Itaque haeretici inde statim [incipiunt] praestruunt et 
 inde dehinc interstruunt, u:nd. sciunt facile capi mentes, de 
 communione fauorabili sensuum. an aliud prius uel magis 
 audias ab haeretico quam ab ethnico? et non protinus et 
 non ubique conuicium carnis, in originem, in materiam, in 
 casum, in omnem exitum eius, inmundae a primordio ex 
 faecibus terrae, inmundioris deinceps ex seminis sui limo. 
 friuolae infirmae criminosae onerosae molestae et post totum 
 ignobilitatis elogium caducae in originem, terram, et cadaueris 
 nomen, et de isto quoque nomine periturae in nullum 
 inde iam nomen, in omnis iam uocabuli mortem? \'hancne 
 ergo,1 (ait) uir sapiens, (et uisui et contactui et recordatui tuo 
 ereptam persuadere uis, quod se receptura quandoque sit in 
 integrum de corrupto, in solidum de casso, in plenum de 
 inanito; in aliquid omnino de nihilo, et utique rehibentibus 
 eam ignibus et undis et aluis ferarum et rumis alitum 
 et lactibus piscium et ipsorum temporum propria gola? 
 adeone autem eadem sperabitur quae intercidit, ut claudus 
 . et luscus [caecus] et leprosus et paralyticus reuertantur, 
 ut redisse non libeat ad pristinum ? an integri, ut iterum 
 talia pati timeant? quid tum de consequentiis carnis? rursusne 
 omnia necessaria illi et inprimis pabula atque potacula? et 
 pulmonibus halandum et intestinis aestuandum et pudendis 
 non pudendum et omnibus membris laborandum P rursus ulcera 
 et uulnera et febris et podagra ? et mors redoptanda? nimirum 
 haec erunt nota carnis recuperandae. iterum cupere de ea

 1 incipiunt seclust praestruunt et inde sortpsi: et inde praestruuntPMF 
 . <tam) ab haeretico Ur* et non protinns om. Get 8 moleatae 
 post onerosae admodum friget 12 ait addidi 13 persuadere Luis.. B, 
 - persuadere PM, persuadeare F 15 redhibentibus R3 uulgo 16 eam 
 ignibus GNB3, ea imaginibus PF, eam ipnibua (ex ea imaginibul) Jf 
 aluia PFGR3, alius MRl 17 tactibus GNR3, iactibus PMFR1 ipsorum 
 Ltemporyrrij JB, ipsorum PMF 18 ut B, et PMF 19 caecus setHusi: 
 . luscus caecus PMF, luscus (at) caecus Gel 23 halandam Eng: natan- 
 duin. PMF 25 febris Let podagra., B, feLris PMF podagra et nulgo 
 
 
 euadere\'. et nos quidem haec aliquanto honestius pro stili 
 pudore. ceterum quantum etiam spurciloquio liceat illorum. 
 in congressibus experiri (est) tam ethnicorum quam haereticorum.\' 
 Igitur quoniam et rudes quique de communibus adhuc 
 sensibus sapiunt et dubii et simplices per eosdem sensus 
 denuo inquietantur et ubique in primis iste in nos aries 
 temperatur, quo carnis condicio quassatur, necessario et a 
 nobis carnis primum condicio munietur, uitupera.tione laudatione 
 depulsa. ita nos rhetoricari quoque prouocant haeretici, 
 sicut etiam philosophari. futtile et frioulu istud corpusculum, 
 quod malum denique appellare non horrent, etsi 
 angelorum fuisset operatio, ut Menandro et Marco placet, 
 etsi ignei alicuius extructio aeque angeli, ut Appelles docet, 
 sufficeret ad auctoritatem carnis secundae diuinitatis patrocinium. 
 angelos post deum nouimus. iam nunc quisquis ille summus 
 deus haeretici cuiusque est, non inmerito ab ipso quoque 
 deducerem carnis dignitatem, a quo uoluntas producendae ei 
 adfuisset utique enim prohibuisset fieri quam fieri scisset, si fieri 
 noluisset. ita et secundum illos aeque caro dei res. nihil 
 operis non est eius, qui passus est esse. bene autem, quod 
 et plures et clariores quaeque doctrinae totam hominis 
 figulationem deo nostro cedunt. quantus hic sit, satis nosti 
 qui unicum credidisti. incipiat iam tibi caro placere, cuius 
 artifex tantus est. (sed et mundus\', inquis, \'dei opus est, et 
 tamen praeterit habitus huius mundi, apostolo quoque 
 auctore, nec idcirco restitutio mundi praeiudicabitur, quia

