Etiam in apocalypsi ordo temporum sternitur, quem 
 martyrum quoque animae sub altari ultionem et iudicium 
 flagitantes sustinere didicerunt, ut prius et orbis de pateris 
 angelorum plagas suas ebibat, et prostituta illa ciuitas a 
 decem regibus dignos exitus referat. et bestia antichristus 
 cum suo pseudopropheta certamen ecclesiae inferat, atque ita 
 diabolo in abyssum interim relegato primae resurrectionis 
 praerogatiua de soliis ordinetur, dehinc et igni dato uniuersalis 
 resurrectionis censura de libris iudicetur. cum igitur et 
 status temporum ultimorum scripturae notent et totam Christianae 
 spei frugem in exodio saeculi collocent, apparet aut tunc 
 adimpleri totum quodcumque nobis a deo repromittitur — et 
 uacat. quod hic iam ab haereticis uindicatur — aut, si et agnitio 
 sacramenti resurrectio, salua utique illa creditur quae in 
 ultimo praedicatur; et sequitur, ut eo ipso, quo haec spiritalis 
 uindicatur, illa corporalis praeiudicetur; quia, si nulla tunc 
 adnuntiaretur, merito sola haec et tantummodo spiritalis uindicaretur, 
 cum uero et in ultimum tempus edicitur, corporalis 
 agnoscitur, quia non et tunc [spiritalis] adnuntiaretur resurrectio 
 eiusdem condicionis, id est spiritalis, cum aut nunc 
 eam deceret expungi sine ulla differentia temporum aut tunc 
 sub omni clausula temporum. ita nobis magis competit 
 etiam spiritalem defendere resurrectionem ab ingressu fidei, 
 qui plenitudinem eius agnoscimus in exitu saeculi.

 5] cf. Apoc. 6, 9-11. 6] cf. Apoc. 15, 7; 16,1. 7J cf. Apoc. 17,12. 
 8; d. Apoc. 19, 19-20. 11] cf. Apoc.20,4. cf. Apoc.20,9. 12] Apoc.20, 12. 

 4 apocalypsi (Joannis) Gel 8 antichristi F 9 ecclesiae dei C 
 10 abyssum PM, abysso F relegato Eng: religato PMF 11 soliis C, 
 solis PMF igni Gel: igne PMF 14 exodio Iun: exordio FMF 17 resurrectio 
 PMF, resurrectio est B 18 quo C, quod PMF 19 uindicatur 
 Pam: nindicetur PMF 21 edicitur B, educitur PMF 22 spiritalis 
 tecluri adnuntiaretur PMF, <adnuntiatur. cur enim iterum) adnuntiaretur 
 Gel reliqui 25 clausula temporum PMF, clausura Gel 27 in 
 eiita C, exitu MF, exitum P 
 
 
 Unum adhuc respondebo ad propositionem priorem 
 allegoricarum scripturarum, licere et nobis corporalem resurrectionem 
 de patrocinio figurati proinde eloquii prophetici 
 uindicare. ecce enim diuina (in) primordio sententia terram 
 hominem pronuntiando: terra es et in terram ibis, secundum 
 substantiam scilicet carnis, quae de terra erat sumpta 
 et quae prior homo fuerat appellata, sicut ostendimus, dat 
 mihi disciplinam in carnem quoque interpretandi. si quid irae 
 uel gratiae in terram deus statuit, quia nec proprie terra 
 iudicio eius obnoxia est, quae nihil boni seu mali admisit. 
 maledicta quidem, quod hauserit sanguinem. sed et hoc ipsum 
 in figuram carnis homicidae. iam [et] si iuuari seu laedi 
 habet terra quoque propter hominem, uti ille iuuetur siue 
 laedatur per consistorii sui exitus: quo magis ipse pensabit 
 quae propter illum etiam terra patietur? itaque et cum comminatur 
 terrae deus. carni potius comminari eum dicam, et cum 
 quid terrae pollicetur, carni potius polliceri eum intellegam. 
 ut apud Dauid: dominus regnauit, exultabit terra, id 
 est caro sanctorum, ad quam pertinet regni diuini fructus: 
 [dehinc subiungit] uidit et concussa est terra; montes 
 sicut cera liquefacti sunt a facie domini, caro scilicet 
 profanorum. [et] uidebunt enim in eum. quem confixerunt. 
 alioquin, si simpliciter de terrae elemento utrumque 
 existimabitur pronuntiatum. quomodo congruet et concuti 
 et liquefieri eam a facie domini. quo supra regnante exultauit? 
 sic et apud Esaiam: bona terrae edetis bona carnis intellegentur, 
 quae illam manent in regno dei reformatam et

