Historia Ecclesiastica (2.17)

XVII. ὃν καὶ λόγος
ἔχει κατὰ Κλαύδιον ἐπὶ τῆς Ρώμης εἰς ὁμιλίαν ἐλθεῖν Πέτρῳ, τοῖς ἐκεῖσε τότε κηρύττοντι. καὶ οὐκ ἀπεικὸς ἂν εἴη τοῦτό γε, ἐπεὶ καὶ ὅ φαμεν αὐτὸ σύγγραμμα, εἰς ὕστερον καὶ μετὰ χρόνους αὐτῷ πεπονημένον, σαφῶς τοὺς εἰς ἔτι νῦν καὶ εἰς ἡμᾶς πεφυλαγμένους τῆς ἐκκλησίας περιέχει κανόνας· ἀλλὰ καὶ τὸν βίον τῶν παρ’ ἡμῖν ἀσκητῶν
ὡς ἔνι μάλιστα ἀκριβέστατα ἱστορῶν, γένοιτ’ ἄν ἔκδηλος οὐκ εἰδὼς μόνον, ἀλλὰ καὶ ἀποδεχόμενος ἐκθειάζων τε καὶ σεμνύνων τοὺς κατ’ αὐτὸν ἀποστολικοὺς ἄνδρας, ἐξ Ἑβραίων, ὡς ἔοικε, γεγονότας ταύτῃ τε ἰουδαϊκώτερον τῶν παλαιῶν

ἔτι τὰ πλεῖατα διατηροῦντας ἐθῶν. πρῶτόν γέ τοι τὸ μηθὲν πέρα τῆς ἀληθείας οἴκοθεν καὶ ἐξ [*] ἑαυτοῦ προαθήσειν οἷς ἱστορήσειν ἔμελλεν, ἀπ’· ιαχυρισάμενος ἐν ᾧ ἐπέγραφεν λόγῳ Περὶ βίου θεωρητικοῦ ἢ ἱκετῶν, θεραπευτὰς αὐτοὺς καὶ τὰς σὺν αὐτοῖς γυναῖκας θεραπευτρίδας ἀποκαλεῖσθαί φησιν, τὰς αἰτίας ἐπειπὼν τῆς τοιᾶσδε προσρήσεως, ἤτοι παρὰ τὸ τὰς φυχὰς τῶν προσιόντων αὐτοῖς τῶν ἀπὸ κακίας παθῶν ἰατρῶν δίκην ἀπαλλάττοντας ἀκεῖσθαι καὶ θεραπεύειν, ἢ τῆς περὶ τὸ θεῖον καθαρᾶς καὶ εἰλικρινοῦς θεραπείας τε καὶ θρησκείας ἕνεκα. εἴτ’ οὗν ἐξ ἑαυτοῦ ταύτην αὐτοῖς ἐπιτέθειται τὴν προαηγορίαν, οἰκείως ἐπιγραφὰς τῷ τρόπῳ τῶν ἀνδρῶν τοὔνομα, εἴτε καὶ ὄντως τοῦτ’ αὐτοὺς ἐκάλουν κατ’ ἀρχὰς οἱ πρῶτοι, μηδαμῶς τῆς χριστιανῶν πω προσ- [*] ρήαεως ἀνὰ πάντα τόπον ἐπιπεφημισμένης, οὔ τί πω διατείνεσθαι ἀναγκαῖον· ὅμως δ' οὑν ὲν πρώτοις τὴν ἀπόταξιν αὐτοῖς τῆς οὐσίας μαρτυρεῖ, [*] φάσκων ἀρχομένους φιλοσοφεῖν ἐξίστασθαι τοῖς ταξαμένους τῶν ὑπαρχόντων, ἔπειτα πάσαις ἀπο- ταξαμένους ταῖς τοῦ βίου φροντίσιν, ἔξω τειχῶν προελθόντας, ἐν μοναγρίοις καὶ κήποις τὰς δια- τριβὰς ποιεῖαθαι, τὰς ἐκ τῶν ἀνομοίων ἐπιμιξίας ἀλυσιτελεῖς καὶ βλαβερὰς εὖ εἰδότας, τῶν κατ’ ἐκεῖνο καιροῦ τοῦθ’ , ὡς εἰκός, ἐπιτελούντων, ἐκθύμῳ καὶ θερμοτάτη πίστει τὸν προφητικὸν ζηλοῦν ἀσκούντων βίον. καὶ γὰρ οὗν κἀν ταῖς [*] ὁμολογουμέναις τῶν ἀποατόλων Πράξεσιν ἐμ· φέρεται ὅτι δὴ πάντες οἱ τῶν ἀποατόλων γνώριμοι [*] τὰ κτήματα καὶ τὰς ὑπάρξεις διαπιπράσκοντες [*] ἐμέριζον ἅπασιν καθ ὃ ἄν τις χρείαν εἶχεν, ὡς μηδὲ εἶναί τινα ἐνδεῆ παρ αὐτοῖς· ὅσοι γοῦν κτήτορες χωρίων ἢ οἰκιῶν ὑπῆρχον, ὡς ὁ λόγος φησίν, πωλοῦντες ἔφερον τὰς τιμὰς τῶν πιπρασκομένων, ἐτίθεσάν τε παρὰ τοὺς πόδας τῶν ἀποστόλων, ὥστε διαδίδοσθαι ἑκάστῳ καθ ὅτι ἄν τις χρείαν εἶχεν.

