐ συνήργουν ἀλλήλαις αἱ προσοῦσαί μοι τοῦ σώματος καὶ τῆς ψυχῆς αἰσθήσεις. τότε γάρ μου τὸ σῶμα ἀφήλικος πάντη τυγχάνοντος, οὔτε οἱ ὀφθαλμοὶ οὔτε ἡ γλῶττα οὔτε ἡ καρδία ἀλλήλοις
συνεκρότουν πρὸς τὴν τῆς διδασκαλίας μάθησιν. οὐδὲ γὰρ δυνατὸν ἔτι νηπιόφρονα πεφυκότα γνῶσιν εὐχερῶς ἐκδιδάσκεσθαι, καθότι ἅπαν παιδίον ταῖς παιδιαῖς καὶ τῇ ἀργίᾳ ἐνηδόμενον, οὐ προσεκτικῶς τὸν νοῦν περὶ τὴν διδασκαλίαν διατίθεται. κἀγὼ
δέ, ὦ βασιλεῦ, τὸν αὐτὰν τρόπον τῷ τότε τῇ τε ἡλικίᾳ καὶ τῇ διανοίᾳ διακείμενος, οὐδὲν ὅλως τῶν [*] διδασκομένων ἠδυνάμην καρπώσασθαι, ἅτε μὴ τού- τοις τὸ παράπαν τὸν ἐμαυτοῦ νοῦν προσερείδων, ἀλλʼ ὡς νηπιώδης διεσπαρμένον αὐτὸν ἔχων. ἤδη
δὲ ὁ διδάσκαλός μου Συντίπας τὸ νεάζον τῆς ἐμῆς ἡλικίας περισκοπῶν, οὐκ ἐμβριθῶς με ἐξεδίδασκεν οὐδὲ τοῖς δυσχερέσι κατʼ ἀρχὰς λόγοις πρός με ἐχρήσατο, ἵνα μὴ τῷ τῶν δυσχερῶν καὶ δυσλήπτων βάρει ἐξ ἀρχῆς καταπονηθείς πάντα τῆς ἐμῆς δια-
νοίας ἀπορρίψω τὰ διδασκόμενα — καὶ γὰρ ᾔδει μου ὁ διδάσκαλος ὅτιπερ, εἰ ἀμέτρως ἐξ ἀρχῆς με ἐκδι- δάξειεν, εὐχερῶς ἂν εἶχον ἀπʼ αὐτοῦ ἀφηνιάσαι καὶ [*]

ἀποστῆναι, ἅτε βασιλέως τυγχάνων υἱός — ἀλλὰ κατὰ μικρὸν τοῖς λόγοις με διαρρυθμίζων οὕτω με δεξιῶς εἰς τὸ τέλειον τῆς φιλοσοφίας ἀνήγαγε. κἀγὼ δὲ τελεωτέρας ἐφαπτόμενος φρονήσεως συνετήρουν ἐν
τῇ καρδίᾳ πάντα δὴ τὰ παῤ αὐτοῦ μοι ἐκδιδασκό- μενα, καὶ συναγαγὼν τὸν πρῴην μου διασπαρέντα λογισμόν, τώτε ὦτε συντείνας πρὸς ἀκοὴν καὶ τὴν γλῶτταν πρὸς λόγων μελέτην τε καὶ πλοκήν, καὶ [*]τὰς χεῖρας πρὸς διάστιξιν (μεμαθηκὼς) συλλαβεῖν,
οὕτως ἐπὶ (τὸν) καιρὸν τῶν ἓξ καὶ μόνων μηνῶν πάντα δὴ τὰ διδαχθέντα μοι ἀκριβέστατα κατέλα- βον, καὶ ἐν μεθέξει πάσης φιλοσοφίας καὶ συνέσεως γέγονα, συναραμένης πάντως καί της θείας δυνάμεως ἐμοί τε καὶ τῇ παρὰ τοῦ ἐμὲ μυσταγωγοῦντος σπουδῇ.’
