Interea, aeternus quia coeli limina seruas:
 Ad superosque aditum tu mihi primus habes.
 Trine parens rerum, Ianum qui denique formis
 Antiquum vt superes, nunc tria colla geris.
 Quod sacra cum causis paro dicere vera per annum:
 Signaque, iam coelo reddita certa tuo.
 Est homini si fas voces audire deorum:
 Vatibus vt castis ante fuisse putant.
 Ipse refer: Ianus, de quo sunt nomina mensi:
 Vnde biceps (lateat cum deus ille suos)
 Quisue sit: atque tibi cur est nunc forma triformis:
 Quam modo nos templo cernimus esse tuo.
 Adde simul triplicem cur non coluere priores:
 Credibile est veterum te prius esse deis.
 Hoc ego sic sumpta dicebam forte tabella:
 Vndique quum fundi lumine visa domus.
 
 Adueniente deo, sensi loca iuncta moueri:
 Visus et est oculis ora referre meis.
 Non tamen hunc uidi (procul hinc mendacia vatum)
 Flamma sed in tota creuerat ipsa domo.
 Protinus ex imui, atque metu riguere capilli:
 Excidit et digitis sumpta tabella meis.
 Tunc velut ex alto tandem mihi reddita vox est:
 Hosque deo visa est ferre latente sonos.
 Pone metum vates, melioris conditor anni:
 Dictaque percipias, me referente, mea.
 Condere quod sacros voluisti carmine fastos:
 Primus et ad causas ora referre nouas.
 Fas fuit, vt posses me nunc audire loquentem:
 Saepe quod et patribus contigit ante tuis.
 Ante Chaos eum sim: nec me rudis illa vetustas
 Nosceret: ad fictos rettulit acta deos.
 Principe me vasto sunt haec data corpora mundo:
 Cum mare, cum tellus, sydera, massa forent.
 Quodque duos vultus rerum fert forma mearum:
 Ancipitem finxit rebus inesse deum.
 Praeterea expulsae per me cessere tenebra:
 Solque die currus, lunaque nocte tulit.
 Ire redire solent, aperire et claudere coelum,
 Solis equi: inde poli ianitor ille fuit.
 Sic ea, quae longi sibi sumpsit temporis acta:
 Omnia iam senis nostra diebus erant.
 Iain erat nobis cognomine, nomine Noes:
 Vir prudens, idem fortis ad arma tamen.
 Fuerat humanum genus in noua crimina: quum iam
 Aetheris indomitas mittere cogor aquas.
 
 Condere praecipio viuentum semina ligno:
 Haud mora: praeceptis paruit ille meis.
 Summa natant orbis: referens animalia puppi,
 Deucalioneas, me duce, fugit aquas.
 Cogitur eiectus diuersas quaerere terras:
 Cumque suis varias carpere in orbe vias.
 Hinc te Roma petit (sed nondum Roma manebas)
 Hetruscumque iugum Tybris ab amne subit.
 Sic nomen fecere deo: velutique vocatus
 Iainus a Iain, Ianus in vrbe fuit.
 Arx erat huic collis: discesserat: acta minores
 Dant illi: collem ianiculumque vocant.
 Vidi ego vt ambages: mihi nec mea facta referri:
 Vnigena clausi saecula prisca nouis,
 Quodque homini tandem meus haesit ab aethere vultus:
 Est mihi pro vero reddita forma triceps.
 Quod triplicem dubitas me non coluisse priores,
 Falleris: ignari rem tetigere meam.
 Qui meus est titulus: fulmen dixere trisulcum:
 Tergeminamque Hecaten: tergeminumque canem.
 Tresque deas parcas: tres Gorgonas: adde Tridentem:
 Quaeque erat Alcidae: claua trinodis erat.
 Hesperides totidem: totidem cum partibus orbis:
 Tres charites: stygii nomina terna fori.
 Haec et plura quidem coluit sub nube vetustas:
 Dum nasci ignorat virgine posse deum.
 Nunc: quae obscura fuit ratio: patet omnibus: et iam
 Eruta de monstris est mea forma mihi.
 Oraque, quas domui, tres aspicientia partes:
 In loca non moto vertice terna fero.
 