 5] Gen. 3, 19. 11] cf. Gen. 4, 11. 18] Ps. 96, 1. 20] Ps. 
 96, 4-5. 22] Zach. 12, 10; Ioh. 19, 37. 26] Es. 1, 19. 

 4 <in) primordio Gel: primordio PMF 11 quod R, quo PM, quae 
 F 12 iam si scripsi: nam et si PMF 13 quoque PMF, id quoque 
 B reliqui 14 consistorii R3, consistoris PMFR1 15 patietur. itaque 
 uulgo 16 eum comminari F 18 exultabit scripsi: exultaait PMF, exultet 
 Gel 20 deliinc subiungitsectow 21 sicut PMt uelud F 22 et seclusi in 
 eum, quem scripsi; eum in quem PMF, eum qui Gel 23 alioquin scripsi: 
 atque adeo PMF, atque a deo Eng si om. F terrae PMF, terra 
 Gel 24 concuti et Gel: concutiet PMF, conueniet B 
 
 
 angelificatam et consecuturam quae nec oculus uidit nec auris 
 audiuit nec in cor hominis ascenderunt. alioquin 
 satis uanum, ut ad obsequium deus fructibus agri et cibariis 
 uitae huius inuitet, quae etiam inreligiosis et blasphemis 
 semel homini addicta conditione communicat, pluens super 
 bonos et malos et solem suum mittens super iustos et iniustos. 
 felix nimirum fides, si ea consecutura est, quibus hostes 
 dei et Christi non modo utuntur uerum etiam abutuntur, 
 ipsam conditionem colentes aduersus conditorem. bulbos et 
 tubera in terrae bonis deputabis, domino pronuntiante ne in 
 pane quidem uicturum hominem? sic Iudaei terrena solummodo 
 sperando caelestia amittunt, ignorantes et panem de 
 caelesti repromissum et oleum diuinae unctionis et aquam 
 spiritus et uinum animae uigorantis ei uite Christi. sicut et 
 ipsam terram sanctam Iudaicum proprie solum reputant, carnem 
 potius domini interpretandam, quae exinde et in omnibus 
 Christum indutis sancta sit terra, uere sancta per incolatum 
 spiritus sancti, uere lacte et melle manans per suauitatem 
 spei ipsius, uere Iudaea per dei familiaritatem, - non enim 
 qui in manifesto Iudaeus, sed qui in occulto — ut 
 et templum dei eadem sit et Hierusalem, audiens ab Esaia: 
 exurge, exurge Hierusalem. indue fortitudinem 
 brachii tui, exurge, sicut in primordii die, scilicet 
 in illa integritate, qua fuerat ante delictum transgressionis. 
 qui enim in eam Hierusalem uoces eiusmodi competent exhortationis 
 et aduocationis, quae occidit prophetas et lapidauit

 1] I Cor. 2, 9. 5] cf. Matth. 5, 45. 9] cf. Rom. 1, 25. 11] cf. 
 Dent. 8,3; Luc. 4,4; Matth. 4, 4. 12] cf. Ioh. 6, 51. 14] cf. Ioh. 15, 1. 
 15] cf. Exod. 3, 5. 18] cf. Exod. 3, 17. 19] Rom. 2, 28. 29. 22] Es. 
 51, 9. 26] cf. Matth. 28, 37; Luc. 13, 34. 

