<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xmlns:py="http://codespeak.net/lxml/objectify/pytype" py:pytype="TREE"><text><body><div type="edition" n="urn:cts:latinLit:stoa0275.stoa023.opp-lat1" xml:lang="lat"><div type="textpart" subtype="chapter" n="1"><p>Confiteor ad dominum deum satis temere me, si non etiam 
impudenter, de patientia componere ausum, cui praestandae idoneus
omnino non sum, ut homo nullius boni, quando oporteat demonstrationem
et commendationem alicuius rei adortos ipsos prius
in administratione eius rei deprehendi et constantiam commonendi
propriae conversationis auctoritate dirigere, ne dicta factis deficientibus
erubescant. Atque utinam erubescere istud remedium ferat,
uti pudor non exhibendi quod aliis suggestum imus exhibendi fiat
magisterium, nisi quod bonorum quorundam sicuti et malorum intolerabilis
magnitudo est, ut ad capienda et praestanda ea sola
gratia divinae inspirationis operetur. Nam quod maxime bonum,
id maxime penes deum, nec alius id quam qui possidet dispensat,
ut cuique dignatur. Itaque velut solatium erit disputare super eo
quod frui non datur, vice languentium, qui, cum vacent a sanitate,
de bonis eius tacere non norunt. Ita miserrimus ego, semper
<pb xml:id="v.1.p.588"/>
aeger caloribus impatientiae, quam non obtineo patientiae sanitatem
et suspirem et invocem et perorem necesse est, cum
recordor et in meae imbecillitatis contemplatione digero bonam
fidei valitudinem et dominicae disciplinae sanitatem non facile cuiquam,
nisi patientia adsideat, provenire. Ita praeposita dei
rebus est, ut nullum praeceptum obire quis, nullum opus domino
complacitum perpetrare extraneus a patientia possit. Bonum
eius etiam qui extra eam vivunt summae virtutis appellatione
honorant. Philosophi quidem, qui alicuius sapientiae animalia
deputantur, tantum illi subsignant, ut cum inter sese variis
sectarum libidinibus et sententiarum aemulationibus discordent,
solius tamen patientiae in commune memores huic uni studiorum
suorum commiserint pacem. In eam conspirant, in eam foederantur,
illam in adfectatione virtutis unanimiter student, omnem
sapientiae ostentationem de patientia praeferunt. Grande testimonium
eius est, cum etiam vanas saeculi disciplinas ad laudem
et gloriam promovet. Aut numquid potius iniuria, cum divina
<pb xml:id="v.1.p.589"/>

res in saecularibus artibus volutatur? Sed viderint illi quos
mox sapientiae suae cum saeculo destructae ac dedecoratae pudebit.</p></div><div type="textpart" subtype="chapter" n="2"><p>Nobis exercendae patientiae auctoritatem non adfectatio humana 
caninae acquanimitatis stupore formata, sed vivae ac caelestis
disciplinae divina dispositio delegat, deum ipsum ostendens
patientiae exemplum iam primum, qui florem lucis huius super
iustos et iniustos aequaliter spargit, qui temporum officia, elementorum
servitia, totius geniturae tributa dignis simul et indignis
patitur occurrere, sustinens ingratissimas nationes, ludibria artium
et opera manuum suarum adorantes, nomen cum familia ipsius
persequentes, luxuriam, avaritiam, iniquitatem, malignitatem quotidie
insolescentem, ut sua sibi patientia detrahat. Plures
enim dominum idcirco non credunt, quia saeculo iratum tamdiu
nesciunt.</p><pb xml:id="v.1.p.590"/></div><div type="textpart" subtype="chapter" n="3"><p> Et haec quidem divinae patientiae species, quasi de l(??)nginquo,
fors ut de supernis aestimetur. Quid illa autem, quae inter
homines palam in terris quodammodo manu apprehensa eat? Nasci
se deus in utero patitur matris et exspectat, et natus adolescere
sustinet, et adultus non gestit agnosci, sed contumeliosus insuper
sibi est et a servo suo tinguitur; et temptatoris congressus
<pb xml:id="v.1.p.591"/>

solis verbis repellit, cum de domino fit magister docens hominem
evadere n(??)tem, abse(??) scilicet veniam offens(??) pationtiae
eruditus. Non contendit, non reclamavit, nec quisquam in
plateis vocem eius audivit; arundinem quassatam non fregit, li(??)um
fumigans non restinxit. Nec enim mentitus fuerat propheta, immo
ipsius dei contestatio, spiritum suum in filio cum tota patientia
collocantis. Nullum volentem sibi adhaerere non suscepit, nullius
mensam tectumve despexit, atquin ipse lavandis discipulorum
pedibus ministravit; non peccatores, non publicanos aspernatus
<pb xml:id="v.1.p.592"/>