 Dixerat: hinc grates egi: pulsoque timore,
 Illius his absens verba secutus eram.
 Omnia cum pateant: fare o diuina potestas:
 Vnde deo fuerat clauis, et vnde ratis.
 Praefuerat coelo: partem spectabat vtranque
 Pax, et bella illi, formaque in aere biceps.
 Finieram: dixit: rerum fuit ille figura:
 Ceu Noes, clauis cui ratis ante fuit.
 Nanque prius natus quam corpora vestra subiret:
 Omnia consilio delituere meo.
 Ast vbi iam terris coelo demissus ab alto est:
 Vnus et e vobis ambulat orbe deus.
 Quae mihi tunc menti fuerant insignia regni:
 Huic tribui clauem, sydereamque ratem.
 Nauta fuit Noes: sit Petrus nauita dixit:
 Cum rate dat claues, imperiumque seni,
 Perque sacras ibunt munera nostra manus.
 Praesidet hic foribus coeli: et qui venit ab illo:
 Iuraque vertendi cardinis omnis habet.
 Clausa aperit (nato sic visum) claudit aperta:
 Fratreque cum gemino non minus ora gerit.
 Sanctior et Iano, Noe et praestantior ipso:
 Nunc sibi fert claues et regit ille ratem.
 Colleque de Iani, coeli dum Ianitor adstat:
 Eoasque domos, hesperiasque videt.
 Scilicet et portis, quas sanctas dicitis: ille
 Tempore dat pacem, bellaque iusta gerit,
 Fratreque cum magno proprio signatur in aere.
 Sintque velut triplex: cum patris ore micant.
 
 De rate quo discas melius: licet aere vel auro
 Nota sit: ante fores cernitur acta noto.
 Desierat vocem dicentis voce sequebar:
 Ius ego condiscens temporis omne mei.
 Cognita de Iano mihi sunt: vetus inchoat annus:
 An satis has partes ipse December agit?
 Vt mihi sunt, dixit: confusae signa figurae:
 Sic confusa anni non minus ora vides.
 Primus enim meus est: in verbo virginis alter:
 Tertius est nati, sed pariente dea.
 Tres licet et maneant: tres hi dicuntur et vnus:
 Naturamque mei numinis inde tenent.
 Hique nouam signant, veterem meus iste figuram:
 Quae quia praecedit: tempora prima peto.
 Haec quoque prima peto: rerum quia prima creaui:
 Primus et ad leges ianua prima fui.
 Me quoque praeponit chorus: et mea gloria prima est:
 Carmine quum extremo nomina terna sonant.
 Si tuus et nati nobis confunditur annus:
 Principium sacri cui dabit ara sui?
 Sic ego: quum dixit: nascentis ducitur ara
 Huc mihi: vt occurram sic pater, ille patri.
 A me nam veniens in natum desinit annus:
 Surgit et a nato: sacraque gyrus habet.
 Octo inde et nobis (ceu saturnalia) luces
 Dant per templa aris munera, perque domos.
 Hinc quae vni dabitis: pariter sunt sacra duobus:
 Araque seiunctum non sibi munus habet.
 Ingrediens Ianus res commendabat agendo:
 Qui tuus est, dixi: num quoque cogit idem:
 
 Ne sit iners rebus tunc prisci temporis annus:
 Res sibi libabant hac, ait: ille die.
 Ne tuus annus iners tibi sit: tu sacra frequentes:
 Inde sit auspicium rebus vt omne tuis.
 Luce quoque hac, dixi: praebebant vocibus aures:
 Dicimus hac num nos hinc bona verba die?
 Praebebant aures veteres tunc vocibus inquit:
 Praesentes quoniam non habuere deos.
 At quia nunc coram tibi coeli cernitur author:
 Ominibus pondus praebeat ille tuis.
 Finis erat dicti: dicto quum protinus addo:
 Quid tuba, quid carmen, postulat ante fores?
 Haec, ait: ob natum gratari forte solebant:
 Gaudia praeuertens nunc sibi nummus habet.
 Carmina cantantur: cantatis aera petuntur:
 Sim tuba, sim Cytharae, sim tibi carmen ego.
 Dulcia palma dabat, cum palma carica priscis:
 Nos quoque cum trita cur nuce mella damus?
 Praeterea, tempus haec cum natale requirat:
 Cum non nascaris: cur stipis aera petis?
 An veluti priscis nos praecipis acta referre?
 Omen vt aera ferant? dulcis vt annus eat?
 Nascitur ante mihi: legi nunc nascitur inquit:
 Estque ea natalis vtraque dicta dies.
 Dulces aere dato sic instauratis honores:
 Nec minus hac, illa munera luce placent.
 Caetera ne quaeras: proprio tibi plenius anno
 Ille canet: stabit quum puer ante pecus.
 Tunc ego: cur non est pariter communis et aedis?
 Est honor, est eadem si focus ara tribus?
 
