Propter unum Philippi sermonem et domini responsionem 
 ad eum uidemur Iohannis euangelium decucurrisse, ne 
 tot manifeste pronuntiata et ante et postea unus sermo subuertat, 
 secundum omnia potius quam aduersus omnia, etiam 
 aduersus suos sensus, interpretandus. ceterum ut alia euangelia 
 nunc interponam, quae (de) natiuitate dominica fidem 
 confirmant. sufficit eum, qui nasci habebat ex uirgine, ab 
 ipso adnuntiali angelo filium dei determinatum: spiritus 
 dei superueniet in te, et uirtus altissimi obumbrabit 
 te: propterea quod nascetur ex te sanctum uocabitur 
 filius dei. uolent quidem et hic argumentari, sed ueritas 
 praeualebit. \'nempe\', inquiunt, (filius dei deus est, **« et uirtus 
 altissimi altissimus est), nec pudet illis inicere, quod, si esset, 
 scriptum fuisset. quem enim uerebatur, ut non aperte pronuntiaret: 
 (deus superueniet\', et \'altissimus obumbrabit te\'? dicens 
 autem (spiritus dei\', etsi spiritus dei ♦*, tamen non directo 
 deum nominans, portionem totius intellegi uoluit, quae cessura 
 erat in filii nomen. hic spiritus dei idem erit sermo. sicut

 4] Ioh. 20, 31. 16J Luc. 1, 35. 

 1 et deum meum PM (cf. 284, 15), deum meum FR 8 Iesum R5, in 
 Iesum PMFR1 10 decurrisse F 14 nunc scripsi: non PMF (de) 
 natiuitate Pam: natiuitate PMF 15 eum R3, enim PMFR1 16 adnuntiali 
 scripsi: adnuntiari PMF determinate Eng (defendeml adnuntiari) 
 17 in te om. F 18 uocabitur sanctum F 20 spiritus dei stisp. Eng 
 i non probans quam indicaui lacunam) lacunam signaui: ut et spiritus 
 dei deus est intercidisse puto 21 iilis scripsi: illos PM} illo F inicere 
 PM, uincere F quod-uerebatur om. F 24 etsi spiritum dei Eng, 
 nihil praeterea desiderans lacunam signaui: deus capit dici supplenda 
 censto: deus addidit TJrs 26 erit (isa a m. 1) M sicut MF, sic P 
 
 
 enim Iohanne dicente: sermo caro factus est, spiritum 
 quoque intellegimus in mentione sermonis, ita et hic sermonem 
 quoque agnoscimus in nomine spiritus. nam et spiritus 
 substantia est sermonis, et sermo operatio spiritus, 
 et duo unum sunt. ceterum alium Iohannes profitebitur. 
 carnem factum, alium angelus carnem futurum, si non et 
 spiritus sermo est et sermo spiritus. sicut ergo sermo dei 
 non est ipse, cuius est, ita nec spiritus, et si dei dictus 
 est, non tamen ipse est, cuius est dictus. nulla res alicuius 
 ipse est, cuius est. plane cum quid ex ipso est et sic eius 
 est, dum ex ipso sit, potest tale quid esse, quale et ipse, ei 
 quo est et cuius est. et ideo spiritus deus et sermo deus. 
 quia ex deo, non tamen ipse, ex quo est. quod(si) deus dei 
 tamquam, substantiua res, non erit ipse deus, sed hactenus 
 deus, qua ex ipsius dei substantia [quae et substantiua res 
 est] et ut portio aliqua totius, multo magis uirtus altissimi 
 non erit ipse altissimus, quia nec substantiua res est. 
 quod est spiritus, sicut nec sapientia, nec prouidentia. (ut) et 
 haec enim substantiae non sunt, sed accidentia uniuscuiusque 
 substantiae, et uirtus spiritui accidit nec ipsa erit spiritus. 
 his itaque rebus, quodcumque sunt, spiritu dei et sermone 
 et uirtute, conlatis in uirginem, quod de ea nascitur filius 
 dei est. hoc se et in istis euangeliis ipse testatur statim a 
 puero: non scitis, inquit, quod in patris mei me esse 
 oportet? hoc et satanas eum in temptationibus nouit: si 
 filius dei es, hoc et exinde daemonia confitentur: scimus

 1] lob, 1, 14. 24] Luc. 2,49. 25] Matth. 4,3. 6. 26] Marc. 1.24. d. 
 Luc. 4, 34. 