est, non illi saltim civitati, quae eum recipere noluerat, iratus
est, cum etiam discipuli tam contumelioso oppido caelestes ignes
repraesentari voluissent; ingratos curavit, insidiatoribus cessit.
Parum hoc, si non etiam proditorem suum secum habuit, nec
constanter denotavit. Cum vero traditur, cum adducitur, ut pecus
ad victimam (sic enim non magis aperit os quam agnus sub tondentis
potestate), ille, cui legiones angelorum, si voluisset, uno
dicto de caelis affuissent, ne unius quidem discentis gladium
ultorem probavit. Patientia domini in Malcho vulnerata est. Itaque
et gladii opera maledixit in posterum, et sanitatis restitutione
ei, quem non ipse vexaverat, satisfecit, per patientiam,
misericordiae matrem. Taceo quod figitur; in hoc enim venerat.
Numquid tamen subeundae morti etiam contumeliis opus fuerat?
Sed saginari voluptate patientiae discessurus volebat. Despuitur,
verberatur, deridetur, foedis vestitur, foedioribus coronatur.
Mira aequanimitatis fides. Qui in hominis figura proposuerat
latere, nihil de impatientia hominis imitatus est. Hinc vel maxime
Pharisaei dominum agnoscere debuistis; patientiam huiusmodi nemo
hominum perpetraret. Talia tantaque documenta, quorum magnitudo
penes nationes quidem detrectatio fidei est, penes nos vero
ratio et structio, satis aperte non sermonibus modo in praecipiendo,
<pb xml:id="v.1.p.593"/>

sed etiam passionibus domini in sustinendo probant his
quibus credere datum est, patientiam dei esse naturam, effectum
et praestantiam ingenitae cuiusdam proprietatis.</p></div><div type="textpart" subtype="chapter" n="4"><p>Igitur si probos quosque servos et bonae mentis pro ingenio 
dominico conversari videmus (siquidem artificium promerendi obsequium
est, obsequii vero disciplina morigera subiectio est),
quanto magis nos secundum dominum moratos inveniri oportet,
servos scilicet dei vivi, cuius iudicium in suos non in compede
aut pileo vertitur, sed in aeternitate aut poenae aut salutis? Cui
severitati declinandae vel liberalitati invitandae tanta obsequii diligentia
opus est quanta sunt ipsa quae aut severitas comminatur aut
liberalitas pollicetur. Et tamen nos non de hominibus modo servitute
subnixis vel quolibet alio iure debitoribus obsequii, verum
etiam de pecudibus, etiam de bestiis obedientiam exprimimus, intellegentes
usibus nostris eas a domino provisas traditasque. Meliora
ergo nobis erunt in obsequii disciplina quae nobis deus
subdit? Agnoscunt denique, quae obediunt. Nos, cui soli subditi
sumus, domino scilicet, auscultare dubitamus? At quam iniustum
est, quam etiam ingratum, quod per alterius indulgentiam
de aliis consequaris, idem illi per quem consequeris de temetipso
<pb xml:id="v.1.p.594"/>

non rependere! Nec pluribus de obsequii exhibitione debita
a nobis domino deo. Satis enim agnitio dei quid sibi incumbat
intellegit. Ne tamen ut extraneum de obsequio videamur interiecisse,
ipsum quoque obsequium de patientia trahitur. Numquam
impatiens obsequitur aut patiens quis non oblectatur.
Quam ergo dominus omnium bonorum et demonstrator et acceptor
deus in semetipso circumtulit, quis de bono eius late retractet?
Cui item dubium sit omne bonum, quia ad deum pertineat, pertinentibus
ad deum tota mente sectandum? Per quae in expedito
et quasi in praescriptionis compendio et commendatio et exhortatio
de patientia constituta est.</p></div><div type="textpart" subtype="chapter" n="5"><p> Veruntamen procedere disputationem de necessariis fidei non
est otiosum, quia nec infructuosum. Loquacitas in aedificatione
nulla turpis, si quando turpis. Itaque si de aliquo bono sermo
est, res postulat contrarium quoque boni recensere. Quid enim
sectandum sit, magis illuminabis, si quod vitandum sit proinde
digesseris. Consideremus igitur de impatientia, an sicut patientia
in deo, ita adversaria eius in adversario nostro nata atque comperta
<pb xml:id="v.1.p.595"/>