 Est laterana meo: madet illic ara cruore:
 Quem puer octaua fuderat ille die.
 Pincia tecta manent, hortorum proxima colli:
 Elysii titulum qui tribus vrbe facit.
 Hinc vaticanum, non moto pectore, tectum:
 Coeliolum cerno: Ianiculumque simul.
 Dixerat: et si quid iam quaerere forte volebam:
 Posce ait: hinc certa nam tibi voce dabo.
 Tunc ego sic: verbo pater o qui cuncta creasti:
 Rex, Pater, et Caesar, tres tua regna tenent.
 Aethere tres vnus vos sydera pace tenetis:
 Da rogo: pace hi tres inferiora regant.
 Haec ego: quum subito nutu tremefecit Olympum:
 Terque tonans micuit: ter tonuitque micans.
 Cumque sono in liquidum se sustulit aethera nubes:
 Igneaque a tergo visa columna sequi.
 Pax et erat: Pauli munus: quae sita per orbem
 Hoc duce per terras ambulat illa suas.
 Di seruate igitur Patrem et cum Caesare Regem:
 Qui terram, vt coelum trinus et vnus, habent.
 Nate paterque etiam sancto cum flamine, nobis
 Vnum qui facitis, tergeminumque, deum.
 Vt tribus annuitis iam in pace regentibus orbem:
 Annuite huic operi, carminibusque meis. Interea ad sacrum tenerae properate puellae:
 Annus vt a vobis incipiendus eat.
 Ite: sed intacta velentur corpora veste:
 Hac decet in primis vos nituisse die.
 Pura placent superis: laetatur virgine virgo:
 Tendite iam castas vt facit illa, manus.
 
 Trans Tyberim fuerat: nunc in Capitolia ducit
 Ara: trahat molles ne via longa pedes.
 Lecta deo sedes fuit haec natalibus horis:
 Et titulum. partus, et parientis habet.
 Magna Iouem quondam spectavit Creta sub antro:
 Sancta sub hoc sacro marmore Roma videt.
 Veiouis excelso fuit hoc quod vertice templum:
 Vertice in hoc noster vedeus illud habet.
 Nec tribuere Ioui sua fulmina: fulmina paruus
 Hic nec habet: dextram cernite: inermis erit.
 Est tamen in foeno: circumque tuetur ouile:
 Ducat vt hinc placidas signifer agnus oues.
 Iuncta seni puerum miratur virgo marito:
 Non secus ad cunas quam stupet ille nouas.
 Sed iacet, vt Cybeles saxo puer, ipse secandus:
 Virgo sed haec Cybele est: sed deus ipse puer.
 Ante deos populis placabant farra per aras:
 Additaque his puri lucida mica salis.
 Nullus erat culter qui aperiret viscera tauri:
 Primitiae frugum victima pinguis erant.
 Ast vbi plus libo placuerunt exta iuuenci:
 Ad sacra numinibus hostia cuique fuit.
 Ventum erat ex illis humana ad viscera cultris:
 Non intellectus dum petit exta deus.
 Isacus hinc nudus genitoris palluit ense:
 Palluit et gladiis Iphigenia patris.
 Solueret vt tenebras: de summo venit Olympo,
 Verus mente deus, corpore verus homo.
 Hic vbi sublimi patefecit in arbore corpus:
 Hac quoque qui sensit vulnera prima die.
 
