Omnia autem penes ueritatem dei fixa sunt. ethnici, quos penes nulla est ueritatis plenitudo, quia nec doctor 2 quanquam A 3 malum B 5 tergiuersationem B amittendae Rig: admittendae AB uoluptati obtendunt? Iun 6 uel localiter om. A \'7 qua Oehlerus prohibeat Urs: prohibeant B, ptohihent sic A 8 inseri ABmg, interesse B suadiludii Lat 9 audiui om. A inquid A. etiam ipse B 10 sane A, plane B 12 uti A iudicium B, iudicia A 14 et ante idcirco om. B 15 omnia spectat B compares Pam 18 sqq. im- pudicitiae ... amphitheatrum om. A 19 stadium Gel: studium B 20 qm A, quod B etiam om. A 21 apulias AB, enavXta; Urs, Apulas Scipio Maffeius, aperturas E. Klussmannus, aulaea fort. 27 penes uos ueritate defixa sunt C 28 est B, sit A plenitudo ... deus om, A ueritatis deus, malum et bonum pro arbitrio et libidine interpretantur: alibi bonum quod alibi malum, et alibi malum quod alibi bonum. sic ergo euenit, ut qui in publico uix necessitate uesicae tunicam leuet, idem in circo aliter non t exuet, nisi totum pudorem in faciem omnium intendit, ut et qui filiae uirginis ab omni spurco uerbo aures tuetur, ipse eam in theatrum ad illas uoces gesticulationesque deducat, et qui in plateis litem manu agentem aut compescit aut detestatur, idem in stadio grauioribus pugnis suffragium ferat, et qui ad cadauer hominis communi lege defuncti exhorret, idem in amphitheatro derosa et dissipata et in suo sanguine squalentia corpora pa- tientissmis oculis desuper incumbat, immo qui propter homicidae- cidae poenam probandam ad spectaculum ueniat, idem gladia torem ad homicidium flagellis et uirgis compellat inuitum, et qui insigniori cuique homicidae leonem poscit, idem gladiatori atroci petat rudem et pilleum praemium conferat, illum uero confectum etiam oris spectaculo repetat, libentius recognoscens de proximo quem uoluit occidere de lonquinquo, tanto durior, si non ualuit.

Quid mirum? inaequata ista hominum miscentium et commutantium statum boni et mali per inconstantiam sensus et iudicii uarietatem. etenim ipsi auctores et administratores spectaculorum quadrigarios scaenicos xysticos arenarios illos amantissimos, quibus uiri animas, feminae autem illis etiam corpora sua substernunt, propter quos se in ea committunt quae 1 et A, ac B et A, ac B interpraetatur A 2 et alibi... bonum om. A 3 sic A, si B qui Gel: quis AB 4 exsultet Gel 5 intendit ABmg, intentet B ut del. Gel et del. Urs 10 ampitheatro A 12 incubat A 13 non uenit E. Klmsmanum 14 compellit A 15 indigniori E. Klussmannus idem B, id est A 16 sperat ABmg, expetat E. Klussmanmis comferat A lacunam post conferat signauit E. Klussmarmus alium fort. 17 etiam oris Lat: etiam amoris AB, etiam ore Scal spectaculi Scal 18 noluit Urs 19 non ualuit scripsi: non uoluit A, noluit B, uoluit Urs 20 miscencium A 21 mali per inconstantiam B, malu p innotans A 22 uarietate Pam ipso A actores A 24 amentissimos Lipsius uiri animas, feminae Urs: uiris animas feminis AB, uiles animas foeminis Bmg, uiles animas foeminae Gel autem illis Lipsius: aut illi AB 25 propter ... committunt om. A se addidi quae Gel: quia AB reprehendunt, ex eadem arte, qua magnifaciunt, deponunt et deminuunt, immo manifeste damnant ignominia et capitis minu tione, arcentes curia rostris senatu equite ceterisque honoribus omnibus simul et ornamentis quibusdam. quanta peruersitas! amant quos multant, depretiant quos probant, artem magnificant, artificem notant. quale iudicium est, ut ob ea quis offuscetur, per quae promeretur ? immo quanta confessio est malae rei! quarum actores, cum acceptissimi sint, sine nota non sunt.

