Historia Ecclesiastica (2.23)

ΧΧΙΙΙ. Ἰουδαῖοί γε μὴν τοῦ Παύλου Καίσαρα
ἐπικαλεσαμένου ἐπί τε τὴν ‘ Ρωμαίων πόλιν ὑπό [*] Φήστου παραπεμφθέντος, τῆς ἐλπίδος καθ’ ἢν ἐξῆρ’· τυον αὐτῷ τὴν ἐπιβουλήν, ἀποπεαόντες, ἐπὶ Ἰάκωβον τὸν τοῦ κυρίου τρέπονται ἀδελφόν, ᾧ πρὸς τῶν ἀποατόλων ὁ τῆς ἐπισκοπῆς τῆς ἐν Ἱεροσολύμοις ἐγκεχείριστο θρόνος. τοιαῦτα δὲ αὐτοῖς καὶ τὰ κατὰ τούτου τολμᾶται. εἰς μέσον αὐτόν ἄγα.
γόντες ἄρνησιν τῆς εἰς τὸν χριστὸν πίστεως ἐπὶ παντὸς ἐξῄτουν τοῦ λαοῦ· τοῦ δὲ παρὰ τὴν ἄπαγ’ γνώμην ἐλευθέρᾳ φωνὴ καὶ μαλλοῦ ἢ προσεδόκησαν ἐπὶ τῆς πληθύος ἅπας παρρησία. εοοκησαν επι της πληυυος απασης παρρησια απασης καὶ ὁμολογήααντος υἱὸν εἶναι θεοῦ σωτῆρα καὶ κύριον ἡμῶν ’Iηαοῦν, μηκέθ’ οἷοί τε τὴν τοῦ ἀνδρὸς μαρτυρίαν φέρειν τῷ καὶ δι’. καιότατον αὐτὸν παρὰ τοῖς πᾶσιν δι’ ἀκρότητα ἧς μετῄει κατὰ τὸν βίον φιλοσοφίας τε καὶ θεοσεβείας κτείνουσι, καιρὸν εἰς ἐξουσίαν λαβόντες τὴν ἀναρχίαν, ὅτι δὴ τοῦ Φήστου κατ’ αὐτὸ τοῦ καιροῦ ἐπὶ τῆς Ἰουδαίας τελευτή. σαντος, ἄναρχα καὶ ἀνεπιτρόπευτα τὰ τῆς αὐτόθι διοικήσεως καθειστήκει. τὸν δὲ τῆς τοῦ Ἰακώ.

