Et quid ego in tam manifestis morabor, cum ea congredi 
 debeam, de quibus manifesta obumbrare quaerunt? undique 
 enim obducti distinctione patris et filii, quam manente 
 coniunctione disponimus ut solis et radii et fontis et fluuii, 
 per indiuiduum tamen numerum duorum et trium, aliter eam 
 ad suam nihilominus sententiam interpretari conantur, ut aeque 
 in una persona utrumque distinguant, patrem et filium, dicentes

 1] cf. Luc. 10, 21. cf. Luc. 9,20—21 (Matth. 16,16—17). 2] cf. Luc. 
 10, 21. 3] Luc. 10, 21; Matth. 11,25. 4] cf. Luc. 10, 22; Matth. 11,27. 
 51 cf. Matth. 10,32-83; Luc. 12,8-9. 6] cf. Matth. 21,33-41; Marc. 12, 
 1-9;Luc. 20, 9-16. 8] cf.Matth. 24, 36; Marc. 13,32. 9] cf. Luc. 22,29; 
 10] cf. Matth. 26,53. 12] cf.Luc. 23,46. 13] cr. Luc. 24,49. 14] cf. Mattb. 28,19, 

 1 ad uerba ChriBtum-negat cf. quae adnotaui infra ad l. 5 2 agnitum 
 P:łl, cognitum F exultans F, insultana PM uulgo 4 sapientibus, hic 
 fort . hic quoque cf. 278, 23 et in istis euangeliis 5 adfirmans fort . 
 patris PM, patri F nescio an huc sint inserenda quae supra l. 1 
 leguntur, hoc modo: et patris filium Christum se dei a Petro agnitum 
 non negat, confessurus confessurus MF, confessurum P uulgo negaturus 
 MF, negaturum Puulgo 9 soli PM, sibi F 17 manifestis PM, 
 manifestatis F congredi Pill, aggredi FB uulgo 19 (de) distinctione 
 Oehlerus 23 dicentes MF, discentes P uulgo 
 
 
 filium carnem esse, id est hominem, id est Iesum, patrem 
 autem spiritum, id est deum, id est Christum. et qui unum 
 eundemque contendunt patrem et filium, iam incipiunt diuidere 
 illos potius quam unare. si enim alius est Iesus, alius 
 Christus, alius erit filius. (alius) pater, quia filius Iesus, et 
 pater Christus. talem monarchiam apud Valentinum fortasse 
 didicerunt. sed et haec iniectio eorum, duos facere Iesum et 
 Christum, ex praetractatis iam retusa est, quod sermo dei 
 uel spiritus dei et uirtus altissimi dictus sit quem patrem 
 faciunt. non enim ipse sunt, cuius dicuntur, sed ex ipso et 
 ipsius. et aliter tamen in isto capitulo reuincentur. \'ecce/ 
 inquiunt, \'ab angelo praedicatum est: propterea quod nascetur 
 sanctum uocabitur filius dei. caro [itaque] nata 
 est: caro itaque erit filius dei.\' immo de spiritu dei dictum 
 est. certe enim de spiritu sancto uirgo concepit et quod 
 concepit, id peperit; id ergo nasci habebat, quod erat conceptum, 
 [et pariundum] id est spiritus, cuius et uocabitur 
 nomen Emmanuel, quod est interpretatum: nobiscum 
 deus. caro autem deus non est, ut de illa dictum sit: uocabitur 
 sanctum filius dei, sed ille, qui in ea natus est 
 deus, de quo et psalmus: quoniam deus homo natus est 
 in illa et aedificauit eam uoluntate patris. quis deus 
 in ea natus? sermo, et spiritus, qui cum sermone de patris 
 uoluntate natus est. igitur, dum sermo in carne, et de hoc 
 quaerendum, quomodo sermo caro sit factus, utrumne quasi 
 transfiguratus in carnem an indutus carnem. immo indutus. 
 ceterum deum inmutabilem et informabilem credi necesse 
 est, ut aeternum. transfiguratio autem interemptio est pristini.

 12] Luc. 1, 35. 17J Matth. 1, 23. 19] Luc. 1, 35. 21] Ps. 86, 5. 