τούτοις ὁ βασιλεὺς τοῖς τοῦ παιδὸς ῥήμασι σφόδρα τὴν καρδίαν ἡσθείς, εὐχαριστηρίους τῷ θεῷ λόγους ἀνέπεμπε καὶ τὴν τοῦ παιδὸς σύνεσιν καὶ φιλοσοφίαν ἐκθειάζων διετέλει τὰ μέγιστα, καὶ τῷ Συντίπᾳ ὡμολόγει τὰς χάρτας. εἶτα κελεύει παραστῆναι αὐτῷ
τὴν πονηρὰν ἐκείνην γυναῖκα, ἥτις τὸν αὐτοῦ υἱὸν ἀπολέσαι ἐμηχανᾶτο καὶ ταύτης παραστάσης, λέγει πρὸς αὐτὴν ὁ βασιλεύς· ‘ἀνακάλυψόν μοι, ὦ γύναι, μηδὲν κατὰ φόβον ὑποστειλαμένη, τίνος χάριν τὸν ἐμὸν υἱὸν ἀπολέσαι ἔσπευδες, καὶ τίς ἦν ὁ τρόπος
τῆς τοιαύτης σου σκαιωρίας;’ ὑπολαβοῦσα δὲ ἡ γυνὴ ἔφη· ‘οἶδας, ὦ κράτιστε βασιλεῦ, ὡς οὐδέν τινι τῶν ἀνθρώπων τῆς ἰδίας ζωῆς καθέστηκε προσφιλέστερον. [*] [*] κἂν γάρ τις πενίᾳ εἴη συζῶν ἢ καί τινι βιωτικῇ περι- [*] πετείᾳ πιέζοιτο, ἀλλʼ ὅμως καὶ οὗτος τῆς ἰδίας ζωῆς περιέχεται. ἐγὼ τοίνυν τὸν παῖδά σου τούτου χάριν τῷ σῷ προστάγματι πρὸς ἐμαυτὴν ἔλαβον, ὡς διὰ τὴν τοῦ κράτους σου θεραπείαν κατὰ μόνας παῤ
αὐτοῦ διαγνῶναι ὑπὸ ποίας αἰτίας ἐπεχόμενος οὐ φθέγγεται. καὶ διετέλουν παντοιοτρόποις πεύσεσι καὶ θωπείαις τοῦτον ὑπερχομένη καὶ τὸ τῆς σιγῆς αὐτοῦ σκληρὸν μειλιχίοις τοῖς λόγοις διαλεαίνουσα, ἄχρις ὅτου παρεσκεύασα τοῦτον ἕνα λόγον μοι ἀπο-
κρίνασθαι. ὃν δὴ καὶ ὀργίλως καὶ ἀποτόμως φθεγ- ξάμενος εἰρήκει πρός με ὡς ‘οὐδέν σοι, γύναι, τό γε νῦν ἔχον ἀποκριθήσομαι, ἄχρις ὅτου ἑπτὰ ἡμέραι τὸ ἀπὸ τοῦδε παρέλθοιεν. εἶθʼ οὕτως κατʼ ἀξίαν σοι ἀπολογήσομαι.’ ἐγὼ δὲ τούτῳ τῷ λόγῳ σφόδρα
ἐκθροηθεῖσα καὶ περιδεὴς λίαν καταστᾶσα καὶ κιν- δύνῳ παρὰ τοῦ παιδὸς ὑποβληθῆναι ὑφορωμένη, συνεῖδον μηχανικῶς τὸν ἐξ αὐτοῦ διαφυγεῖν ὄλε- θρον. κἀντεῦθεν ὑπὸ σατανικῆς ἐνεργείας παρορ- μηθεῖσα κατεψευσάμην τοῦ παιδός σου, καὶ δολερῶς
αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ κράτους σου κατηγόρησα. καὶ τὸ [*] ἁμαρτηθέν μοι ἐπίσταμαι καὶ φανερῶς τοῦτο καθο- μολογῶ μὴ κατά τι ἀπαρνουμένη. σὺ δʼ ὦ μέγιστε βασιλεῦ, ἐπʼ ἐμοὶ τὰ δοκοῦντά σοι πρᾶξον, καθὼς ἂν εὐδοκήσειε τὸ θεοκυβέρνητον κράτος σου.’ ὁ δὲ
