Oratio 64 (71-78)

καὶ οὔπω λέγω τοῦθ’ ὅτι τὸ μὲν οἰκεῖον δεινὸν παρακαλέσαι πρὸς ζῆλον, τὸ δὲ ἀλλότριον ἀσθενές, ὥστ’ ἀναγκαίως ἔχειν τοῖς μὲν ἀνδρείοις σχήμασιν ἕπεσθαι τοὺς ἄνδρας,
τοῖς δὲ γυναικείοις οὐκ ἐνδιδόναι. ἀλλ’ ἀφίημι τοῦτο καὶ κείσθω τὴν ἴσην ἐφ’ ἑκατέρου, τοῦ μὲν βλάβην εἷναι, τοῦ δὲ σωτηρίαν. οὐκοῦν εἰ μὲν ἢ ταῦτα ἤ ταῦτα ὅλως ἐδείκνυσαν, ἢ παντελῶς ἂν ἐζημίουν τοῖς γυναικείοις ἢ παντελῶς ἂν ὠφέλουν τοῖς ἀνδρείοις·
ἐπεὶ δὲ ἀναμίξαντες ὀρχοῦνται, τὰ μὲν ὠφελεῖν ἐπι- τήδεια φῶμεν ὑπὸ τῶν βλαβερῶν ὠφελεῖν κεκωλῦσθαι, τά δὲ βλάπτειν ἱκανὰ ταὐτὰ πάσχειν ὑπὸ τῶν ὰμει- νόνων, ὥστε τὰ μὲν ἀνωφελῆ καθίστασθαι διὰ [*] τῶν βλαβερῶν, τά δὲ ἀβλαβῆ διὰ τῶν χρηστῶν. μήτ
οὖν σὺ κατηγόρει τῆς ὀρχήσεως ὡς ζημιούσης ἐγώ τἑ αὐτὴν οὐ φήσω πρὸς ἀρετὴν ἄγειν, ἀλλ’ εἶναι τὸ ἔργον αὐτῆς ὅσον εὐφρᾶναι τὸν θεώμενον. ἡ δ’ ἀζή- [*] [*]

μιος ἡδονὴ τοῖς εὖ φρονοῦσι περισπούδαστον καὶ οὐ τῶν ψέγεσθαι μᾶλλον ἢ τῶν ἐπαινεῖσθαι δικαίων εὐ- εὑρίσκεταί.

72. Εγώ μὲν οὖν τοῖς ὑπὲρ ὀρχήσεως λόγοις καὶ
τοῖς ποιηταῖς συναγωνίζομαι, τοῖς δὲ κατὰ τῆς ὀρχή- σεως Ἀριστείδης καὶ ποιητὰς ἐλαύνων ἐλέγχεται, τὸν Ὅμηρον, τὸν Αἰσχύλον, τὸν Εὐριπίδην, τὸν Σοφοκλέα, τὸν Μένανδρον, πολλοὺς ἑτέρους. πῶς; ὅτι πάνΤες οὗτοι μιμοῦνται γυναῖκας καὶ τότε μάλιστα ἐπαινοῦνται,
ὅταν μάλιστα μιμῶνται καὶ τὸ πρόσφορον ἑκάστη σωθῇ. καὶ τοσούτῳ γε μᾶλλον μιμοῦνται τῶν ὀρχηστῶν, ὅσῳ λόγος συγκείμενος μείζων κινήσεως ἀφώνου. καὶ ὁ μὲν εἰς τὴν γνώμην αὐτὴν ἐμβαίνει τε καὶ ἵσταται, τοῖς δὲ ὀρχουμένοις ἀρκεῖ μὴ τῶν σχημάτων ἀπολει-
φθῆναι.

73. Λέγε δὴ παρελθών· διεφθείροντο μὲν ὑπὸ τραγῳδίας οἱ πάλαι, διεφθείροντο δὲ ὑπὸ κω- μῳδίας. Ὅμηρος δὲ ἀπώλλυ τὴν Ἑλλάδα καὶ [*] [*]

πρὸ τῆς Ἑλλάδος αὐτὸν Βρισηίδα θρηνοῦσαν μιμούμενος καὶ Πηνελόπην καὶ Ἀφροδίτην τε- τρωμένην. λέγε δεῖν καὶ νῦν κεκλεῖσθαι μὲν ποιηταῖς διδασκαλεῖα, κεκλεῖσθαι δὲ τοῖς ὑποκριταῖς τὸ θέατρον, ἵνα μὴ τραγῳδὸς εἰσελθὼν Πασιφάην μιμήσηται τὴν
ἐξοκείλασαν εἰς ἀλλόκοτον ἔρωτα μηδ’ αὖ κωμῳδὸς τἀς παρὰ τῷ Μενάνδρῳ τικτούσας καὶ πολλὰ ἕτερα.