 5 <alius) pater R3, pater P]łfFBl 7 uerba duos facere Ieaum et 
 Christum, quae in libr. mss. paulo supra post didicerunt comparent, huc 
 transtuli (cf. I p . 350, 3) * 8 praetractatis MF, retractatis P (corr. R 
 ex HiTsaugiensi) 10 ipse scripsi: ipsae PMF 13 itaque seclusi 17 et 
 pariundum seclusi 24 dum sermo in carne scripsi: sermo in carne 
 dum PMF, natus est: igitur sermo in carne. tum Eng 26 in carnem 
 scripsi: in carne PMF an indutus carnem RF, om. ltIP (add. haec 
 in mg. R ex Hirsaugiensi) 28 ut aeternum PM, in aetemum F 
 
 
 omne enim. quodcumque transfiguratur in aliud, desinit esse 
 quod fuerat, et incipit esse quod non erat. deus autem neque 
 desinit esse neque aliud potest esse. sermo autem deus, et 
 sermo domini manet in aeuum, perseuerando scilicet in 
 sua forma. quem si non capit transfigurari, consequens est, 
 ut sic caro factus intellegatur, dum fit in carne et manifestatur 
 et uidetur et contrectatur per carnem, quia et cetera 
 sic accipi exigunt. si enim sermo ex transfiguratione et demutatione 
 substantiae caro factus est, una iam erit substantia 
 Iesus ex duabus, ex carne et spiritu, mixtura quaedam, ut 
 electrum ex auro et argento, et incipit nec aurum esse, id 
 est spiritus, neque argentum, id est caro, dum alterum altero 
 mutatur et tertium quid efficitur. neque ergo deus erit Iesus — 
 sermo enim desiit esse qui caro factus est — neque homo [caro] 
 caro enim non proprie est qui sermo fuit. ita ex utroque 
 neutrum (dum) est, aliud longe tertium est quam utrumque. 
 sedenim inuenimus illum directo et deum et hominem expositum. 
 ipso hoc psalmo suggerente: quoniam deus homo 
 natus est in illa, et aedificauit eam uoluntate patris; 
 certe usquequaque filium dei et filium hominis, [cum deum 
 et hominem] sine dubio secundum utramque substantiam in. 
 sua proprietate distantem, quia neque sermo aliud quam deus 
 neque caro aliud quam homo. sic et apostolus de utraque 
 eius substantia docet: qui factus est, inquit, ex semine 
 Dauid: hic erit homo et filius hominis, qui definitus 
 est filius dei secundum spiritum: hic erit deus et 
 [sermo] dei filius. uidemus duplicem statum, non confusum. 
 ?<sed coniunctum, in una persona, deum et hominem Iesum,

 18] Ps. 86, 5. 24—26] Bom. 1, 3-1, 

 2 non om. F 4 aeternum P (corr. R in aeuum ex Hirsaugimsi) 
 •> transfigurari Urs: configurari PMF 6 fit PMR1, sit FR3 9 erit 
 Frs: erat PMF 10 mixtura PM, ei mixtura F 11 id est spiritus 
 (Jfn. F 13 parenthesin indicaui 14 caro seclusi 15 non am. F qui 
 Crs: quia PMF 16 dam add. Eng 19 et aedificauit PMR1, aedificauit 
 FR3uulgo 20 cam deum et hominem seclusi: ex u. 17 irrepsisse uide- 
 (ur 27 sermo seclusi: sermo <dei,> dei filius Eng 
 
 
 — de Christo enim differo — et adeo salua est utriusque proprietas 
 substantiae, ut et spiritus res suas egerit in illo, id est uirtutes 
 et opera et signa, et caro passiones suas functa sit. 
 esuriens sub diabolo, sitiens sub Samaritide flens Lazarum, 
 anxia usque ad mortem, denique et mortua [est]. quodsi 
 tertium quid esset, ex utroque confusum, ut electrum, non 
 tam distincta documenta parerent utriusque substantiae, sed 
 et spiritus carnalia et caro spiritalia egisset ex translatione. 
 aut neque carnalia neque spiritalia, sed tertiae alicuius formae 
 ex confusione. immo aut sermo mortuus esset aut caro mortua 
 non esset, si sermo conuersus esset in carnem; aut caro enim 
 immortalis fuisset aut sermo mortalis. sed quia substantiae 
 ambae in statu suo quaeque distincte agebant, ideo illis et 
 operae et exitus sui occurrerunt. disce igitur cum Nicodemo 
 quia quod in carne natum est caro est et quod de 
 spiritu spiritus est. neque caro spiritus fit neque spiritus 
 caro. in uno plane esse possunt. ex his Iesus constitit. es 
 carne homo, ex spiritu deus. quem tunc angelus ex ea parte, 
 qua spiritus erat, dei filium pronuntiauit, seruans carni filium 
 hominis dici. sic et apostolus eum, dei et hominum appellans 
 sequestrem, utriusque substantiae confirmauit. nouissime: qui 
 filium dei carnem interpretaris, exhibe, qui sit filius hominis.\' 
 aut numquid spiritus erit? sed spiritum patrem ipsum uis 
 haberi, quia deus spiritus, quasi non et dei spiritus, sicut et 
 sermo deus et dei sermo.