Cum igitur humana recordatio etiam obstrepente gratia uoluptatis damnandos eos censeat ademtis bonis dignitatum in quendam scopulum famositatis, quanto magis diuina iustitia in eiusmodi artifices animaduertit? an deo placebit auriga ille tot animarum inquietator, tot furiarum minister, tot *** status, ut sacerdos coronatus uel coloratus ut leno, quem curru rapiendum diabolus aduersus Elian exornauit? placebit et ille, qui uoltus suos nouacula mutat, infidelis erga faciem suam, quam non contentus Saturno et Isidi et Libero proximam facere insuper contumeliis alaparum sic obicit, tamquam de praecepto domini ludat? docet scilicet et diabolus uerberandam maxillam patienter offerre. sic et tragoedos cothurnis extulit, quia nemo potest adicere cubitum unum ad staturam suam: mendacem facere uult Christum. iam uero ipsum opus personarum quaero an deo placeat, qui omnem similitudinem uetat fieri, quanto magis imaginis suae? non amat falsum auctor ueritatis; adulterium est apud illum omne quod fingitur. proinde uocem sexus aetates mentientem, amores iras gemitus lacrimas asseuerantem non probabit: omnem enim hypocrisin damnat. 21] Matth. 6, 27. Luc. 12, 25. 1 arte Urs: parte AB quam B et deminuunt om. A 5 depraetiant A artem magnificant om. A 8 malae rei B, mala .... A, malarum rerum Oehlerus, malarum artium E. Klussmannus quarum AB, cuius Urs, qua tum Scal, quoniam fort. actores Urs: auctores AB acceptissimis B 14 lacunam signauit E. Klussmarmus statuum B 15 ut ... coloratus om. A uelut sacerdos Urs curru rapiendum Gel: corrum- . pendum AB 16 eliani A, Heliam B et ille om. A 19 taquam A, quasi B 20 et om. A 21 pacienter A corr. m. al. ant. coturnis A 28 probauit A corr. omnem enim ypocrisin A, qui omnem hypocrisin B ceterum cum in lege praescribit maledictum esse qui muliebribus uestietur, quid de pantomimo iudicabit, qui etiam muliebribus curuatur? sane et ille artifex pugnorum impunitus ibit. tales enim cicatrices caestuum et callos pugnorum et aurium fungos a deo cum plasmaretur accepit; ideo illi oculos deus commodauit, ut uapulando deficiant. taceo de illo, qui hominem leoni prae se opponit, ne parum. sit homicida quam qui eundem postmodum iugulat.

Quot adhuc modis probauimus, nihil ex his quae spectaculis deputantur placitum deo esse! at congruens seruo dei quod deo placitum non sit? si omnia propter diabolum institu ta et ex diaboli rebus instructa monstrauimus (nihil enim non diaboli est quicquid dei non est uel deo displicet), hoc erit pompa diaboli, aduersus quem in signaculo fidei eieramus. quod autem eieramus, neque facto neque dicto neque uisu neque conspectu participare debemus. ceterum sic nos eieramus et rescindimus signaculum rescindendo testationem eius. numquid ergo superest, ut ab ipsis ethnicis responsum flagitemus? illi nobis iam renuntient, an liceat Christianis spectaculo uti. atquin hinc uel maxime intelligunt factum Christianum, de repudio spectaculorum. itaque negat manifeste qu per quod agnoscitur tollit. quid autem spei superest in eiusmodi homine? nemo in castra hostium transit nisi proiectis armis suis, nisi destitutis signis et sacramentis principis sui, nisi pactus simul perire. 1] Deuter. 22, 5. 2 uestiatur Leopoldus iudicauit A 3 curuatur scripsi: curatur B, cu ... ur A, utatur Urs, calceatur E. Klussmannus, scurratur de Lagarde 4 cicastrices tuum A 5 aurium] rudium Lat a deo B, ad ea A plasmaretur ABmg, suo plasmate B illi oculos deus commodauit scripsi: illi oculos deus plasmauit B, illos oculos commendauit A, illi oculos deus commendauit Bmg 7 parum] perinde E. Kliissmannus quam del. Rig 9 quot Gel: quod AB probauimus scripsi: perorabimus B, sperabimus ABmg expectaculis A 10 at scripsi: aut AB dei semis B 11 domino B praeter A 13 diabolo A uel quidquid Rig dei non est uel om. A 14 quam B eramus A 15 quod autem eieramus om. A 16 prospectu B sic nos scripsi: si nos A, nonne B 17 lacunam post . eius signauit E. Klussmannus 19 iam nobis B 22 huiusmodi B 23 nisi proiectis armis suis om. A

An ille recogitabit eo tempore de deo positus illic ubi nihil est de deo? pacem, opinor, habebit in animo contendens pro auriga, pudicitiam ediscet attonitus in mimos. immo in omni spectaculo nullum magis scandalum occurret quam ille ipse mulierum et uirorum accuratior cultus. ipsa consensio, ipsa in fauoribus aut conspiratio aut dissensio inter se de commercio scintillas libidinum conflabellant. nemo denique in spectaculo ineundo prius cogitat nisi uideri et uidere. sed tragoedo uociferante exclamationes ille alicuius prophetae retractabit et inter effeminati tibicines modos psalmum secum comminiscetur, et cum athletae agent, ille dicturus est repercutiendum non esse. poterit ergo et de misericordia moneri defixus in morsus ursorum et spongias retiariorum. auertat deus a suis tantam uoluptatis exitiosae cupiditatem! quale est enim de ecclesia dei in diaboli ecclesiam tendere, de caelo, quod aiunt, in caenum? illas manus quas ad deum extuleris postmodum laudando histrionem fatigare? ex ore, quo Amen in Sanctum protuleris, gladiatori testimonium reddere, εἰς αἰῶνας ἀπ\' αἰῶνος alii omnino dicere nisi deo et Christo?