τί γὰρ δήποτε τούτοις μὲν δίδως εἰσελθεῖν, οἱ διχόθεν μιμοῦνται τὰς γυναῖκας, τῷ τε λόγῳ καὶ τοῖς σχήμασιν; ἢ τοῦτό γε οὐκ ο·ἶσθα ὧς ὅς ἂν [*] μὴ συνεισενέγκῃ τὰ σχήματα τοῖς λόγοις, ἀπώλεσε
τὴν εὐφωνίαν ὑπὸ τῆς ἡσυχίας, ἢν καιρὸς ᾖ κινεῖσθαι; διόπερ πολλοὶ μὲν τῇ φωνῇ κρατοῦντες οὐ μετέχοντες τοῦ κινεῖσθαι καλῶς ἧττον ηὔφραναν, πολλοὶ δὲ κατὰ τὴν φωνὴν λειπόμενοι τῇ περὶ τὸ σχηματίζεσθαι πλε-
ονεξίᾳ πρὸ τῶν κρειττόνων ἐτέθησαν. εἶθ’ ὁ μὲν τὴν [*] [*]

Πλαγγόνα εἰσιὼν καὶ τῷ προσώπῳ καὶ τοῖς ἐσθήμασι καὶ πᾶσιν ἀπλῶς οἷς ἔνεστι τὴν γυναῖκα μιμούμενος οὐκ ἐμβάλλει τὸ θέατρον εἰς αἰσχρὰς ἡδονάς· ἐὰν δὲ ὀρχηστὴς μετενέγκῃ τὴν χεῖρα, μεστοὶ γυναικίσεως οἱ
παρόντες κατέβησαν καὶ πρὸ τούτων ἐκεῖνος ἀπῆλθε τοιοῦτος;

καὶ μὴν ὑπέρ γε τραγῳδίας καὶ κωμῳ- δίας Πλάτωνι μαχόμενος καὶ τὰς ὀρχήσεις αὐτῶν ἀναγ- καίως ἐπαινεῖς. ἐν δέ γε ταύταις ἔνι δήπου καὶ τὸ κορδακίζειν· εἶτα οὐ δεινὸν κόρδακι μὲν εἶναι τόπον
ἐν θεάτρῳ καὶ μὴ ἔχειν αἰτίαν ὧς διαφθείρει τοὺς παρόντας, περὶ δὲ ὀρχήσεως, ἐν ᾖ πλείστη σπουδὴ μὴ παραγυμνοῦσθαι μηδαμῆ, δοξάζειν τε αὐτὸν τὰ χείρω καὶ τοὺς ἄλλους εἰς τὴν ὁμοίαν δόξαν ἄγειν;

76. Ἀλλ’ οὐχ ἡμεῖς γε τῶν σῶν λόγων μᾶλλον ἢ
τῶν πραγμάτων ἑξόμεθα. τί οὖν λέγει τά πράγματα; [*] [*] [*]

μᾶλλον δὲ ἀπόκριναί μοι· ἆρά γε τὸ πόλεων ἄρχειν καὶ θεραπεύειν ἔθνος καὶ πολλοῖς ὁμοῦ πορίζειν εὐ- δαιμονίαν ψυχῆς ἐστι κακῶς ἠγμένης καὶ διεφθαρμένης καὶ μεστῆς ἡδονῶν καὶ βεβαρημένης ὑπὸ τῶν τῆς ψυχῆς νοσημάτων ἢ τοὐναντίον πεπαιδευμένης, σώ- [*] φρονος, ἐκκεκαθαρμένης, κούφης, ὀξὺ βλεπούσης, κρείτ-
τόνος ἡδονῶν, τὸ δίκαιον ζητούσης τε ἀνδρείως καὶ ποιούσης ἰσχυρότερον ἀδικίας;