[*] βασιλεὺς ἐμβλέψας τοῖς παρισταμένοις μεγιστᾶσιν αὐτοῦ, λέγει πρὸς αὐτούς· ‘ὁποίαν ὑμεῖς παρέχετε βουλὴν τῇ βασιλείᾳ μου περὶ τοῦ τοιούτου πράγμα- τος, καὶ ὁποίας ἡ γυνὴ αὕτη τῆς τιμωρίας (ἂν) εἴη
ἀξίαʼ; εἷς δὲ τῶν μεγιστάνων ὑπολαβὼν λέγει τῷ βασιλεῖ· ‘δίκαιόν ἐστιν, ὦ βασιλεῦ, χεῖρας καὶ πόδας ἀποτμηθῆναι αὐτῆς.’ ἕτερος δὲ ‘οὐχ οὕτως εὖ ἔχει’ φησί ‘μοι τὸ δίκαιον· ἀλλὰ προσήκει ζώσης αὐτῆς ἐξορυχθῆναι τὴν καρδίαν.’ ἄλλος δὲ πάλιν αὐτῶν
ἀντέφη τὴν γλῶτταν αὐτῆς ἐκκοπῆναι. ἡ δὲ γυνὴ τῶν τοιούτων ἀκροωμένη ἀποφάσεων καὶ οἵας περὶ αὐτῆς τῷ βασιλεῖ τὰς τιμωρίας ὑποτιθέασι, τοιόνδε μῦθόν τινα πρὸς ἐκείνους ἐφθέγξατο, ‘ἔοικεν, ὦ μεγιστᾶνες’, λέγουσα ‘τά τε παῤ ὑμῶν ἀποφαινό-
μενα κατʼ ἐμοῦ παραδείγματι ἀλώπεκός τινος, ἥτις νυκτὸς εἴς τινα πόλιν εἰσήρχετο. ἦν δὲ ἡ αὐτῆς εἰσέλευσις διὰ θυρίδος οἰκίσκου γινομένη ἀνδρός. τινος σκυτέως. ὁσάκις δὲ δἰ αὐτῆς τὴν ἐκείνου οἰ- κίαν εἰσήρχετο, τὰ τοῦδε κατήσθιε δέρματα. εἶτα ὁ
σκυτεὺς ἐκεῖνος ἑωρακὼς τὰ γεγονότα ἐν τοῖς αὐτοῦ δέρμασι σπαράγματα, εὐθὺς αὐτῇ παγίδα ἰσχυροτά- [*]την ἵστησιν. ἡ δὲ ἀλώπηξ μετὰ ταῦτα κατὰ τὸ αὐτῇ σύνηθες εἰσερχομένη δἰ ἐκείνης πάλιν τῆς θυρίδος, παραχρῆμα τῇ παγίδι συλλαμβάνεται. πονηρὰ δὲ ἡ
κερδὼ καὶ ποικιλότροπος οὖσα, διά τινος εὐμεθόδου μηχανῆς τὴν περιέχουσαν αὐτὴν παγίδα διέφυγε. καὶ περιήρχετο ἀνὰ πᾶσαν τὴν πόλιν τοῦ ἐντυχεῖν τινι ἑτέρᾳ θυρίδι, διʼ ἧς δυνηθείη ἐξιέναι τῆς πό- λεως· ἣ δὲ πανταχόθεν τετείχιστο. καὶ παῤ ὅλην [*] τὴν νύκτα κοπιάσασα, οὐδʼ ὅλως ἔξοδόν τινα εὑρηκέναι ἴσχυσε· τῆς δέ γε ἡμέρας διαυγαζούσης, διελογίσατο καθʼ ἑαυτὴν καὶ εἶπεν ὡς ‘εἴπερ ἡ ἡμέρα ἐπισταίη, ὑπὸ τῶν κυνῶν θεαθήσομαι, καὶ οὐ πρότερόν μου ἀπόσχωνται, ἄχρις ἄν μου τὰς σάρκας διαμερίσων-