 1 factus PM, factum F 8 dei scripsi: deus PMF 9 tamen P, 
 enim MF 10 ipse scripai: ipsa PMF cuius est PM, cuius F 
 13 non om. F quodsi Urs: quod PMF dei, tamquam uulgo 15 qua 
 ex Lat: quia ex PMF quae PMF, qua Urs quae et substantioa 
 res est seclusi: explicant haec quae breuius dicta sunt in uersu antecedenti: 
 substantiua res (cf. infra l.17 quia nec substantiua res est) substantiua 
 PM, substantia F 16 totius, multo Urs: totius. multo 
 reliqui 17 quia R3, qui PMFR1 18 (ut) et scripsi: et PMF 20 et 
 uirtus F, uirtua PM ipse susp. Eng 23 hoc se R3, si hoc se P]Į[PR: 
 
 
 qui sis, filius dei. patrem et ipse adorat. Christum se dei 
 a Petro agnitum non negat. exultans in spiritu ad patrem: 
 confiteor, inquit, tibi, pater, quod absconderis haec a 
 sapientibus. hic quoque patrem nemini notum nisi filio 
 adfirmat. et patris filium f confessurus confessores et negaturus 
 negatores suos apud patrem, inducens parabolam filii, 
 non patris, in uineam missi post aliquot seruos et occisi a 
 malis rusticis et a patre defensi, ignorans et ipse diem et 
 horam ultimam soli patri notam. disponens regnum discipulis, 
 quomodo et sibi dispositum dicit a patre, habens potestatem 
 legiones angelorum postulandi ad auxilium a patre si uellet, 
 exclamans quod se deus reliquisset, in patris manibus spiritum 
 ponens, et post resurrectionem spondens missurum se discipulis 
 promissionem patris, et nouissime mandans ut tinguerent in 
 patrem et filium et spiritum sanctum, non in unum. nam nec 
 semel, sed ter, ad singula nomina in personas singulas tinguimur. 
 Et quid ego in tam manifestis morabor, cum ea congredi 
 debeam, de quibus manifesta obumbrare quaerunt? undique 
 enim obducti distinctione patris et filii, quam manente 
 coniunctione disponimus ut solis et radii et fontis et fluuii, 
 per indiuiduum tamen numerum duorum et trium, aliter eam 
 ad suam nihilominus sententiam interpretari conantur, ut aeque 
 in una persona utrumque distinguant, patrem et filium, dicentes

 1] cf. Luc. 10, 21. cf. Luc. 9,20—21 (Matth. 16,16—17). 2] cf. Luc. 
 10, 21. 3] Luc. 10, 21; Matth. 11,25. 4] cf. Luc. 10, 22; Matth. 11,27. 
 51 cf. Matth. 10,32-83; Luc. 12,8-9. 6] cf. Matth. 21,33-41; Marc. 12, 
 1-9;Luc. 20, 9-16. 8] cf.Matth. 24, 36; Marc. 13,32. 9] cf. Luc. 22,29; 
 10] cf. Matth. 26,53. 12] cf.Luc. 23,46. 13] cr. Luc. 24,49. 14] cf. Mattb. 28,19, 

 1 ad uerba ChriBtum-negat cf. quae adnotaui infra ad l. 5 2 agnitum 
 P:łl, cognitum F exultans F, insultana PM uulgo 4 sapientibus, hic 
 fort . hic quoque cf. 278, 23 et in istis euangeliis 5 adfirmans fort . 
 patris PM, patri F nescio an huc sint inserenda quae supra l. 1 
 leguntur, hoc modo: et patris filium Christum se dei a Petro agnitum 
 non negat, confessurus confessurus MF, confessurum P uulgo negaturus 
 MF, negaturum Puulgo 9 soli PM, sibi F 17 manifestis PM, 
 manifestatis F congredi Pill, aggredi FB uulgo 19 (de) distinctione 
 Oehlerus 23 dicentes MF, discentes P uulgo 
 