Τὰ παραπλήσια δὲ τούτοις μαρτυρήσας τοῖς
δηλουμένοις ὁ Φίλων συλλαβαῖς αὐταῖς ἐπιφέρει [*] λέγων· “ πολλαχοῦ μὲν οὗν τῆς οἰκουμένης ἐστὶν τὸ γένος· ἔδει γὰρ ἀγαθοῦ τελείου μετασχεῖν καὶ τὴν Ἑλλάδα καὶ τὴν βάρβαρον· πλεονάζει δ ἐν Αἰγύπτῳ καθ ἕκαστον τῶν ἐπικαλουμένων νομῶν καὶ μάλιστα περὶ τὴν Ἀλεξάνδρειαν. οἱ δὲ
πανταχόθεν ἄριστοι, καθάπερ εἰς πατρίδα θεραπευτῶν, ἀποικίαν στέλλονται πρός τι χωρίον ἐπιτηδειότατον, ὅπερ ἐστὶν ὑπὲρ λίμνης Μαρείας κείμενον ἐπὶ γεωλόφου χθαμαλωτέρου, σφόδρα εὐκαίρως ἀσφαΛείας τε ἕνεκα καὶ ἀέρος εὐκρασίας. ” εἶθ ἑξῆς τὰς οἰκήσεις αὐτῶν ὁποῖαί τινες ἦσαν
διαγραφὰς, περὶ τῶν κατὰ χώραν ἐκκλησιῶν ταῦτά [*] φησιν· “ ἐν ἑκάστη δὲ οἰκίᾳ ἐστὶν οἴκημα ἱερὸν ὃ καλεῖται σεμνεῖον καὶ μοναστήριον, ἐν ᾧ μονούμενοι τὰ τοῦ σεμνοῦ βίου μυστήρια τελοῦνται, μηδὲν εἰσκομίζοντες, μὴ ποτόν, μὴ σιτίον, μηδέ τι τῶν ἄλλων ὅσα πρὸς τὰς τοῦ σώματος χρείας ἀναγκαῖα, ἀλλὰ νόμους καὶ λόγια θεσπισθέντα διὰ προφητῶν καὶ ὕμνους καὶ τἄλλα οἷς ἐπιστήμη καὶ εὐσέβεια συναύξονται καὶ τελειοῦνται.”

Καὶ μεθ ἕτερά φησιν·

[*]

“Τὸ δ ἐξ ἑωθινοῦ μέχρις ἑσπέρας διάστημα

σύμπαν αὐτοῖς ἐατιν ἄσκηαις. ἐντυγχάνοντες τοῖς ἱεροῖς γράμμααιν φιλοαοφοῦαιν τὴν πάτριον φιλοσοφίαν ἀλληγοροῦντες , ἐπειδὴ σύμβολα τὰ τῆς ῥητῆς ἑρμηνείας νομίζουσιν ἀπ’ ὁ κε ἀποκεκρυμμένης φύαεως, ἐν ὑπονοίαις δηλουμένης . ἔστι δ’ αὐτοῖς
καὶ συγγράμματα παλαιῶν ἀνδρῶν, οἳ τῆς αὐτῶν ἀρχηγέται γενόμενοι, πολλὰ μνημεῖα τῆς ἐν τοῖς ἀλληγορουμένοις ἰδέας ἀπέλιπον, οἷς καθάπερ τισὶν ἀρχετύποις χρώμενοι μιμοῦνται τῆς προαιρέσεως τὸν τρόπον.”