sit, ut ex isto appareat quam principaliter fidei adversetur.
Nam quod ab aemulo dei conceptum est, utique non est amicum
dei rebus. Eadem discordia est rerum quae et auctorum. Porro
cum deus optimus, diabolus e contrario pessimus, ipsa sui diversitate
testantur neutrum alteri facere, ut nobis non magis a malo
aliquid boni quam a bono aliquid mali editum videri possit. Igitur
natales impatientiae in ipso diabolo deprehendo, iam tunc cum
dominum deum universa opera, quae fecisset, imagini suae, id est
homini, subiecisse impatienter tulit. Nec enim doluisset, si sustinuisset,
nec invidisset homini, si non doluisset. Adeo decepit
eum, quia inviderat; inviderat autem, quia doluerat; doluerat, quia
patienter utique non tulerat. Quid primum fuerit ille angelus
perditionis, malus an impatiens, contemno quaerere, palam cum
sit aut impatientiam cum malitia aut malitiam ab impatientia auspicatam
deinde inter se conspirasse et individuas in uno patris
sinu adolevisse. At enim quam primus senserat, per quam primus
delinquere intraverat, de suo experimento quid ad peccandum
adiutaret instructus eandem impingendo in crimen homini
advocavit. Conventa statim illi mulier, non temere dixerim, per
colloquium ipsum eius afflata est spiritu impatientia infecto. Usque
adeo numquam omnino pecasset, si divino interdicto patientiam
perservasset. Quid? quod non sustinuit sola conventa, sed
<pb xml:id="v.1.p.596"/>

apud Adam nondum maritum, nondum aures sibi debentem, impatiens
etiam tacendi est, ac traducem illum eius, quod a malo
hauserat, facit. Perit igitur et alius homo per impatientiam alterius;
perit mox et ipse per impatientiam suam utrobique commissam
et circa dei praemonitionem et circa diaboli circumscriptionem,
illam servare, hanc refutare non sustinens. Hinc prima iudicii,
unde delicti origo; hinc deus irasci exorsus, unde offendere
homo inductus. Inde in deo prima patientia, unde indignatio
prima, qui tunc maledictione sola contentus ab animadversionis
impetu in diabolo temperavit. Aut quod crimen ante istud impatientiae
admissum homini imputatur? Innocens erat et deo de
proximo amicus et paradisi colonus. At ubi semel succidit impatientiae,
desivit deo sapere, desivit caelestia sustinere posse.
Exinde homo terrae datus et ab oculis dei ciectus facile usurpari
ab impatientia coepit in omne quod deum offenderet. Nam statim
illa semine diaboli concepta malitiae fecunditate iram filium
<pb xml:id="v.1.p.597"/>

procreavit, editum suis artibus erudivit. Quod enim ipsum Adam
et Evam morti immerserat, docuit et filium ab homicidio incipere.
Frustra istud impatientiae adscripserim, si Cain ille primus homicida
et primus fratricida oblationes suas a domino recusatas
aequanimiter nec impatienter tulit, si iratus fratri suo non est,
si neminem denique interemit. Cum ergo nec occidere potuerit
nisi iratus, nec irasci nisi impatiens, demonstrat quod per iram
gessit ad eam referendum a qua ira suggesta est per haec impatientiae
tunc infantis quodammodo incunabula. Ceterum quanta
mox incrementa? Nec mirum. Si prima deliquit, consequens est,
ut, quia prima, idcirco et sola sit matrix in omne delictum,
defundens de suo fonte varias criminum venas. De homicidio
quidem dictum est. Sed ira editum a primordio etiam quascunque
postmodum causas sibi invenit ad impatientiam ut ad originem
sui confert. Sive enim quis inimicitiis sive praedae gratia id
scelus conficit, prius est ut aut odii aut avaritiae fiat impatiens.
Quicquid compellit, sine impatientia sui non est ut perfici possit.
Quis adulterium sine libidinis impatientia subiit? Quod et si
pretio in feminis cogitur venditio illa pudicitiae, utique impatientia
contemnendi lucri ordinatur. Haec ut principalia penes dominum
delicta. Nam ut compendio dictum sit, omne peccatum impatientiae
adscribendum. Malum impatientia est boni. Nemo impudicus
non impatiens pudicitiae, et improbus probitatis, et impius pietatis,
<pb xml:id="v.1.p.598"/>

et inquietus quietis. Ut malus unusquisque fiat, bonus
perseverare non poterit. Talis, igitur excetra delictorum cur non
dominum offendat improbatorem malorum? An non ipsum quoque
Israël per impatientiam semper in deum deliquisse manifestum
est? Exinde cum oblitus brachii caelestis, quo Aegyptiis af(??)ciationibus
furerat extractus, de Aaron deos sibi duces postulat,
cum in idolum auri sui collationes defundit; tam necessarias
enim Moysis cum domino congredientis impatienter exceperat
moras. Post mannae escatilem pluviam, post petrae aquatilem
sequelam desperant de domino, tridui sitim non sustinendo.
Nam haec quoque illis impatientia a domino exprobratur. Ac ne
singula pervagemur, nunquam non per impatientiam delinquendo
perierunt. Quomodo autem manus prophetis intulerunt, nisi
per impatientiam audiendi? domino autem ipsi, per impatientiam
etiam videndi. Quodsi patientiam inissent, liberarentur.</p></div></div></body></text></TEI>