 
 filium carnem esse, id est hominem, id est Iesum, patrem 
 autem spiritum, id est deum, id est Christum. et qui unum 
 eundemque contendunt patrem et filium, iam incipiunt diuidere 
 illos potius quam unare. si enim alius est Iesus, alius 
 Christus, alius erit filius. (alius) pater, quia filius Iesus, et 
 pater Christus. talem monarchiam apud Valentinum fortasse 
 didicerunt. sed et haec iniectio eorum, duos facere Iesum et 
 Christum, ex praetractatis iam retusa est, quod sermo dei 
 uel spiritus dei et uirtus altissimi dictus sit quem patrem 
 faciunt. non enim ipse sunt, cuius dicuntur, sed ex ipso et 
 ipsius. et aliter tamen in isto capitulo reuincentur. \'ecce/ 
 inquiunt, \'ab angelo praedicatum est: propterea quod nascetur 
 sanctum uocabitur filius dei. caro [itaque] nata 
 est: caro itaque erit filius dei.\' immo de spiritu dei dictum 
 est. certe enim de spiritu sancto uirgo concepit et quod 
 concepit, id peperit; id ergo nasci habebat, quod erat conceptum, 
 [et pariundum] id est spiritus, cuius et uocabitur 
 nomen Emmanuel, quod est interpretatum: nobiscum 
 deus. caro autem deus non est, ut de illa dictum sit: uocabitur 
 sanctum filius dei, sed ille, qui in ea natus est 
 deus, de quo et psalmus: quoniam deus homo natus est 
 in illa et aedificauit eam uoluntate patris. quis deus 
 in ea natus? sermo, et spiritus, qui cum sermone de patris 
 uoluntate natus est. igitur, dum sermo in carne, et de hoc 
 quaerendum, quomodo sermo caro sit factus, utrumne quasi 
 transfiguratus in carnem an indutus carnem. immo indutus. 
 ceterum deum inmutabilem et informabilem credi necesse 
 est, ut aeternum. transfiguratio autem interemptio est pristini.

 12] Luc. 1, 35. 17J Matth. 1, 23. 19] Luc. 1, 35. 21] Ps. 86, 5. 

 5 <alius) pater R3, pater P]łfFBl 7 uerba duos facere Ieaum et 
 Christum, quae in libr. mss. paulo supra post didicerunt comparent, huc 
 transtuli (cf. I p . 350, 3) * 8 praetractatis MF, retractatis P (corr. R 
 ex HiTsaugiensi) 10 ipse scripsi: ipsae PMF 13 itaque seclusi 17 et 
 pariundum seclusi 24 dum sermo in carne scripsi: sermo in carne 
 dum PMF, natus est: igitur sermo in carne. tum Eng 26 in carnem 
 scripsi: in carne PMF an indutus carnem RF, om. ltIP (add. haec 
 in mg. R ex Hirsaugiensi) 28 ut aeternum PM, in aetemum F 
 
 
 omne enim. quodcumque transfiguratur in aliud, desinit esse 
 quod fuerat, et incipit esse quod non erat. deus autem neque 
 desinit esse neque aliud potest esse. sermo autem deus, et 
 sermo domini manet in aeuum, perseuerando scilicet in 
 sua forma. quem si non capit transfigurari, consequens est, 
 ut sic caro factus intellegatur, dum fit in carne et manifestatur 
 et uidetur et contrectatur per carnem, quia et cetera 
 sic accipi exigunt. si enim sermo ex transfiguratione et demutatione 
 substantiae caro factus est, una iam erit substantia 
 Iesus ex duabus, ex carne et spiritu, mixtura quaedam, ut 
 electrum ex auro et argento, et incipit nec aurum esse, id 
 est spiritus, neque argentum, id est caro, dum alterum altero 
 mutatur et tertium quid efficitur. neque ergo deus erit Iesus — 
 sermo enim desiit esse qui caro factus est — neque homo [caro] 
 caro enim non proprie est qui sermo fuit. ita ex utroque 
 neutrum (dum) est, aliud longe tertium est quam utrumque. 
 sedenim inuenimus illum directo et deum et hominem expositum. 
 ipso hoc psalmo suggerente: quoniam deus homo 
 natus est in illa, et aedificauit eam uoluntate patris; 
 certe usquequaque filium dei et filium hominis, [cum deum 
 et hominem] sine dubio secundum utramque substantiam in. 
 sua proprietate distantem, quia neque sermo aliud quam deus 
 neque caro aliud quam homo. sic et apostolus de utraque 
 eius substantia docet: qui factus est, inquit, ex semine 
 Dauid: hic erit homo et filius hominis, qui definitus 
 est filius dei secundum spiritum: hic erit deus et 
 [sermo] dei filius. uidemus duplicem statum, non confusum. 
 ?<sed coniunctum, in una persona, deum et hominem Iesum,