 2 ascenderunt FB, ascendit PM 6 mittens PMF, emittens C 
 7 est B, sunt PMF 11 hominem. sic uulgo 13 aquam spiritus C, 
 Imam spiritus PMF 14 uinum animae C, aquam animae PMF 
 17 uere (e ex a corr. R) P 21 dei om. PBl 22 indue PMFR1, 
 induere B3 wtlgo 23 primordii die F, primordio die M, primordio P, 
 primordio Ldiei.l B 24 qua fuerat PM, quae fuerat F 25 qui enim 
 Eng: quae enim PMF 26 lapidat Gel 
 
 
 missos ad se et ipsum postremo dominum suum confecit? 
 sed nec ulli omnino terrae salus repromittitur, quam oportet 
 cum totius mundi habitu praeterire. etiam si quis audebit 
 terram sanctam paradisum potius argumentari, quam et patrum 
 dici capiat, Adae scilicet et Euae, proinde et in paradisum 
 restitutio carni uidebitur repromissa, quae eum incolare et 
 custodire sortita est, ut talis illuc homo reuocetur, qualis 
 inde depulsus est. 
 Habemus etiam uestimentorum in scripturis mentionem 
 ad spem carnis allegorizare, quia et apocalypsis Iohannis: 
 hi sunt, ait, qui uestimenta sua non coinquinauerunt 
 cum mulieribus, uirgines es scilicet significans et qui 
 semetipsos castrauerunt propter regna caelorum. itaque in 
 albis erunt uestibus, id est in claritate innubae carnis. et in 
 euangelio indumentum nuptiale sanctitas carnis agnosci potest. 
 itaque Esaias docens, quale ieiunium elegerit dominus, cum 
 subicit de mercede bonitatis: tunc, inquit, lumen tuum 
 temporaneum erumpet et uestimenta tua citius 
 orientur, non subsericam utique nec pallium sed carnem 
 uolens accipi, ortum carnis resurrecturae de mortis occasu 
 praedicauit. adeo nobis quoque suppetit allegorice defensio 
 corporalis resurrectionis. nam et cum legimus: populus 
 meus, introite in cellas promas quantulum, do 
 nec ira mea praetereat, sepulcra erunt cellae promae, 
 in quibus paulisper requiescere habebunt qui in finibus saeculi 
 sub ultima ira per antichristi uim excesserint. aut cur cellarum 
 promarum potius uocabulo usus est, et non alicuius loci

 3] cf. I Cor. 7, 31. 4] cf. Gen. 31, 3; 48, 21. 11] Apoc. 14, 
 4; 3, 4. 13] cf. Matth. 19, 12. 14] cf. Apoc. 3, 5. 15] cf. Matth. 
 22, 11. 17] Es. 58, 8. 22] Es. 26, 20. 

 1 missos ad se MF, ad se missos P uulgo confecit PMFCRt, confuit 
 R3 uulgo 6 incolere C 8 depulsus FRlmg (ex Hirsaugiensi), 
 pulsus PMRuulgo 14 innubae Rig: innube PMF, in nube R 
 19 subsericam Gel: subscribam PMF, subuculam B 21 allegorice PMF 
 (= dXXrjYoptxa sc . \'tiXYY), allegorica Gel reliqui 23 quantulura = jj-txpov 
 Soov (Eng) 27 usus uocabulo F 
 
 
 receptorii, nisi quia in cellis promis caro salita et usui reposita 
 seruatur, depromenda illinc suo tempore? proinde enim 
 et corpora medicata condimentis sepulturae mausoleis et 
 monumentis sequestrantur, processura inde cum iusserit dominus. 
 quod cum ita intellegi congruat, — ecquae enim ab ira 
 dei cellariorum nos refugia seruabunt? — hoc ipso quod ait: 
 donec ira praetereat, quae extinguet antichristum, post 
 iram ostendit processuram carnem de sepulcro, in quo ante iram 
 fuerit inlata. nam et de cellariis non aliud effertur, quam quod 
 infertur. et post antichristi eradicationem agitabitur resurrectio.