 Omnibus è ligno sacrum monstrauit et aram:
 Sanguineque à pecudum far redit ante deos.
 Ex authore suo retinent libamina nomen:
 Farraque sunt corpus, sanguis et vnda merum.
 Inque dei nostri viuunt formata figuram:
 Quodque domant hostes: hostia nomen habent.
 Luce sed hac nobis haec luxit gratia primum:
 Aque salutifero sanguine prima madet.
 Vnde sed hic mos est genitalia summa secandi:
 Et cur sit lux hoc nomine dicta canam.
 Dum putat Abramus genus vnde agnoscere possit:
 (Auctus enim nato sederat ille suo)
 Ideus, huic dixit: saxo lanietur acuto
 Pellis: ab octauo quum redit orbe dies.
 Dixerat: admonitus pater intellexit: et inquit:
 Fallor? an haec pellis sunt mihi signa maris?
 Sic erat: aurata prodit cum veste sacerdos:
 Atque tenens pueri mollia signa, refert.
 Qua nocet Adamus, meus hic hac parte secetur:
 Pars eadem vt populis vulnus, opemque ferat.
 Haec dicebat: onus saxo quum pellis ademit:
 Nomen, et exemplum gentibus inde dedit.
 Perstat adhuc illis vetus hic mos: pulsus ab vndis
 Est tamen et nostris res aliena sacris.
 Hinc, hac luce deus quod circumciditur infans:
 Lucifer antiqui nomina moris habet.
 Sed data certa nota est: totique salutifer orbi
 Dicitur: et titulum littera graia facit.
 Procidat omne genu: mare, tellus, sydera, venti:
 Pendet ab augurio nominis orta salus.
 
 Instaurate dapes: sacrum bis tradidit ara:
 Natus enim legi est: natus et ante patri.
 Bis sue laeta dies caesa est: bis Curia donis:
 Bis cum melle stipem turba propinqua petit.
 Hoc deus ipse probat: hoc vsus praecipit anni:
 Hoc et amat ritus: sacraque nostra iubent. Addere consilium, sacris sua sydera rebus:
 Quaeque cadant coelo: quaeque oriantur, erat.
 Sed par ille deo est: oculis qui subiicit astra:
 Quique potest pura sydera mente loqui.
 Cum superis nostrum mutauit sydera coelum:
 Diuersumque ferunt lapsaque, et orta locum.
 Pande vias coeli, coelo puer edite: vosque
 Est quibus aetherias scandere cura domos.
 Aetheraque ingenio (si fas) supponite nostro:
 Ponimus ad certos dum noua signa dies.
 Pastor oues igitur septis vbi luce sequenti
 Clauserit: et fusco venerit hesper equo.
 Si quis ab his terris coelo sua lumina tollet:
 Et volet humanis altius ire locis.
 Id quod heri in templo, de templo cernet in astris:
 Praesepe in prima nocte nitere face.
 Creuerat ipse humili magnus deus ortus in antro:
 Cesserat et nostro Creta superba Ioui.
 Stramine quum immensus surgens ante ora suorum:
 Amplectensque suae colla parentis ait.
 Haec mihi pro cunis iam sint: in quo ipse iacebam:
 Tu praesepe poli sydera sume mei.
 Hactenus: et iecit patrio cunabula coelo:
 Forma subit stellas: caetera terra tenet.
 
 Vtque forent tanti monumenta perennia facti:
 Qua rubet his Cancer: signa locumque dedit. Sed cur astra suo properant decedere coelo?
 Et citius solito lucifer vrget equos?
 Addita bis senis lux est natalis ab ara:
 Nominaque inspecto sydere graia refert.
 An quia non fulsit sydus, sed syderis author?
 Effulgentis habet numinis illa notam?
 Pars negat hoc: idem sed quod sit visus in antro:
 Credidit a viso nomen habere diem.
 Festum et pascha vocant: non et stata festa sacerdos
 Mane sacro indicit: cunctaque spargit aqua.
 Mirificamque alii dicunt: plebs nomine regum:
 Inque suum vertit tempora clara forum.
 Omnibus e causis, ne certior erret origo:
 Iudicio vera est prima reperta meo.
 Vera sit illa licet: cur huic dare nomina reges
 Plebs putat: alternis dic mea musa modis.
 Ergo dei sydus nabatheo illuxerat orbi:
 Vnus de ducibus quum properemus ait.
 Attoluntur equis: arabes linquuntur et indi:
 Quique bibunt Gangen: et freta rubra secant.
 Quam cito di superi, Solymarum moenia tangunt:
 Quam cito ad Herodem fert noua fama metum.
 Iam loca contigerant: suppressit lumina sydus:
 Antrum adeunt: antri pro fore nullus erat.
 Vidit vt hos virgo: petimur conterita dixit
 Sancte senex: foeno conuoluitque deum.
 Vt venere duces (quod adhuc seruatur ad aram)
 Ante deum posito procubuere genu.
 