 18] Ps. 86, 5. 24—26] Bom. 1, 3-1, 

 2 non om. F 4 aeternum P (corr. R in aeuum ex Hirsaugimsi) 
 •> transfigurari Urs: configurari PMF 6 fit PMR1, sit FR3 9 erit 
 Frs: erat PMF 10 mixtura PM, ei mixtura F 11 id est spiritus 
 (Jfn. F 13 parenthesin indicaui 14 caro seclusi 15 non am. F qui 
 Crs: quia PMF 16 dam add. Eng 19 et aedificauit PMR1, aedificauit 
 FR3uulgo 20 cam deum et hominem seclusi: ex u. 17 irrepsisse uide- 
 (ur 27 sermo seclusi: sermo <dei,> dei filius Eng 
 
 
 — de Christo enim differo — et adeo salua est utriusque proprietas 
 substantiae, ut et spiritus res suas egerit in illo, id est uirtutes 
 et opera et signa, et caro passiones suas functa sit. 
 esuriens sub diabolo, sitiens sub Samaritide flens Lazarum, 
 anxia usque ad mortem, denique et mortua [est]. quodsi 
 tertium quid esset, ex utroque confusum, ut electrum, non 
 tam distincta documenta parerent utriusque substantiae, sed 
 et spiritus carnalia et caro spiritalia egisset ex translatione. 
 aut neque carnalia neque spiritalia, sed tertiae alicuius formae 
 ex confusione. immo aut sermo mortuus esset aut caro mortua 
 non esset, si sermo conuersus esset in carnem; aut caro enim 
 immortalis fuisset aut sermo mortalis. sed quia substantiae 
 ambae in statu suo quaeque distincte agebant, ideo illis et 
 operae et exitus sui occurrerunt. disce igitur cum Nicodemo 
 quia quod in carne natum est caro est et quod de 
 spiritu spiritus est. neque caro spiritus fit neque spiritus 
 caro. in uno plane esse possunt. ex his Iesus constitit. es 
 carne homo, ex spiritu deus. quem tunc angelus ex ea parte, 
 qua spiritus erat, dei filium pronuntiauit, seruans carni filium 
 hominis dici. sic et apostolus eum, dei et hominum appellans 
 sequestrem, utriusque substantiae confirmauit. nouissime: qui 
 filium dei carnem interpretaris, exhibe, qui sit filius hominis.\' 
 aut numquid spiritus erit? sed spiritum patrem ipsum uis 
 haberi, quia deus spiritus, quasi non et dei spiritus, sicut et 
 sermo deus et dei sermo. 
 
 Nunc de Christo. facis patrem. stultissime, qui nec

 15] Ioh. 3, 6. 18] cf. Luc. 1, 35. 20] cf. I Tim. 2, 5. 

 1 enim ecripsi: autem PMF 4 sitiens P, sitiens iñs (= lesus) J/F 
 5 est seclust 6 electrum Pili, electvi F, ut electrum<ex auro et «rgenti»^. 
 fort., nisi omnino spurium est 9 aut Urs: ut PMF 13 distincte FR, 
 distinctae PM 20 eum scripgi: etiam PMF (cf. de res. carit. c . 63 init., 
 24 quasi-spiritus om. F 26 miro quodam casu uerus ordo uerborum 
 hic turbatus est: uerba nunc de Christo (cf. supra l. 1). quae in libris num. 
 infra 283, 7 post patrem crederes leguntur, necessario huc erant transferenda. 
 pro eis hic leguntur: itaque Christum, nec ipsa suo loco. hiulm 
 auterti sententia est infra 283, 4 ubi praebent libri mss.: quam calciatus, 
 accidens nomini res. quae desunt: itaque Christus ob eam rem illuc inserui 
 