 26] I Cor. 7, 81. 

 1 aliquanto FR, aliquando P (eorr. R) M 8 experiri < (\'st) scnpsi: 
 ezperiri PMF, experire Oehlerua 7 in primis R,. inprimis PMF, primus 
 Oel 9 uituperationem landatione depellas Gel 11 etiam om. F 
 fattile PM, et futile F 14 ignei alicuius <domini) fort. (cf. adu. 
 omna haereees cap. 6) 21 non est eiue MF, non est eius est PJf1, 
 non eiwq eetij3 22 et plures PMF, plures Gel clariores scripsi: duriorea 
 PMNFB quaeque MF, queque (e pr. ex o) P, quoque R 27 praeiudicabitur 
 FRS, praeiudicatur PM (add . bi s. u . m. I) Rl 
 
 
 dei opus est. et utique si uniuersitas inreformabilis post 
 decessum, quid portio\'? plane, si portio uniuersitati adaequatur. 
 ad distantiam enim prouocamus: primo quidem, \'omnia* quod 
 sermone dei facta sunt [et sine illo nihil, caro autem et 
 sermone dei constitit propter formam, ne quid sine sermone 
 (fieret) - faciamus enim hominem ante praemisit - et 
 amplius manu propter praelationem, ne uniuersitati compararetur: 
 et finxit, inquit, deus hominem. magnae sine 
 dubio differentiae ratio, pro condicione scilicet rerum. minora 
 enim quae fiebant eo, cui fiebant, si quidem homini fiebant, 
 cui mox a deo addicta sunt. merito igitur, ut famula, iussu 
 et imperio et sola uocali potestate uniuersa processerant, 
 contra homo, ut dominus eorum, in hoc ab ipso deo extructus 
 est. [ut dominus esse possit, dum fit a domino.J hominem 
 autem memento carnem proprie dici, quae prior uocabulum 
 hominis occupauit: et finxit deus hominem, limum de 
 terra, - iam homo, qui adhuc limus — et insufflauit lauit in 
 faciem eius flatum uitae, et factus est homo, id 
 est limus, in animam uiuam, et posuit deus hominem, 
 quem finxit, in paradiso. adeo homo figmentum primo, 
 dehinc totus. hoc eo commendarim, uti quicquid omnino 
 homini a deo prospectum atque promissum est non soli 
 animae uerum et carni scias debitum, ut] si non ex consortio 
 generis, certe uel ex priuilegio nominis.

 4] cf. Ioh. 1, 3. 6] Gen. 1, 26. 8] Gen. 1, 27. 16] Gen. 2, 7. 
 19] Gen. 2, 8. 

 1 sibi P (corr. Ii) 2 adaequaretur fort . 3 primo quidem cf. p. 33,1: 
 persequar itaque propositum sqq . omnia = uniuersa cf. I. 2. 7. 12 . 
 omnia quod F, quod omnia MP uulgo 4 et sine illo nihil seclusi: pror- 
 SUS enim obscurant haec uerba antithueoB perspicuitatem 4 nihil. caro 
 uulgo 5 constetit C sermone. faciamus uulgo 6 fieret addidi 
 8 inquit, deus hominem Gel: deus hominem inquit PMF intellego: ratio 
 (scil. qua facta sunt et caro et reliqua) magnae (scil . est) differentiae 
 10 siquidem u/ulgo 14 ut dominus-a domino seclusi (in hoc intellege: 
 ut dominus esse possit) possit PMF, posset Oel 17 parenthesin 
 indicaui 23 suas M ut seclusi 
 