 Tunc deus inspecto risit pueriliter auro:
 Extensa donum continuitque manu,
 Fit mora: mirantur numen tam paupere tecto:
 Tamque fere nuda ponere corpus humo.
 Herba torum dederat: fuerant cui sydera lectus:
 Cuique casa angusta est: huic domus ante polus.
 Discite magnanimi sublimia temnere reges:
 Pluribus ad superos haec via fecit iter.
 Haec aliquis dixit: regesque hos credidit idem:
 A quibus hanc dictam plebs putat esse diem.
 Sed cur regna vocant: cum sint conuiuia: dicam:
 Quid clamor, quid fax, quid chorus ipse petat.
 Nox erat: admonitu forte illis mota diebus,
 Ante dei stabat rustica turba casam.
 Conuenere duces, pastoralisque iuuentus:
 Bruma erat: imponunt grandia ligna foco.
 Stabat adhuc tenero vestitum gramine pratum:
 Festa parant: festis expediuntque dapes.
 Prima duces retinent loca vincti tempora lauro:
 Discumbuntque alii: qua facit herba torum.
 Vina dabant famuli: laudabant vina bibentes:
 Finis erat: choreas implicuere rudes,
 Parsque facem gestat: pars velat cortice vultum:
 Parsque canit stipula: certaque verba refert.
 Forma manet facti: reges imitentur vt ipsos:
 Conueniunt: festos instituuntque dies.
 Nocte coronatis quae hesterna clausa placentis:
 Venditur: vncta croco culta Popina tuo:
 Sors datur: illa faba est frustris inuenta: iocosum
 Vnde solet nomen regibus esse nouis.
 
 Lectus erit: parat ille suo conuiuia sumptu:
 Saepeque collata sunt ea grata stipe.
 Pocula praebentur: prorumpit in aethera clamor:
 Rex et io ingeminant: rex tamen ipse bibit,
 Ocia sunt epulis: : exercent nocte choreas:
 . Atque prometheam sydus in orbe facem.
 Ora tegunt: et quae creuerunt temporis vsu:
 Scenaque dat ludos: donaque Mimus habet.
 Quodque putant regum quondam sub nomine factas:
 Has epulas regum nomine regna vocant.
 Adque atras luces solitum haec producere vulgus:
 Ociaque exactis saepius annus habet.
 Adiiciam sortes: et cur hac forte putemus
 Nocte loqui pecudes: somnia vera dari.
 Tempus, vina, iocus, lassarant corpora: quum sic
 Regibus e turba forsitan vnus ait.
 Dicite signorum quaeso coelique periti:
 Huc quoque vos quando stella venire iubet.
 Num sors cuique manet? deus hic num subiacet illi?
 Hocque anno nobis nunquid ouile dabit?
 Stella quidem sors est: ex illis rettulit vnus:
 Cuique manet: regnum pluribus illa dedit.
 Hoc dabit et puero: qui sistet ouilia patrum:
 Maximus et magno pro grege pastor erit,
 Dixerat: et coram pictum locat inde libellum:
 In quo plebs simili nunc sua vota iacit.
 Risit turba notas: laurumque oleamque petiuit:
 His et ait fatum nos quoque saepe damus.
 Phoebus amat laurum: praedicit carmine Phoebus:
 Docta Minerua: virens huius oliua fuit.
 
 Vix ea: quum frondes crepitantes iecit in ignem:
 Vulgus adhuc sortes vnde referre solet.
 Hinc equus inde greges tunc ad praesepe iacebant:
 Quum pecus humana voce locuta refert.
 Cedite: non frondes, non fatum, talus, et ars, haec
 Sed deus iste puer, sed dea mater habet.
 Dicta probant: contra quod sunt iumenta locuta:
 Credimus in dominos hac quoque nocte loqui.
 Abscedunt somno moniti, versaque figura:
 Scilicet Herodes decipiendus erat.
 Nocte quod hic somnus non illos mane fefellit:
 Vulgus mane dari somnia vera putat.
 Sunt quoque nunc plebi: si vos prouerbia tangunt:
 Nati Epiphania festa abiere via. Quartus at hinc oriens vbi luce retexerit orbem:
 Accipiet Noes pro Ganymede locum.
 Aut puer ideus si dedignabitur illi
 Cedere: cum nectar misceat ipse Ioui,
 Quod fuit humani generis reparator in vndis:
 Cum phoebo, pulso Deucalione, micet.