ἐγὼ μὲν οὐδὲν ἡγοῦμαι μεῖζον ἀρχῆς εἰς γνώμης βάσανον, οἶμαι δὲ καὶ τῇ παροιμίᾳ ταὐτὰ δοκεῖν, ἤ φησιν ἐν ἀρχῇ τὸν
ἄνδρα δείκνυσθαι. τούτων τοίνυν, Ἀριστείδη , τῶν πρὸς ὄρχησιν οὐκ ἀηδῶς ἐσχηκότων εἰς ἀρχάς τινες κατασταθέντες πῶς ἄν, εἴπερ ἦσαν διεφθαρμένοι, μετε- χείρισαν τὰς πόλεις; βούλει σοι διέλθω; κατεφρό- νησαν μὲν ἂν θεῶν, ἐξήλασαν δ’ ἂν τὴν δίκην, παρ-
ἔβησαν δ’ ἂν τοὺς νόμους, ἀπέδοντο δ’ ἂν τὴν ψῆφον, διεξῆλθον δ’ ἂν τὸν χρόνον μετά μὲν τῶν [*] [*]

ἀνομωτάτων ταττόμενοι, τοῖς βελτίστοις δὲ πολεμοῦντες, χρήματα τὰ μὲν κλέπτοντες, τὰ δὲ ἁρπάζοντες, τῇ γαστρὶ χαριζόμενοι, μέθῃ προσκείμενοι, παῖδας ἐν ἴσῳ καὶ γυναῖκας ὑβρίζοντες.

ἀλλ’ ὁρᾷς τούτων μὲν
οὐδέν, ἃ δ’ ἂν συνεύξαιτό τις καὶ παισὶ καὶ φίλοις, σωτῆρες πόλεων οὐκ ὀλίγοι τούτων ἐγένοντό τε καὶ ἀνεκηρύχθησαν καλλίω στέφανον τὸν ἔπαινον τοῦ ἐκ Πίσης ἀνῃρημένοι φόβῳ καὶ πειθοῖ καὶ κολάσει πρὸς τὸ δίκαιον καὶ τὸ δέον ἑκάστῳ χρησάμενοι, τῇ μὲν τὸ
ἀνίατον ἐκκόπτοντες,τῇ δὲ τὸ δυνάμενον εἴκειν ἄγοντες, τῷ δὲ τὸ μέλλον ἀσελγαίνειν κατέχοντες, οὔτε τὸ σω- φρονοῦν ἐν πενίᾳ περιορῶντες πλούτοις τε ἀδίκοις ἐμφράττοντες τὰς ὁδούς, οἶνον διωθούμενοι, τρυφὴν φεύγοντες, ὕπνου ῥώμην ἐλέγχοντες, τῇ ψήφῳ συμμα- [*] χοῦντες τῇ δίκῃ, πόλεων μεγέθη μὲν φυλά-
ξαντες, μικρότητας δὲ μεταθέντες, ὁμοίαις χερσὶν ἁφά- μενοί τε τῆς ἀρχῆς καὶ ἀπελθόντες. τούτους οὐχ ὑπὸ [*] [*]

τῶν ὀρχηστῶν ἀγαθοὺς γεγενῆσθαι λέγω, φημὶ δέ γε μηδὲ κεκωλῦσθαι παρὰ τῶν ὀρχηστῶν ἀγαθοὺς γε- νέσθαι.

79. Καὶ ἐπιρρεῖ δὴ ῥητόρων ὄχλος καὶ τῶν ἑκαστα- χοῦ πολιτευομένων, ὧν οὔτε ὀρχηστῶν ὧς εἰπεῖν
ἀθέατος οὐδεὶς οὔτ’ αὖ σιγῇ δέξεται τὴν παρὰ σοῦ μέμψιν, ὧς ἄρα διέφθαρται, τὴν παρά τῶν πραγμάτων αὐτῶν ἔχων μαρτυρίαν ὧς ὑγιαίνει. πρὸς Δῖός, αὐτὸς δὲ σὺ τοὺς σαυτοῦ λόγους ἡδέως ἂν δεικνύοις ἀν- θρώποις διεφθαρμένοις καὶ παρά τοῖς οὕτως ἔχουσι
θαυμάζοιο καὶ διατρίβοις ἐν πόλεσι τὰ τοιαῦτα νοσού- σαις; ἀλλ’ ἐῶ τὴν διατριβήν, πολλαὶ γὰρ ἀνάγκαι δι’ ἃς ἄν τις οὗ μὴ βούλοιτο διατρίβοι.