 ipsam uim inspicias nominis huius, si tamen nomen est 
 Christus et non appellatio potius; unctus enim significatur. 
 unctus autem non magis nomen est quam uestitus, quam 
 calciatus. itaque Christus accidens nomini res. an tu, si ex 
 aliquo argumento uestitus quoque uocaretur Iesus, quomodo 
 Christus ab unctionis sacramento, aeque legum filium dei 
 diceres, uestitum uero patrem crederes? si pater Christus est, 
 pater unctus est, et utique ab alio. aut si a semetipso, proba. 
 sed non ita docent Acta Apostolorum in illa exclamatione 
 ecclesiae ad deum: conuenerunt enim uniuersi in ista 
 ciuitate aduersus sanctum filium tuum (Iesum,) quem 
 unxisti, Herodes et Pilatus cum nationibus. ita et 
 filium dei legum contestati sunt et filium a patre unctum. 
 ergo Iesus idem erit Christus, qui a patre unctus est, non 
 pater, qui filium unxit. sic et Petrus: firmissime itaque 
 cognoscat omnis domus Israhel, quod et dominum et 
 Christum, id est unctum, fecerit eum deus, hunc legum, 
 quem uos crucifixistis, Iohannes autem etiam mendacem 
 notat eum, qui negauerit Iesum esse Christum, contra de deo 
 natum omnem, qui crediderit Iesum esse Christum. propter quod 
 et hortatur, ut credamus nomini filii eius Iesu Christi, 
 ut scilicet communio sit nobis cum patre et filio eius 
 Iesu Christo. sic et Paulus ubique deum patrem ponit et dominum 
 nostrum legum Christum. cum ad Romanos scribit, gratias 
 agit deo per dominum nostrum Iesum Christum; cum ad 
 Galatas, non ab hominibus se apostolum praefert nec per 
 hominem, sed per legum Christum et deum patrem. et habes

 10] Act. 4, 27. 15] Act. 2, 33. 18] cf. I Ioh. 2, 22. 19] cf. 
 I loh. 5, 1; 4, 2. 21] I Ioh. 3, 23. 22] I loh. 1, 3. 24] cf. Rom. 
 1, 8. 26] cf. Gal. 1,1. 

 1 est om. F 2 unctus enim R3, enim nnctus PMFB1 4 calciatus 
 PMF, calceatus Ruulgo an Urs: at PMF 10 ecclesiae om. P 
 I add. R ex Htrsuugiensi) 11 Iesum add. Pam 14 Iesus idem 
 MF, dominus idem P (in mg . Iesus idem add. R ex Hirsaugiemi) 
 16 dominum et M, deum et P (corr. RI, deum F 25 per-Chrietum 
 om. F (add. in mg. Ubrarius ipse) 
 
 
 (per) totum instrumentum eius quae in hunc modum pronuntiant 
 et duos proponunt deum patrem et dominum nostrum 
 Iesum Christum, filium patris, et legum ipsum esse Christum, 
 in altero quoque nomine dei filium. nam exinde, [eo iure] quo 
 utrumque nomen unius est, id est dei filii. etiam alterum 
 sine altero eiusdem est. et siue Iesus tantummodo positum 
 est, intellegitur et Christus, quia Iesus unctus est, siue solummodo 
 Christus, idem est et Iesus, quia unctus est Iesus. 
 quorum nominum alterum est proprium, quod ab angelo 
 impositum est. alterum accidens, quod ab unctione conuenit, 
 dum tamen Christus filius sit. non pater. postremo: quam caecus 
 est qui nec in Christi nomine intellegit alium deum portendi. 
 si Christi nomen patri adscribat! si enim Christus pater deus 
 est, qui dicit: ascendo ad patrem meum et patrem ues. 
 trum et deum meum et deum uestrum, utique alium 
 patrem super se et deum ostendit. si item pater Christus est. 
 alius est, qui solidat tonitruum et condit spiritum et 
 adnuntiat in homines Christum suum. et si adstiterunt 
 reges terrae et archontes congregati sunt in unum 
 aduersus (dominum et aduersus) Christum ipsius, alius 
 erit dominus, contra cuius Christum congregati sunt reges et 
 archontes. et si haec dicit dominus domino meo Christo. 
 alius erit dominus, qui loquitur ad patrem Christum. et cum 
 apostolus scribit: uti deus domini nostri Iesu Christi

 14] Ioh. 20, 17. 17J Am. 4, 13. 18] Ps. 2, 2. 22] Ps. 109, 1. 
 24] Eph. 1, 17. 