Ταῦτα μὲν οὖν ἔοικεν εἰρῆσθαι τῷ ἀνδρὶ τὰς
ἱερὰς ἐξηγουμένων αὐτῶν ἐπακροασαμένῳ γραφάς, τάχα δ’ εἰκός, ἅ φηαιν ἀρχαίων παρ’ αὐτοῖς εἶναι συγγράμματα, εὐαγγέλια καὶ τὰς τῶν γραφὰς διηγήσεις τέ τινας κατὰ τὸ εἰκὸς τῶν πάλαι προφητῶν ἑρμηνευτικάς, ὁποίας ἥ τε πρὸς Ἑβραίους καὶ ἄλλαι πλείους τοῦ Παύλου περιέχουσιν ἐπιστολαί, ταῦτ’ εἶναι. εἶτα πάλιν ἑξῆς
περὶ τοῦ νέους αὐτοὺς ποιεῖσθαι φαλμοὺς οὕτως [*] γράφει· “ ὥστ' οὐ θεωροῦσι μόνον, ἀλλὰ καὶ ποιοῦσιν ᾄσματα καὶ ὕμνους εἰς τὸν θεὸν παντοίων μέτρων καὶ μελῶν ἀριθμοῖς σεμνοτέροις ἀναγκαίως χαράααοντες.”

Πόλλα μὲν οὖν καὶ ἄλλα περὶ ὧν ὁ λόγος, ἐν
ταὐτῷ διέξειαιν, ἐκεῖνα δ’ ἀναγκαῖον ἐφάνη δεῖν ἀναλέξααθαι, δι’ ὧν τὰ χαρακτηριστικὰ τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἀγωγῆς ὑποτίθεται. εἰ δέ τῳ
μὴ δοκεῖ τὰ εἰρημένα ἴδια εἶναι τῆς κατὰ τὸ εὐαγγέλιον πολιτείας, δύνασθαι δὲ καὶ ἄλλοις παρὰ τοὺς δεδηλωμένους ἁρμόττειν, πειθέσθω κάν ἀπὸ τῶν ἑξῆς αὐτοῦ φωνῶν, ἐν αἷς ἀναμφήριστον, εἰ εὐγνωμονοίη, κομίσεται τὴν περὶ τοῦδε

[*] μαρτυρίαν. γράφει γὰρ ὧδε· "ἐγκράτειαν δ’ ὥαπερ τινὰ θεμέλιον προκαταβαλλόμενοι τῆ φυχῆ, τὰς ἄλλας ἐποικοδομοῦσιν ἀρετάς. σιτίον ἢ ποτὸν οὐδεὶς ἂν αὐτῶν προσενέγκαιτο πρὸ ἡλίου δύσεως, ἐπεὶ τὸ μὲν φιλοαοφεῖν ἄξιον φωτὸς κρίνουσιν εἶναι, ακότους δὲ τὰς τοῦ σώματος ἀνάγκας· ὅθεν τῷ μὲν ἡμέραν, ταῖς δὲ νυκτὸς βραχύ τι μέρος ἔνειμαν. ἔνιοι δὲ καὶ διὰ τριῶν ἡμερῶν ὑπομιμνῄσκονται τροφῆς, οἷς πλείων ὁ πόθος ἐπιατήμης ἐνίδρυται, τινὲς δὲ οὕτως ἐνευφραίνονται καὶ τρυφῶαιν ὑπὸ αοφίας ἐστιώμενοι πλουαίως καὶ ἀφθόνως τὰ δόγματα χορηγούσης, ὡς καὶ πρὸς διπλααίονα χρόνον ἀντέχειν καὶ μόγις δι’ ἓξ ἡμερῶν ἀπογεύεαθαι τροφῆς ἀναγκαίας, ἐθιαθέντες.”

Ταύτας τοῦ Φίλωνος σαφεῖς καὶ ἀναντιρρήτους περὶ τῶν καθ’ ἡμᾶς ὑπάρχειν ἡγούμεθα λέξεις. εἰ δ’ ἐπὶ τούτοις ἀντιλέγων τις ἔτι σκληρύνοιτο, καὶ οὗτος ἀπαλλαττέαθω τῆς δυαπιατίας, ἐναργεστέραις πειθαρχῶν ἀποδείξεσιν , ἃς οὐ παρά τισιν ἢ μόνη τῆ Χριστιανῶν εὑρεῖν ἔνεατιν κατὰ τὸ [*] εὐαγγέλιον θρῃσκείᾳ. φησὶν γὰρ τοῖς περὶ ὧν ὁ λόγος καὶ γυναῖκας αυνεῖναι, ὧν αἱ πλεῖαται γηρα- λέαι παρθένοι τυγχάνουσιν, τὴν ἁγνείαν οὐκ ἀνάγκη, καθάπερ ἔνιαι τῶν παρ’ Ἕλλησιν ἱερειῶν, φυλάξασαι μᾶλλον ἢ καθ’ ἑκούαιον γνώμην, διὰ ζῆλον καὶ πόθον σοφίας, ἧ συμβιοῦν σπουδάσασαι τῶν περὶ τὸ σῶμα ἡδονῶν ἠλόγησαν, οὐ θνητῶν ἐκγόνων, ἀλλ’ ἀθανάτων ὀρεχθεῖααι, ἃ μόνη τίκτειν ἀφ’ ἑαυτῆς οἵα τέ ἐστιν ἡ θεοφιλὴς φυχή. εἶθ’ ὑποκαταβάς, ἐμφαντικώτερον ἐκτίθε- [*] τᾶι ταῦτα· “ αἱ δ’ ἐξηγήαεις τῶν ἱερῶν γραμμάτων