ται. ἀλλʼ ἔγωγε οἶδα, τί με δεῖ πεποιηκέναι. καὶ ταῦτα εἰποῦσα ἐπὶ τὴν πύλην πορεύεται τῆς πόλεως, καὶ ἑαυτὴν ἐγγὺς τῆς φλιᾶς ἔσωθεν ἐκτανύσασα, προσεποιεῖτο εἶναι νεκρά τε καὶ ἄπνους. τούτῳ δὲ τῷ τρόπῳ ἐχρήσατο προσμένουσα διανοιγῆναι τὴν
τῆς πόλεως πύλην, ὡς εὐθύς ἑαυτὴν ἀθρόον διʼ αὐτῆς φυγάδα ποιῆσαι καὶ τοῦ ὑφορωμένου ἀπαλ- λαγὴναι κινδύνου. οὕτω δὲ αὐτῆς ὡς νεκρᾶς ἐκτα- θείσης καὶ τῆς πύλης ὑπὸ τὴν ἕω διανοιχθείσης, ἑωράκει τις ταύτην καὶ πρὸς ἑαυτὸν εἰρήκει· ‘ὄντως
ἡ κέρκος τῆς ἀλώπεκος τῆσδε λίαν ἐστὶ χρησιμεύουσα [*] εἰς ἕτοιμον σπόγγον μυλικοῦ ἐργαστηρίου.ʼ ὃς τοῦτʼ εἰπὼν τὴν ἑαυτοῦ σπασάμενος εὐθέως μάχαιραν, ἀπέτεμεν αὐτήν. ἡ δὲ ἀλώπηξ τῆς οὐρᾶς αὐτῆς ἐκ- κοπείσης σιωπῶσα γενναίως ὑπήνεγκεν. εἶτά τις
ἕτερος παριών καὶ ταύτην ἑωρακὼς ἔλεγεν οὕτως· ‘ἀκήκοα ὡς εἴ τις τῶν νηπιαζόντων ἐπὶ πολὺ διατε- λοίη κλαυθμηρίζων, οὐδὲν ἅτερον αὐτῷ εἰς θερα πείαν καὶ ἀπόπαυσιν τοῦ κλαυθμοῦ αὐτοῦ ὡς ὦτα ἀλώπεκος. ἅτινα εἰ παρὰ τοῦ παιδίου τοῦδε φέροιτο,
[*] [*] οὐκ ἐπὶ πολὺ ὁ κλαυθμὸς αὐτῷ παρατείνει.’ καὶ ταῦτα εἰπὼν τὰ τῆς ἀλώπεκος ἐκείνης ὦτα μαχαίρᾳ ἀπέτεμεν. ἤνεγκε δὲ γενναίως καὶ τοῦτο ἡ ἀλώπηξ, (ἵνα) διὰ τὴν τῆς νεκρότητος (ἔμφασιν) ὑποφύγῃ
θάνατον. ἕτερος δέ τις ἐκεῖσε τὴν διέλευσιν ποιού- μενος, ἔφη πρὸς τοὺς ἑτέρους· ‘κἀγώ’, φησίν ‘ὦ ἄνδρες, ἠνώτισμαι ὡς εἴπερ τις τοὺς ὀδόντας ἀλγῶν ἔσται καὶ ὀδυνώμενος, ὀφείλει ἀλώπεκος ἐκβαλεῖν ὀδόντ (α) καὶ τῷ πάσχοντι ἐπιτιθέναι ὀδόντι, καὶ
εὐθὺς τῆς τοῦ πάθους θεραπείας τεύξεται.ʼ οὕτως οὖν κἀκεῖνος ὁ ἀνὴρ εἰρηκώς, αὐτίκα λίθον ἀρά- μενος, πάντας τοὺς τῆς ἀλώπεκος ὀδόντας συνέτρι- ψεν· κἀκείνη δὲ καὶ ταύτην γενναίως ὑπέμεινεν τὴν τιμωρίαν. καὶ οὕτω διετέλει τὰ ἀλγεινὰ ὑπομέ-