Βοῦ τελευτῆς τρόπον ἤδη μὲν πρότερον αἱ παρα- τεθεῖσαι τοῦ Κλήμεντος φωναὶ δεδηλώκασιν, ἀπὸ τοῦ πτερυγίου βεβλῆσθαι ξύλῳ τε τὴν πρὸς θάνατον πεπλῆχθαι αὐτὸν ἱστορηκότος· ἀκριβέατατά γε μὴν τὰ κατ’ αὐτὸν ὁ Ἡγήαιππος, ἐπὶ τῆς πρώτης τῶν ἀποατόλων γενόμενος διαδοχῆς, ἐν τῷ πέμπτῳ αὐτοῦ ὑπομνήματι τοῦτον λέγων ἱστορεῖ τὸν τρόπον· Διαδέχεται τὴν ἐκκληαίαν μετὰ τῶν ἀποστόλων ὁ ἀδελφὸς τοῦ κυρίου Ἰάκωβος, ὁ ὀνομααθεὶς ὑπὸ πάντων δίκαιος ἀπὸ τῶν τοῦ κυρίου χρόνων μέχρι καὶ ἡμῶν, ἐπεὶ πολλοὶ Ἰάκωβοι ἐκαλοῦντο, [*] οὗτος δὲ ἐκ κοιλίας μητρὸς αὐτοῦ ἅγιος ἢν, οἶνον καὶ σίκερα οὐκ ἔπιεν οὐδὲ ἔμφυχον ἔφαγεν, ξυρὸν ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ οὐκ ἀνέβη, ἔλαιον οὐκ [*] ἠλείφατο, καὶ βαλανείῳ ἴῳ οὐκ ἐχρήσατο. τούτῳ μόνῳ ἐξῆν εἰς τὰ ἅγια εἰαιέναι· οὐδὲ γὰρ ἐρεοῦν ἐφόρει, ἀλλὰ σινδόνας. καὶ μόνος εἰαήρχετο εἰς τὸν ναὸν ηὑρίακετό τε κείμενος ἐπὶ τοῖς γόνασιν καὶ αἰτούμενος ὑπὲρ τοῦ λαοῦ ἄφεσιν, ὡς ἀπεσκληκέναι τὰ γόνατα αὐτοῦ δίκην καμήλου, διὰ τὸ ἀεὶ κάμπτειν ἐπὶ γόνυ προσκυνοῦντα τῷ θεῷ καὶ αἰτεῖαθαι ἄφεσιν τῷ λαῷ. διά γέ τοι τὴν ὑπερβολὴν τῆς δικαιοσύνης αὐτοῦ ἐκαλεῖτο ὁ δίκαιος καὶ ὠβλίας, ὅ ἐατιν Ἑλληνιστὶ περιοχὴ [*] τοῦ λαοῦ, καὶ δικαιοαύνη, ὡς οἱ προφῆται δηλοῦσιν περὶ αὐτοῦ. τινὲς οὗν τῶν ἑπτὰ αἱρέσεων τῶν ἐν τῷ λαῷ, τῶν ’π’ προγεγραμμένων μοι ἐν τοῖς v. Ὑπομνήμασιν), ἐπυνθάνοντο αὐτοῦ τίς ἡ θύρα [*] τοῦ Ἰηαοῦ, καὶ ἔλεγεν τοῦτον εἶναι τὸν σωτῆρα· ἐξ ὧν τινες ἐπίατευααν ὅτι Ἰησοῦς ἐατιν ὁ Χριστός. δὲ αἱρέσεις αἱ προειρημέναι οὐκ ἐπί· στευον οὔτε ἀνάστασιν οὔτε ἐρχόμενον ἀποδοῦναι ἑκάατῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ· ὅσοι δὲ καὶ ἐπίατευααν, διὰ Ἰάκωβον. πολλῶν οὗν καὶ τῶν
ἀρχόντων πιατευόντων, ἢν θόρυβος τῶν Ἰουδαίων καὶ γραμματέων καὶ Φαρισαίων λεγόντων ὅτι κινδυνεύει πᾶς ὁ λαὸς Ἰηαοῦν τὸν χριστὸν προσδοκᾶν. ἔλεγον οὗν συνελθόντες τῷ Ἰακώβῳ· παρακαλοῦμέν ἄε, ἐπίσχες τὸν λαόν, ἐπεὶ ἐπλανήθη εἰς Ἰηαοῦν, ὡς αὐτοῦ ὄντος τοῦ χριστοῦ. παρακαλοῦμέν ἄε πεῖσαι πάντας τοὺς ἐλθόντας εἰς τὴν ἡμέραν τοῦ πάσχα περὶ Ἰησοῦ· ἀοῖ γὰρ πάντες πειθόμεθα. ἡμεῖς γὰρ μαρτυροῦμέν σοι [*] καὶ πᾶς ὁ λαὸς ὅτι δίκαιος εἶ καὶ ὅτι πρόσωπον οὐ λαμβάνεις. πεῖαον οὖν αὖ τὸν ὄχλον περὶ
