Cur e go non eiusmodi etiam daemoniis penetrabiles 
 fiant? nam et e xemplum accidit domino teste eius mulieris, 
 quae theatrum adiit et ill de cum daemonio rediit. itaque in 
 exorcismo cum oneraretur im mundus spiritus, quod ausus esset 
 fidelem aggredi, constanter: et iustissime quidem, inquit, feci: 
 in meo eam inueni. constat et alii linteum in so mnis ostensum 
 eius diei nocte, qua tragoedum audierat, cum e xprobratione

 11] cf. Luc. 6, 29. 

 1 recogitabit B, rogitabit (rogitabit A) ABmg ubi om. A 3 attonit*us 
 A immimos A, in animos B 4 quam B, quem et A ipse 
 ille B 6 ipsa ... dissensio om. A 7 scintillas (a ex ic) A conflabellant 
 B, flagellant A, flabellant E. Klmsmanum 9 ille Gel: illae AB 
 10 et om. B effeminati tibicinis E. Klussmannus: effoeminationis Bx 
 effeminati liberi Bmg, effeminati lib ... A, effeminati histrionis Rig, 
 effeminati ludii Hartelius 12 ergo om. B moneri deflzus Scipio Maffeius: 
 moueri deflzus B, moueria (a eras.) aut A 16 dominum B 18 eI; a?wva? 
 <*n\' aidivos Rig: his apaeonos A, eU at £ >va; B 19 et om. B 20 penetrabilis 
 A corr . 22 adiit B, agat A demonio A redit A 23 exorchismo 
 A 24 inquid A 25 constat et om. A 26 exprobratione A 
 
 
 nominato tragoedo nec ultra quintum diem eam mulierem in 
 saeculo fuisse. quo utique et alia documen t a cesserunt de his 
 qui cum diabolo apud spectacula communicando a domino exciderunt. 
 nemo enim potest duobus dominis seruire. 
 quid luci, cum tenebris? quid uitae et morti? 
 
 Odisse debemus istos conuentus et coetus ethnicorum, 
 uel quod illic nomen dei blasphematur, illic in nos quotidiani 
 leones expostulantur, inde persecutiones decernuntur, inde temptationes 
 emittuntur. quid facies in illo suffragiorum impiorum 
 aestuario reprehensus? non quasi aliquid illic pati possis ab 
 hominibus (nemo te cognoscit Christianum), sed recogita, quid 
 de te fiat in caelo. dubitas illo enim momento, quo diabolus 
 in ecclesiam furit, omnes angelos prospicere de caelo et singulos 
 denotare, quis blasphemiam dixerit, quis audierit, quis 
 linguam, quis aures diabolo aduersus deum ministrauerit? non 
 ergo fugies sedilia hostium Christi, illam cathedram pestilentiarum 
 ipsumque aerem qui desuper incubat scelestis uocibus 
 conspurcatum? sint dulcia licebit et grata et simplicia, 
 etiam honesta quaedam. nemo uenenum temperat felle et elleboro, 
 sed conditis pulmentis et bene saporatis, et plurimum 
 dulcibus id mali inicit. ita et diabolus letale quod conficit 
 rebus dei gratissimis et acceptissimis imbuit. omnia illic seu 
 fortia seu honesta seu sonora seu canora seu subtilia perinde 
 habe ac stillicidia mellis de lucunculo uenenato nec tanti 
 gulam facias uoluptatis quanti periculum per suauitatem.

 4] Matth. 6, 24. 5] 2 Cor. 6, 14. 

 1 nominato B, nominatim A tragoedi Rig nuncupato nommatim 
 tragoedo E. Klussmanum 2 quod (d eras.) A, quot Urs accesserunt Iun 
 3 cGmunicanda exciderunt A 6 coitus A 7 uel quod B, quoniam A 
 dei om. A cotidiani in nos B 8 decernuntur inde temptationes om. A 
 9 emituntur A 10 aestu. carior A deprehensus B 11 *sed A 
 12 dubitas & (& eras.) A illo eum Bmg, enim illo Gel quo diabolus 
 in ecclesia (ecclesiam Urs) furit ABmg, quod in diaboli ecclesiam fueris B, 
 quo in diaboli ecclesia fueris Gel 13 angelis A colr . 15 administrauerit 
 B non A, num B 17 uocibus ... coeperint (27, 7) om. A 
 18 conspurcatum scripsi: constupratum B licet 0 23 perinde scripsi: 
 proinde B 24 stillicidia Iwn: si stillicidia B de lucunculo uenenato 
 Iun: deliuacunculo uenenatu B, de libacunculo uenenato Gel, de ranunculo 
 uenenato Urs ne Iun tangi B 
 