νουσα, ἄχρις ὅτου ἕτερός τις ἀνὴρ παρερχόμενος ἔφη ὡς ‘κἀγὼ ἀκήκοα, ὅτιπερ οὖν ἀκεσώδυνον φάρ- μακον ἡ τὴς ἀλώπεκος χρησιμεύει καρδία, καὶ ὅτι πάσαις ταῖς νόσοις θεραπευτικόν ἐστιν οὕτως οὖν κἀκεῖνος εἰπών, εὐθύς μάχαιραν σπασάμενος ἐξορύξαι
τὴν αὐτῆς ἐπειρᾶτο καρδίαν. κατʼ ἐκείνην δὲ τὴν ὥραν ἔτυχεν καὶ τὴν πύλην τῆς πόλεως διανοιγῆναι· [*] καὶ αὐτίκα ἡ ἀλώπηξ ἐκπηδήσασα πολλῷ τῷ τάχει [*] διὰ τῆς πύλης ἀπέδρασε καὶ τὸν ἐπηρτημένον διέ- φυγεν κίνδυνον. Κἀγὼ δὲ τὰ νῦν ἡ ἀθλία, ὦ βα- σιλεῦ, πάντα μὲν τἄλλα ἅπερ οἱ τοῦ κράτους σου μεγιστᾶνες συνεβουλεύσαντο τῇ βασιλείᾳ σου, ἑτοί-
μως ἔχω ὑπομένειν, τὸ δὲ τὴν καρδίαν μου ἐξορυ- χθῆναι ὑπενεγκεῖν οὐ δεδύνημαι. θανάτου γὰρ βιαίου παραίτιον πέφυκεν.

Ἐπὶ τούτοις οὖν ἀποκριθεὶς ὁ τοῦ βασιλέως υἱὸς λέγει τῷ πατρὶ καὶ τοῖς παρεστηκόσι μεγιστάνοις·
‘ἀληθῶς ἡ γυνὴ καὶ πρεπόντως φησίν· οὐ χρὴ γὰρ τοὺς τῶν ἀνδρῶν συνετοὺς καὶ φρενήρεις τὰ παρὰ τῶν γυναικῶν σφαλλόμενα ὑπὸ μέμψιν καὶ αἰτίασιν τιθέναι. λοιπὸν οὖν οὐδὲ ταύτῃ τῇ γυνῇ τιμωρίας καὶ ποίνης προσήκει ἀπόφασις, ἀλλὰ τοῦτο μόνον
δέον ἐπʼ αὐτῇ γενέσθαι, ἵνα ἡ αὐτῆς κεφαλὴ ἀπο- ξυρισθῇ καὶ ἡ ὄψις αὐτῆς ἀσβόλῃ περιχρισθῇ, κώδωνά τε τοῦ αὐτῆς τραχήλου ἐξαρτήσωσιν, εἶτα καὶ ὄνῳ αὐτὴν ἀντιστρόφως ἐποχεῖσθαι παρασκευάσαντες ἀνὰ πᾶσαν θριαμβεύσωσιν τὴν πόλιν, ἔμπροσθεν δὲ
[*] [*] [*]

αὐτῆς δύο συμπεριτρεχόντων κήρυκες, μὲν εἷς αὐτῆς προπορευόμενος, ὁ δὲ ἕτερος ὄπισθεν ἐπακο- λουθῶν· οἳ καὶ ὀφείλουσιν βοᾶν εἰς ἐπήκοον πάν- των ὅπερ ἐξειργάσατο ἀτόπημα ἡ γυνή.’ οὕτως
εἰπόντος τοῦ παιδὸς ἥσθη ὁ βασιλεὺς ἐπὶ τοῖς λα- ληθεῖσι, συνεμαρτύρουν δὲ καὶ οἱ μεγιστᾶνες ἀπο- δεχόμενοι. καί φησι πρὸς τὸν παῖδα ὁ βασιλεύς· ‘ἄριστα, ὦ τέκνον, λελάληκας καὶ συνετῶς τῷ ὄντι ἡμῖν συμβεβούλευκας. γενέσθω λοιπὸν ἐπὶ τῇ γυ-
ναικί, ὅπερ ὁ ἐμὸς υἱὸς ἡμῖν συνεβούλευσεν.’ καὶ διεπράχθη ἐπὶ τῇ πονηρᾷ γυναικὶ καὶ σκολιᾷ ὅπερ ὁ τοῦ βασιλέως υἱὸς τῷ πατρὶ περὶ αὐτῆς συνῄνεσεν.