Acta Archelai (61-65)

(LI). Haec cum dixisset Arcbelaus, admiratae sunt turbae veritatem doctrinae eius et landes ei inmensas cum clamoribus reddiderunt, ita nt omni studio cooarentur ultra ei non sinere ad propria remeare. Et tunc qaidem discessemtit; postea vero cougregatis eis Archelaus
adquiescere sibi atque audire verbum suadebat: non enim soli qui cum
Diodoro erant audiebant eum, sed et omnea quicumqae ex provincia eius aderant atque ex vicinis locis; iactoque stlentio, hoc modo de Mane dicere adgressus est Qualiter quidem se babeat nostra doctrina
audistis et fidei nostrae experimenta cepistis; prout potui euim intellegere scripturas coram omnibus vobis exposui. Sed nunc paucissime
dicere volentem deprecor ut cum silentio audiatis, ut agnoscatis quis sit et unde et qoalis sit iste qui adTeoit, sicut Sisinnins quidam unus ex comitibus eius indicavit mihi, quem etiam ad testimoninm eorum quae a me dicentur si placet, vocare paratus sum. Sed ne ipse quidem
me dicere recusabit eadem, quae nos dicimus, praesente Mane; credidit
enim doctrinae nostrae snpradictns, sicnt et apud me alius Turbo nomine. Quaecumque ergo contestati sunt mihi, sed et ea quae nos ipsi deprebendimus in hoc viro, non fiiclam latere conscientiam vestram. Tunc Tero turbae eo amplius incitatae congregatae sunt ad audiendum
Archelaum; etenim ea quae ab eo dicebantur plurimam eis oblectatiouem
praebebant. Propter quod et certatim adhortabantur eum dicere quaecumque vellet, quaecumque sentiret; paratos se esse ad audiendum et usque ad resperum permanere, etiam accenais lominaribns, pollicebantur: quorum animositate incitatns Archelaus cum omni fiducia dicere exorsus est. Viri fratres, supertores qaidem causas domini mei lesu audistis,

dico autem eas quae ex lege et prophetis indicantur; inferiores vero domini mei Christi lesu salvatoris nostri non iguoratis. Sed quid plura? Appellati sumus ex salvatoris desiderio Christiani, sicut universus
orbis terrarum testimonium perhibet atque apostoli edocent; sed et [*] [*]

optimus architectus et fundamentum nostrum, id est ecclesiae, Paulus posuit et legem tradidit, ordinatis ministris et presbyteris et episcopis in ea; describens per loca singula quomodo et qualiter oporteat ministros
dei, quales et qualiter fieri presbyteros qualesque esse debeant qui
episcopatum desiderant; quae omoia bene nobis et recte disposita usque in hodiernum statum suum custodiunt et permanent apud nos huius regulae disciplinae.

Istius vero qui nunc nobis ex Persarum provincia ebullivit, Manes nomine, adversum quem mihi disputatio iam secundo commota
est, genus vobis dicam et actum; sed et doctrina eins unde deacendat lucidissime demonstrabo. Iste non est primus auctor huiuscemodi doctrinae
nec solus; sed quidam Scythiansu nomine apostolonim tempore fuit sectae huius auctor et princeps, sicut fuemnt et multi alii apostatae, qui primatus sibi Tindicare cnpientes, falsa pro veris conscripserunt,
simpliciores quosqae ad suam libidinem pervertentes, quorum nomina et perfidias dicere nunc tempns non sinit Hie ergo Scjtbianus
dualitatem istam introducit contrariam sibi, quod ipse a Pythagora suscepit sicnt et alii omnes huius dogmatis sectatores, qui omnes dualitatem defendunt, declinantes scripturae viam directam; sed non in amplius
proficient. (Lll.) Nullus tamen ita inpudenter praevalnit sicnt iste Scythianus.
Inimicitias enim inter dnos ingenitos introduxit et omnia haec quae conaeqauntur haiuscemodi adsertionem. Quique Scythianus ipse ex genere Saracenorum fdit et captivam quandam accepit uxorem de superiore Thebaide, quae eum suasit habitare in Aegypto magis quam
in desertis. Atque utinam numquam eum illa provincia suscepisset, in
[*] [*] [*]