 1 <per> totum instrumentum gcripsi: totum instrumentum PMFB 
 tota instrumenta RIIWZ,qo 2 deum patrem PMFH3, deum et patrem 
 MxOehlerus 4 altero FM, a teruni MP (corr. H u tn o sec. Hirsaflgiensem) 
 eo iure seclmi: iuxta exinde enim ferri nequit (exinde, qtiO 
 Teriulliano sollemne est) quo PM, quoque F 5 filii Urs: filius 
 PMF 7 quia Iesus R3, quia Iesus Christus PMFR1 8 Christus, 
 idem est et JR3, deest et PMFR1 11 Christus om. F 14 patrem PM . 
 ad patrem F 15 et deum meum PM (cf. 277, 1), et ad deum 
 meum F 16 deum om. F 20 dominum et aduersus addidi 23 Christum 
 scripsi: Christi PMF 
 
 
 det uobis spiritum sapientiae et agnitionis, alius erit 
 deus Christi Iesu charismatum spiritalium largitor. certe, ne 
 per omnia euagemur, qui suscitauit Christum suscitaturus 
 [est] et m.ortalia corpora nostra tamquam alius 
 erit suscitator quam pater, mortuus et [pater] suscitatus, si 
 Christus, qui est mortuus, pater est. 
 Obmutescat, obmutescat ista blasphemia. sufficiat Christum, 
 filium dei, mortuum dici, et hoc, quia ita scriptum est. 
 nam et apostolus, non sine onere pronuntians Christum mortuum, 
 adiecit secundum scripturas, ut duritiam pronuntiationis 
 scripturarum auctoritate molliret et scandalum auditori 
 euerteret. quamquam cum duae substantiae censeantur in 
 Christo Iesu, diuina et humana, constet autem inmortalem 
 esse diuinam, cum mortalem quae humana sit, apparet quatenus 
 eum mortuum dicat, id est qua carnem et hominem et 
 filium hominis, non qua spiritum et sermonem et dei filium. 
 dicendo denique: Christus mortuus est, id est unctus, id 
 quod unctum est mortuum ostendit, id est carnem. ergo, 
 inquis, et nos eadem ratione (patrem mortuum) dicentes qua 
 uos filium, non blasphemamus in dominum deum; non enim 
 ex diuina. sed ex humana substantia mortuum dicimus. at 
 tamen blasphematis, non tantum quia mortuum dicitis patrem, 
 sed et quia crucifixum, maledictionem enim crucifixi, quae ex 
 lege in filium competit, - quia ch ris tus pro nobis maledictio 
 factus est, non pater - [Christum] in patrem conuertentes in 
 patrem blasphematis. nos autem dicentes Christum crucifixum

 3] Rom. 8, 11. 10] cf. I Cor. 15, 3. 17] ib. 24] Gal. 3, 13. 
 cf. Deut. 21, 23. 

 4 est seclusi tamquam PMF, iamque Rig 5 pater seclusi 6 pater 
 est PM, pater F 9 non om. F 10 adiecit R, adicit PMF 13 Christo 
 Ieau PM, Iesu Christo F 14 cum PMF, sicut Urs, ut Oehlerus 15 qua 
 P, quae MF 16 qua P, quasi MF 17 dicendo denique PM, denique 
 dicendo F 19 <patrem mortuum) dicentes Urs: dicentes PMF reliqui 
 praeter Rig . 20 uos filium P, nos filium M, nos filii F 21 dicimus 
 om. F at tamen scripsi: at cum PMFR1, atquin R3 uulgo 23 maledictionem 
 scripsi: maledictio P.1VFRI, maledictione R* uulgo 25 Christum 
 seclusi: in Christuni patrem Eng 
 