 
 Persequar itaque propositum, si tamen tantum possim 
 carni uindicare, quantum contulit illi qui eam fecit, iam 
 tunc gloriantem, quod illa pusillitas, limus, in manus dei, 
 quaecumque sunt, peruenit, satis beatus etsi solummodo 
 contactus. quid enim, si nullo amplius opere statim de 
 contactu dei figmentum constitisset? (non) adeo magna res, 
 [agebatur] quae ista materia extruebatur. itaque totiens honoratur, 
 quotiens manus dei patitur, dum tangitur, dum decerpitur, 
 dam deducitur, dum effingitur. recogita totum illi deum 
 occupatum ac deditum, manu sensu opere consilio sapientia 
 prouidentia et ipsa inprimis adfectione, quae liniamenta 
 ducebat. quodcumque enim limus exprimebatur, Christus 
 cogitabatur, homo futurus, quod et limus, et caro sermo, 
 quod et terra tunc. sic enim praefatio patris ad filium: 
 faciamus hominem ad imaginem et similitudinem 
 nostram. et fecit hominem deus, id utique quod 
 fiuit, ad imaginem dei fecit illum, scilicet Christi. 
 et sermo enim deus, qui in effigie dei constitutus non rapinam 
 existimauit pariari deo. ita limus ille iam tunc imaginem 
 induens Christi futuri in carne non tantum dei opus erat 
 sed et pignus. quo nunc facit ad infuscandam originem 
 carnis nomen terrae uentilare, ut sordentis, ut iacentis elementi? 
 cum, et si alia materia excudendo homini competisset, 
 artificis fastigium recogitari oporteret, qui illam et 
 eligendo dignam iudicasset et tractando fecisset. Phidiae 
 manus Iouem Olympium ex ebore molitur, et adoratur 
 nec iam bestiae, et quidem insulsissimae, dens est, sed

 15] Gen. 1, 26. 18] cf. Phil. 2, 6. 

 2 illi seripgi: ille PMF 5 de contactu dei figmentum scripsit figmentum 
 de contacta dei PMF 6 non addidi 7 agebatur scclusi: (sed> 
 a deo-agebatur JEng quae PMF, qua R uulgo 10 deditum FGeZ: 
 dedicatum P, dedipatum M 12 ducebat Urs: decebat PMF, dictabat 
 .в.g, ductabat Pam 18 limus, et Eng: limas et uulgo sermo caro 
 Gel 17 Christom Bmg 19 pariari B* (cf. adu. Mare. F, 20): par 
 in PMFBl, parem esse Rmg Oehlerus 25 elegendo C fidiae M, 
 fidei P (eorr. R), fidii F 26 molitur et adoratur PMF, molitae 
 adorantur Gel 27 sed Gel: et PMF 

 XZIXVir. Tart. in. 

 3 
 
 
 summum saeculi numen, non quia elephantus, sed quia 
 Phidias tantus: deus uiuus, deus uerus quamcumque materise 
 uilitatem non de sua operatione purgasset et ab omni 
 infirmitate sanasset? an hoc supererit, ut honestius homo 
 deum quam hominem deus finxerit? nunc etsi scandalum 
 limus, alia iam res est. carnem iam teneo, non terram, licet 
 et caro audiat: terra es et in terram ibis. origo recensetur, 
 non substantia. [reuocatur datum] est esse aliquid origine 
 generosius et de mutatione felicius. nam et aurum terra, 
 quia de terra, hactenus tamen terra, ex quo aurum, longe alia 
 materia, splendidior atque nobilior, de obsoletiore matrice. 
 ita et deo licuit carnis aurum de limi, quibus putas, sordibus . 
 excusato censu eliquasse.