γίνονται αὐτοῖς δι’ ὑπονοιῶν ἐν ἀλληγορίαις. ἅπα· ἄα γὰρ ἡ νομοθεαία δοκεῖ τοῖς ἀνδράσι τούτοις ἐοικέναι ζῴῳ καὶ σῶμα μὲν ἔχειν τὰς ῥητὰς δία· φυχὴν δὲ τὸν ἐναποκείμενον ταῖς λέξεαιν ἀόρατον νοῦν, ὃν ἤρξατο διαφερόντως ἡ οἰκία αὕτη θεωρεῖν, ὡς διὰ κατόπτρου τῶν ὀνομάτων κάλλη νοημάτων ἐμφαινόμενα κατ’· ιδοῦαα.”

[*]

Τί δεῖ τούτοις ἐπιλέγειν τὰς ἐπὶ ταὐτὸν αυν· δ’ όδους καὶ τὰς ἴδιᾳ μὲν ἄνδρων, ἴδιᾳ ’δε γυναίκων ἐν ταὐτῷ διατριβὰς καὶ τὰς ἐξ ἔθους ἔτι καὶ [*] νῦν πρὸς ἡμῶν ἐπιτελουμένας ἀακήαεις, ἃς δια- φερούσας κάτα τὴν του σωτηρίου πάθους ἑορτὴν ἐν ἀαιτίαις καὶ διανυκτερεύσεσιν προσοχαῖς τῶν θείων λόγων ἐκτελεῖν εἰώθαμεν, ἅπερ ἐπ’ : ἀκριβέατερον αὐτὸν ὃν καὶ εἰς δεῦρο τετήρηται [*] παρὰ μόνοις ἡμῖν τρόπον ἐπιαημηνάμενος ὁ δηλωθεὶς ἀνὴρ τῇ ἰδίᾳ παρέδωκεν γραφῆ, τὰς τῆς μεγάλης ἑορτῆς παννυχίδας καὶ τὰς ἐν ταύταις [*] ἀσκήαεις τούς τε λέγεσθαι εἰωθότας πρὸς ἡμῶν ὕμνους ἱατορῶν, καὶ ὡς ἑνὸς μετὰ κοσμίως ἐπιφάλλοντος οἱ λοιποὶ καθ’ ἡαυχίαν ἀκροώμενοι τῶν ὕμνων τὰ ἀκροτελεύτια συνεξηχοῦσιν, [*] ὅπως τε κατὰ τὰς δεδηλωμένας ἡμέρας ἐπὶ ατιβάδων χαμευνοῦντες οἴνου μὲν τὸ παρά· πὰν, ὡς αὐτοῖς ῥήμασιν ἀνέγραφεν, οὐδ’ ἀπο- γεύονται, ἀλλ’ οὐδὲ τῶν ἐναίμων τινός, ὕδωρ δὲ μόνον αὐτοῖς ἐστι ποτόν, καὶ προαόφημα μετ’ [*] ἄρτου ἅλες καὶ ὕσσωπον. πρὸς τούτοις γράφει
τὸν τῆς προατααίας τρόπον τῶν τὰς ἐκκλησιαστικὰς λειτουργίας ἐγκεχειρισμένων διακονίας τε καὶ τὰς ἐπὶ πᾶσιν ἀνωτάτω τῆς ἐπιακοπῆς πρὸ-

ἑδρίας. τούτων δ’ ὅτῳ πόθος ἔνεατι τῆς ἀκρὶ· ἐπιστάσεως , μάθοι ἂν ἐκ τῆς δηλωθείαης τοῦ ἀνδρὸς ἱστορίας· ὅτι δὲ τοὺς πρώτους κήρυκας τῆς κατὰ τὸ εὐαγγέλιον διδασκαλίας τά τε αρχῆθεν πρὸς τῶν ἀποατόλων ἔθη παραδεδομένα καταλαβὼν ὁ Φίλων ταῦτ’ ἔγραφεν, παντί τῳ δῆλον.