Ιησοῦ μὴ πλανᾶαθαι· καὶ γὰρ πᾶς ὁ λαὸς καὶ πάντες πειθόμεθά σοι. στῆθι οὗν ἐπὶ τὸ πτερύγιον τοῦ ἱεροῦ, ἵνα ἄνωθεν ἦς ἐπιφανὴς καὶ ἢ εὐάκουστά σου τὰ ῥήματα παντὶ τῷ λαῷ. διὰ γὰρ τὸ πάσχα συνεληλύθααι πᾶσαι αἱ φυλαὶ μετὰ καὶ τῶν ἐθνῶν. ’ ἔστησαν οὖν οἱ πρὸ.
εἰρημένοι γραμματεῖς καὶ Φαριααῖοι τὸν Ἰάκωβον ἐπὶ τὸ πτερύγιον τοῦ ναοῦ, καὶ ἔκραξαν αὐτῷ καὶ εἶπαν ‘ δίκαιε, ᾧ πάντες πείθεσθαι ὀφείλομεν, ἐπεὶ ὁ λαὸς πλανᾶται ὀπίσω Ἰησοῦ τοῦ σταυρω- θέντος, ἀπάγγειλον ἡμῖν τίς ἡ θύρα τοῦ Ἰηαοῦ.’ [*] καὶ ἀπεκρίνατο φωνῇ μεγάλη ‘ τί με ἐπερωτᾶτε
[*] περὶ τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου, καὶ αὐτὸς κάθηται ἐν τῷ οὐρανῷ ἐκ δεξιῶν τῆς μεγάλης δυνάμεως , καὶ μέλλει ἔρχεσθαι ἐπὶ τῶν νεφελῶν τοῦ οὐ- ρανοῦ ; ’ καὶ πολλῶν πληροφορηθέντων καὶ δοξαζόντων
ἐπὶ τῆ μαρτυρίᾳ τοῦ Ἰακώβου καὶ [*] λεγόντων ‘ὡσαννὰ τῷ υἱῷ Δαυίδ, ’ τότε πάλιν οἱ αὐτοὶ γραμματεῖς καὶ Φαριααῖοι πρὸς ὠή· λους ἔλεγον ‘ κακῶς ἐποιήααμεν τοιαύτην μαρτυρίαν παρααχόντες τῷ Ἰησοῦ· ἀλλὰ ἀναβάντες καταβάλωμεν αὐτόν, ἵνα φοβηθέντες μὴ πιστεύσωσιν αὐτῷ.’ καὶ ἔκραξαν λέγοντες ἴ’ ὢ ὤ,
καὶ ὁ δίκαιος ἐπλανήθη,’ καὶ ἐπλήρωσαν τὴν [*] γραφὴν τὴν ἐν τῷ Ἡσαΐᾳ γεγραμμένην ἴ’ τὸν δίκαιον, ὅτι δύαχρηατος ἡμῖν ἐστιν· τοίνυν τὰ γενήματα τῶν ἔργων αὐτῶν φάγονται.’ ἀναβάντες
οὖν κατέβαλον τὸν δίκαιον. καὶ ἔλεγον ἀλλήλοις λιθάσωμεν Ἰάκωβον τὸν δίκαιον,’ καὶ ἤρξαντο λιθάζειν αὐτόν, ἐπεὶ καταβληθεὶς οὐκ ἀπέθανεν· ἀλλὰ στραφεὶς ἔθηκε τὰ γόνατα λέγων παρακαλῶ , κύριε θεὲ πάτερ, ἄφες αὐτοῖς· [*] οὐ γὰρ οἴδασιν τί ποιοῦσιν.’ οὕτως δὲ κάτα·
λιθοβολούντων αὐτόν, εἷς τῶν ἱερέων τῶν υἱῶν Ῥηχὰβ υἱοῦ Ῥαχαβείμ, τῶν μαρτυρουμένων ὑπὸ [*] Ἱερεμίου τοῦ προφήτου, ἔκραξεν λέγων παύσασθε· τί ποιεῖτε; εὔχεται ὑπὲρ ὑμῶν ὁ δίκαιος.’ καὶ λαβών τις ἀπ’ αὐτῶν, εἷς τῶν γναφέων, τὸ
ξύλον, ἐν ᾧ ἀποπιέζει τὰ ἱμάτια, ἤνεγκεν κατὰ τῆς κεφαλῆς τοῦ δικαίου, καὶ οὕτως ἐμαρτύρησεν. καὶ ἔθαφαν αὐτὸν ἐπὶ τῷ τόπῳ παρὰ τῷ ναῷ, καὶ ἔτι αὐτοῦ ἡ στήλη μένει παρὰ τῷ ναῷ. μάρτυς οὗτος ἀληθὴς Ἰουδαίοις τε καὶ Ἕλλησιν γεγένηται ὅτι Ἰησοῦς ὁ χριατός ἐστιν. καὶ εὐθὺς Οὐεαπασιανὸς πολιορκεῖ αὐτούς.” 1