qua cum habitaret cum Aegyptiorum sapientiam didicisset; erat enim, ut quod verum est dicamus, valde dives ingenio et opibus, sicut hi qui sciebact eum per troditionem nobis quoque testifioati sunt. Discipulum
autem habuit quendam, qui scripsit ei quattuor libros, ex quibus unum
quidem appellavit Mysteriorum, alium vero Capitulorum, tertium autem Euangelium et noviasimum omnium librum Thesaurum appellavit; et erant ei isti quattuor libri et unus discipulua nomine Terebinthus. Quia
ergo aliquantum temporis secum isti ambo decreverant, soli placuit Scythiano discurrere in ludaeam, ut ibi congrederetur cum omnibus,
quicumque ibi videbantur esse doctores; et proveuit eum continuo vita defungi nec potuisse aliquid promovere.

nie Tero discipulos, omnibus quaecumque fuerant convasatis, in fugam versus est et Babyloniam petiit, quae nunc provincia habitatnr a Persis quaeqne abest nunc a locis nostris itinere dierum
ac noctium ferme sex; quo cum venisset, talem de se famam pervulgavit
ipse Terebinthus. dicens omni se sapientia Aegyptiorum repletum et vocari iam non Terebiothnm, sed Buddam nomine sibique hoc nomen inpositum; es qnadam autem Tiigine natum se esse simulavit et ab angelo in montibns enutritum. Parcus Tero quidam propheta et

Labdacus Mithrae filius arguebant eum mendacii et erat eis cotidie satis animoaa certado de hninscemodi negotio. Sed quid plura? Licet frequen- [*] [*]

tius obiurgaretur, tarnen adnuntiabat eis quae ante aaeculam essent, et de sphera et duobus luminaribus; sed et quo et quomodo animae discedant
et qualiter iterum revertantur in corpore et alia multa huiuscemodi et bonun neqniora, id est: bellum Deo commotum esse in principiis,
ut ipse propheta orederetur. Pro qoibus dum argueretur, ad viduam qaandam secessit cum suis qnattuor libris, nullo ibidem discipulo adquisito praeter anum solam quae eins particeps facta est Tone deinde
mane primo ascendit sotarium quoddam excelsum,. nbi nomina quaedam invocare coepit quae nobis Turbo dixit solos Septem electos didicisse.
Cum ergo aacendisset ritus nescio cuius vel artificii gratia, solos antem ascendit, uti ne ab aliquo convinci possit, quod si dissimulasset vel pro nihilo duxisset, cogitabat ae ab aeria principibua poenis esse subdendum; haec eo cogitante, iustissimua deus sub terras eum detrudi per spiritum
iubet, et coatinuo de summo deiectus, exanime corpus deorsum praecipitatum
est, quod anus illa miserata collectnm locis solitis sepeliit.

(LIII). Tunc omnia illa quae aecnm de Äegypto pertulerat manserunt apud eam et gavisa est valde moite eius duplici causa, primo quod non libenter adspiceret artes illius, aecundo pro bis quae de hereditate fiierat conaecuta; erat enim multum praescia. Q:uae cum

sola esset, habere aliquem ad ministerium Toluit et conparavit sibi puerulum annorum ferme aeptem Corbicium nomine, quem statim manu misit ac litteris erudivit. Quique cum duodecim annorum esset effectus, anus illa diem obiit ipsique universa bona sna tradidit et cum reliquiis etiam quattuor illos libellos quos Scythianus scripaerat, non
multorum versuum singulos. Tunc ergo Corbicius, sepulta domina,
[*] [*]

bonis sibi derelictis omnibus uti coepit et migravit ad medium civitatis locum in qno manebat rex Persarum et commutato sibi nomine Manen semet ipsum pro Corbicio appellavit, nec Manen, sed Manes; Persarum euim lingua tali utitur declinatione. Effectus igitar puer ille annorum