 
 
 Saginentur eiusmodi dulcibus conuiuae sui: et loca et 
 tempora et inuitator ipsorum est. nostrae coenae, nostrae 
 nuptiae nondum sunt. non possumus cum illis discumbere, 
 quia nec illi nobiscum: uicibus disposita res est. nunc illi 
 laetantur, nos conflictamur. saeculum, inquit, gaudebit, 
 uos tristes eritis. lugeamus ergo, dum ethnici gaudent, ut, 
 quum lugere coeperint, gaudeamus, ne pariter nunc gaudentes 
 tunc quoque pariter lugeamus. delicatus es, Christiane, si et 
 in saeculo uoluptatem concupiscis, immo nimium stultus, si 
 hoc existimas uoluptatem. philosophi quidam hoc nomen quieti 
 et tranquillitati dederunt, in ea gaudent, in ea auoca ntur , in 
 ea etiam gloriantur. tu mihi metas et scaenam et puluerem 
 et harenam suspiras. dicas uelim: non possumus u iuere sine 
 uoluptate, qui mori cum uoluptate debemus. tnam quod, est 
 aliud uotum nostrum quam quod et apostoli, exire de saeculo 
 et recipi apud dominum? hic uoluptas, ubi et uotum. 
 Iam nunc putas delectamentis L exige re spatium hoc? 
 cur tam ingratus es, ut tot et tales uoluptates a deo contributas 
 tibi satis non habeas neque recognoscas? quid enim 
 in cundius quam dei patris et domini reconciliatio, quam ueritatis 
 reuelatio, quam errorum recognitio, quam tantorum retro 
 criminum uenia? quae maior uoluptas quam fastidium ipsius 
 uoluptatis, quam saeculi totius contemptus, quam uera libertas, 
 quam conscientia integra, quam uita sufficiens, quam mortis 
 timor nullus ? quod calcas deos nationum, quod daemonia expellis, 
 quod medicinas facis, quod reuelationes petis, quod deo 
 uiuis? haec uoluptates, haec spectacula Christianorum sancta 
 perpetua gratuita; in his tibi circenses ludos interpretare,

 5] Ioann. 16, 20. 15] cf. Philipp. 1, 23; cf. Luc. 12, 34. 

 2 inuitator Gel: imitator B 3 sunt Gel: sum B possumus Urs: 
 possum B 8 dilicatus A 10 quidam Iwn: quidem AB 11 et tranquillitati 
 dederunt om. A in ea gaudent B, nea gaudent A auocantur] uocantur 
 Usenerus (Epic. p. 284, 16) 12 moetas A scaenas B 13 arenam A, 
 harenas B uelim A 14 debebimus B nam] num fort . est B, et A 
 15 exire de saeculo et om. A 16 hic Urs: haec AB uotum ABmg, 
 uitium B 17 si putas B, puta Rig erigere B 18 ut tot et B, ut putes A 
 uoluptates om. A 20 iocundius A ueritatis reuelatio quam om. A 25 quot 
 caleas A 27 hae uoluptates B 28 ludos circenses B interpraetare A 
 
 
 cursus saeculi intuere, tempora labentia, spatia peracta dinumera, 
 metas consummationis exspecta, societates ecclesiarum defende, 
 ad signum dei suscitare, ad tuba in angeli erigere, ad martyrum 
 palmas gloriare. si scaenicae doctrinae delectant, satis 
 nobis litterarum est, satis uersuum est, satis sententiarum, 
 satis etiam canticorum, satis uocum, nec fabulae, sed ueritates, 
 nec strophae, sed simplicitates. uis et pugilatus et luctatus? 
 praesto sunt, non par ua et multa. aspice impudicitiam deiectam 
 a castitate, perfi diam C aesam a fide, saeuitiam a misericordia 
 contusam, petulantiam a modestia adumbratam, et tales 
 sunt apud nos agones, in quibus ipsi co ro namur. uis autem 
 et sanguinis aliquid? habes Christi. 
 Quale autem spectaculum in proximo est aduentus domini 
 iam indubitati, iam superbi, iam triumphantis! quae illa 
 exultatio angelorum, quae gloria resurgen tium sanctorum! quale 
 regnum exinde iustorum! qualis ciui tas noua Hierusalem! at 
 enim supersunt alia spectacula, ille ulti mus et perpetuus iudicii 
 dies, ille nationibus insperatus, ille derisus, cum tanta saeculi 
 uetustas et tot eius natiuitates uno igni haurien tur . quae 
 tunc spectaculi latitudo! quid admirer? quid rideam? ubi 
 gaudeam, ubi exultem, tot spectans reges, qui in caelum recepti 
 nuntiabantur, cum Ioue ipso et ipsis suis testibus in imis tenebris 
 con gemescentes? item praesides persecutores dominici 
 nominis saeuioribus quam ipsi flammis saeuierunt insultantes