[*][*][*]

Ταῦτα διὰ πλάτους, συνῳδά γέ τοι τῷ Κλήμεντι καὶ ὁ Ἡγήσιππος. οὕτω δὲ ἄρα θαυμάσιός τις ἦν καὶ παρὰ τοῖς ἄλλοις ἅπασιν ἐπὶ δικαιοσύνῃ βεβόητο ὁ Ἰάκωβος, ὡς καὶ τοὺς Ἰουδαίων ἔμφρονας δοξάζειν ταύτην εἶναι τὴν αἰτίαν τῆς παραχρῆμα μετὰ τὸ μαρτύριον αὐτοῦ πολιορκίας τῆς ἱερουσαλήμ, ἢν δι οὐδὲν ἕτερον αὐτοῖς συμβῆναι ἢ διὰ τὸ κατ αὐτοῦ τολμηθὲν ἄγος.

Ἀμέλει γέ τοι ὁ Ἰώσηπος οὐκ ἀπώκνησεν καὶ 2 τοῦτ ἐγγράφως ἐπιμαρτύρασθαι δι ὧν φησιν λέξεων “ταῦτα δὲ συμβέβηκεν Ἰουδαίοις κατ ἐκδίκησιν Ἰακώβου τοῦ δικαίου, ὃς ἦν ἀδελφὸς Ἰησοῦ τοῦ λεγομένου Χριστοῦ, ἐπειδήπερ δικαιότατον αὐτὸν ὄντα οἱ Ἰουδαῖοι ἀπέκτειναν.”

Ὁ δ αὐτὸς καὶ τὸν θάνατον αὐτοῦ ἐν εἰκοστῷ 2 [*] τῆς Ἀρχαιολογίας δηλοῖ διὰ τούτων· “ πέμπει δὲ Καῖσαρ Ἀλβίνον εἰς τὴν Ἰουδαίαν ἔπαρχον, [*] Φήστου τὴν τελευτὴν πυθόμενος. ὁ δὲ νεώτερος [*] Ἄνανος, ὅν τὴν ἀρχιερωσύνην εἴπαμεν παρειληφέναι, θρασὺς ἦν τὸν τρόπον καὶ τολμητὴς διαφερόντως, αἵρεσιν δὲ μετῄει τὴν Σαδδουκαίων, οἵπερ εἰσὶ περὶ τὰς κρίσεις ὠμοὶ παρὰ πάντας τοὺς Ἰουδαίους , καθὼς ἤδη δεδηλώκαμεν . ἅτε 2(??) δὴ οὖν τοιοῦτος ὢν ὁ Ἄνανος, νομίσας ἔχειν καιρὸν ἐπιτήδειον διὰ τὸ τεθνάναι μὲν Φῆστον, Ἀλβῖνον δ ἔτι κατὰ τὴν ὁδὸν ὑπάρχειν, καθίξει συνέδριον κριτῶν, καὶ παραγαγὼν εἰς αὐτὸ τὸν ἀδελφὸν Ἰησοῦ, τοῦ Χριστοῦ λεγομένου, Ἰάκωβος ὄνομα αὐτῷ, καί τινας ἑτέρους, ὡς παρανομησάντων κατηγορίαν ποιησάμενος, παρέδωκεν λευσθησομένους. ὅσοι δὲ ἐδόκουν ἐπιεικέστατοι τῶν
κατὰ τὴν πόλιν εἶναι καὶ τὰ περὶ τοὺς νόμους

ἀκριβεῖς, βαρέως ἤνεγκαν ἐπὶ τούτῳ, καὶ πέμ- πουσι πρὸς τὸν βασιλέα κρύφα, παρακαλοῦντες αὐτὸν ἐπιατεῖΛαι τῷ Ἀνάνῳ μηκέτι τοιαῦτα πράααειν· μηδὲ γὰρ τὸ πρῶτον ὀρθῶς αὐτὸν πεποιηκέναι. τινὲς δ’ αὐτῶν καὶ τὸν Ἀλβῖνον πεποιηκέναι. ἀπὸ τῆς Ἀλεξανδρείας ὁδοιπο- ροῦντα, καὶ διδάακουαιν ὡς οὐκ ἐξὸν ἢν Ἀνάνῳ χωρὶς αὐτοῦ γνώμης καθίσαι συνέδριον. Ἀλβῖνος
δὲ πειαθεὶς τοῖς λεγομένοις, γράφει μετ’ ὀργῆς τῷ Ἀνάνῳ, λήφεαθαυ παρ’ αὐτοῦ δίκας ἀπειλῶν, καὶ ὁ βασιλεὺς Ἀγρίππας διὰ τοῦτο τὴν ἀρχιερωσύνην ἀφελόμενος αὐτοῦ ἄρξαντος μῆνας τρεῖς, Ἰησοῦν τὸν τοῦ Δαμμαίου κατέατηαεν “1

Τοιαῦτα καὶ τὰ κατὰ Ἰάκωβον, οὗ ἡ πρώτη τῶν ὀνομαζομένων καθολικῶν ἐπιστολῶν εἶναι λέγεται· ἰατέον δὲ ὡς νοθεύεται μέν, οὐ πολλοὶ
γοῦν τῶν παλαιῶν αὐτῆς ἐμνημόνευααν, ὡς οὐδὲ τῆς λεγομένης Ἰούδα, μιᾶς καὶ αὐτῆς αὐτῆς τῶν ἑπτὰ λεγομένων καθολικῶν· ὅμως δ’ ἴσμεν καὶ ταύτας μετὰ τῶν λοιπῶν ἐν πλείσταις δεδημοσιευμένας ἐκκλησίαις .