prope sexaginta, eruditus secundum doctrinam qnae in locis illis est, et paene dixerim super omnem hominem, diligentins tamen ea didicit, quae in illis qnattuor libellis continebantur; adquisivit etiam ipse discipulos tres, quorum nomina sunt haec: Thomas, Addas et Hermas. Tunc adsumit
illos libellos et transfert eos, ita ut multa alia ex semet ipso insereret
eis, quae anilibus fabulis similia sunt Habebat ergo tres istos discipulos conscios malorum suorum; nomen vero libellis proprium adscribit, prioris nomine deleto, tamquam si eos solus ex semet ipso conscripserit, Tunc visum est ei mittere discipulos suos cum his quae conscripserat
in libellis ad superiora ipsius provinciae loca et per diversas
civitates et vicos, ut haberet aliquos se sequentes; et Thomas quidem partes Aegypti voluit occupare, Addas veto Scythiae, solua autem Hermas residere cum eo elegit Cum ergo illi essent profecti, regis filius
aegritudine quadam adreptus eat, quem rex curare desiderans edictum proposuit, invitans, si quis eum curare posset, accederet, praemio multo
proposito. Tunc iste, sicut illi qui cubum (qnod nomen est aleae) ludere
solent, praesentiam sui Manes exhibet apnd regem, dicens se esse puerum curaturum; quae cum audisset rex, suscepit eum cum obsequio ac libenter habuit. Verum ne multa narrando quae gessit taedium auditoribus inferam, mortuus est puer in manibus eins vel potius extinctus
Tunc rex in carcerem detrudi iubet Manen et ferri talento onerari.
Illi vero duo discipuli eius qui missi fuerant ad docendnm per singulas civitates qoaerebantur ad poenam, qnique, fugientes licet, numquam [*] [*] cessarunt alienam faanc et ab Antichristo inspiratam per loca singula iuserere doctrinam.

(LIV). Post haec ad magiatmm soiim redeont, referentes quae eis acciderint; audioot etiam ea qnae in ipsam conlata sunt mala. Accedentes
ergo, at decebat, ad eum sui et suggerentes ei de bis malis quae per loca singula patiebantar, de reliquo conveiti se debere ad salutem suadebant; pertimuerant enim, verentes ne quid sibi ex bis malis quae illi inferebantur accideret. At ille suadens eos nibil vereri ad orationem
consurgit. Tunc deinde iubet in carcere positus legis Christianorum
libros conparari; valde enim bi qui missi ab eo faerant per civitatis siagulas ab omnibus bominibas execrationi habebantur, maxime apud quos Cbristianomm nomen venetationi erat Sumpto ergo aliquantalo
auri modo, abienmt ad loca in quibns CbriBtianonim libri conscribebantur et simolantes se novicios esae Christianos rogabant praestari
sibi libros ad conparandum; et, ut ue multa dicam, conparant universos
libros scripturarum nostramm et deferunt ad enm in carcere constitutum, quibus ille acceptis homo aatutua coepit in nostris libris occasiones iuquirere dualitatia suae nee suae quidem, sed Scythiani, qui hoc ante plurimum temporis protulerat, et ex nostris libris, sicut etiam

adversum me dispatann fecit, adsertionem suam proferre, quaedam in bis accusans, quaedam permutans, solo Christi nomine adieeto; quem se idcirco suscipere simulavit, ut per civitates singulas sanctum et divinum nomen audientes Christi, minime execrantes eos, discipulos istius non fugarent Inveniens autem etiam vocem de paracleto positam in scripturis,

semet ipsum esse subiecit, qui non legerat diligenter quia paracletus iam tunc venisset com apostoli adhuc esaent super terram. His ergo tam scelerate conpositis, mittit et discipulos auos praedicaturos intrepide fictos simulatosque ecores et Dovas falsasqne voces adnuntiaturos per loca singula. Quod cum rex Persarum cognovisset, dignis
3(1 eum snppliciis subdere parat. Quo Manes agnito, admonitus in somnis, elapsus de carcere in fugam versus est, auro plurimo custodibus corruptis, et mansit in castello Arabionis. Unde scriptam epistnlam per
[*] [*]

Turbonem ad Marcellum nostrom misit, in qua se significavit esse venturum. Quo cum venisset, fuit nobis certamen tale quale et hie et andistis, in quo prout potuimus ostendimus eom pseudoprophetam ease manifeste. Sed custos quidem csrceris qui eum dimiserat punitus

est; rex vero eum requiri iussit et in quibascumque locis repertum conprehendi. Haec cum ego cognovissem, necessariiun fait me etiam vobis indicare qnia reqniritur iste a rege Persamio usque in hodiernum diem.