 1 lacunam post labentia signauit E. Klussmannus peracta addidi 
 2 metas B, et has A consumationes A specta A defend. A 8 martyrii 
 B 5 est B, et A uersuum est satis om. A 7 pugilatusque 
 (que del. m. rec. saec. ut uidetur XVII) praesto A 8. parua et multa 
 Oehlerus: par .. sunt multa A, parua sed multa B, pauca sed multa Urs, 
 pauca simul Rig, parum sunt multa E. Klussmannus impudiciam A 
 9 caesas A a post saeuitiam om. A 10 obumbratam Pam 11 sunt 
 om. A 15 quae om. A 21 spectans tot ac tantos B 22 nunciabantur 
 A ipso Ioue B ipsis suis testibus B, sistestibus A 23 congemiscentes 
 B 24 sq . saeuioribus quam ipsi flammis saeuierunt insultantes 
 contra Christianos scripsi: saeuioribus quam ipsi flammas saeuierunt 
 insultantibus contra Christianos (Christianis C) B, sefi flammis saeuferunt 
 (sic) insultantibus contra Christianos A, saeuioribus quam ipsi contra 
 Christianos saeuierunt flammis Rig, saeuioribus quam ipsi flammis saeuierunt 
 insultantibus contra Christianos E. Klussmarmus 
 
 
 contra Christianos li quesc entes? quos praeterea? sapientes 
 illos philosophos coram discipulis suis una conflagrantibus erubescentes, 
 quibus nihil ad deum pertinere suadebant, quibus 
 animas aut nullas aut non in pristina corpora redituras adfirmabant? 
 etiam poetas n on ad Rhadamanthi nec ad Minonis, 
 sed ad inopinati Christi tribu nal palpitantes? tunc magis > 
 tragoedi audiendi, magis scilicet uocales in sua propria calamitate; 
 tunc histriones cognoscendi, solutiores multo per ignem;tunc 
 spectandus auriga in flammea rota totus ruber; tunc xystici 
 contemplandi, non in gymnasiis, sed in igne *** iaculati, 
 nisi quod ne tunc quidem illos uelim uisos, ut qui malim ad 
 eos potius conspectum insatiabilem conferre, qui in dominum 
 desaeuierunt. hic est ille, dicam, fabri aut quaestuariae filius, . 
 sabbati destructor, Samarites et daemonium habens; hic est 
 quem a Iuda redemistis, hic est ille harundine et colaphis diuerberatus, 
 sputamentis dedecoratus, felle et aceto pota tus; 
 hic est, quem clam discentes subripuerunt, ut surrexisse dicatur, 
 hortulanus detraxit, ne lactucae suae frequentia commeantium 
 adlaederentur. ut talia spectes, ut talibus exultes, quis 
 tibi praetor aut consul aut quaestor aut sacerdos de sua liberalitate 
 praestabit? et tamen haec iam quodammodo habemus 
 per fidem spiritu imaginante repraesentata. ceterum qualia 
 illa sunt, quae nec oculus uidit nec auris audiuit nec in cor 
 hominis ascenderunt? credo, circo et utraque cauea et omni 
 stadio gratiora.

 23] 1 Cor. 2, 9. 

 1 quos del. Vrs post praeterea signum? posuit E.Klu,ssmamucs 4 rediturus 
 A 5 rhadamanthy A minonis A, Minois B 6 tu A 7 tragoedi 
 audiendi magis om. A 9 expectandus A rubens B exystici A 
 10 in ante igne om. A lactmam significaui: amphitheatri mentio deest 
 iaculati] mulcati uel luctati fort . 11 nec B uelim uisos A 12 insaciabilem 
 A corr . dno A corr . 13 sqq . hic — redemistis om. A 
 17 resurrexisse B 18 ortolanus A 19 adlederentur A, laederentur B 
 22 caeterum A 24 ascendit A cauea] caula B 25 EXPLICITI DE. 
 SPECTA:CVLIS II f. 105-