 
 non maledicimus illum, sed maledictum legis referimus, quia 
 nec apostolus hoc dicens blasphemauit. sicut autem de quo 
 quid capit dici sine blasphemia dicitur, ita (de) quo non capit. 
 blasphemia est, si dicatur. ergo nec compassus est pater filio. 
 scilicet directam blasphemiam in patrem ueriti, diminui eam 
 hoc modo sperant, — concedentes iam patrem et filium duos 
 esse — si filius quidem patitur, pater uero compatitur. stulti 
 et in hoc. quid est enim compati quam cum alio pati? porro 
 si impassibilis pater, utique et incompassibilis; aut si compassibilis, 
 utique passibilis. nihil ei uel timore tuo praestas. times 
 dicere passibilem quem dicis compassibilem. tam autem (in)coDlpassibilis 
 pater est quam impassibilis etiam filius ex ea condicione, 
 qua deus est. sed quomodo, si filius passus est, non 
 compassus est et pater? separatur a filio, non a deo. nam 
 et fluuius si aliqua turbulentia contaminatur, quamquam 
 una substantia de fonte decurrat nec secernatur a fonte, tamen 
 fluuii iniuria non pertinebit ad fontem; et licet aqua fontis 
 sit quae patiatur in fluuio, dum non in fonte patitur, sed in 
 fluuio, non fons patitur, sed fluuius, qui ex fonte est. ita et 
 spiritus dei, ut pati possit in filio, quia non in patre pateretur, 
 sed in filio, pater passus non uideretur. sed sufficit nihil 
 spiritum dei passum suo nomine, quia, si quid passus est in

 3 <de> quo scrtpsi: quod PMF 5 scilicet Othlerus: sicut PMF . sic 
 enim Urs 7 quidem Urs: si quidem PMF, sic quidem Oehlertus 
 10 uel timore tuo scripsi: ueluti morituro MF, ueluti mortuo p, uel 
 hoc timore tuo Urs 11 incompassibilis R3, compassibilis PMFR1 
 13 si filius passus est. non scripsi: filius passus est, si non PMF 16 de 
 fonte om. P (add. R ex Hirsaugiensi) 18 sit quae Rig: sitiue PMF 
 20 ut pati (ut concessiue intellegendum) scripsi: qui pati PMFRt, <et> qui 
 pati R3G, quod pati Oehlerus possit PMF, posset Urs quia <tamen) 
 non Urs 22 si quid <passus,) passus est Oehlerus passus est in 
 filio. <aliud) quidem erat, ut etc. Oehlerus, passus eat, iri filio quidem 
 <passus est, in quo) erat et pater, cum filius Rig, passus est, <pasens 
 est> in filio. <in filio) quidem erat ut pater, cum filius Eng, — ex uerbis 
 nihil spiritum dei passum suo nomine et ex eis quae infra leguntur: 
 non ipse tamen (scil. spirituS) patiens, sed pati posse praestans hoc 
 
 
 filio t quidem erat, ut pater cum filio pateretur in carne. 
 t quia hoc retractatus. nec quisquam negabit, quando nec nos 
 pati pro deo possumus, nisi spiritus dei sit in nobis, qui 
 et loquitur de nobis quae sunt confessionis, non ipse tamen 
 patiens, sed pati posse praestans. 
 
 Alioquin si ultra perges, potero tibi durius respondere 
 et te cum ipsius domini pronuntiatione committere, uti dicam: 
 (quid de isto quaeris? habes ipsum exclamantem in passione: 
 deus meus, deus meus, ut quid me dereliquisti\'? 
 ergo aut filius patiebatur a patre derelictus, et pater passus 
 non est, qui filium dereliquit; aut si pater erat qui patiebatur, 
 ad quem deum exclamabat? sed haec uox carnis et animae, 
 id est hominis, non sermonis nec spiritus, id est non dei, 
 propterea emissa est, ut impassibilem deum ostenderet, qui 
 sic filium reliquit, dum hominem eius tradidit in mortem. 
 hoc et apostolus sensit scribens: si pater filio non pepercit. 
 hoc et Esaias prior pronuntiauit: et dominus eum 
 tradidit pro delictis nostris. sic reliquit, dum non 
 parcit, sic reliquit, dum tradit. ceterum non reliquit pater 
 filium, in cuius manibus filius spiritum suum posuit. denique 
 posuit et statim obiit; spiritu enim manente in carne 
 caro omnino mori non potest. ita relinqui a patre mori fuit

 9] Matth. 27, 46. 16] Rom. 8, 32. 17] Es. 58, 6. 20] cf. 
 Luc. 23, 46.. 

 diccre ueUe auctorem perspieuum est: spiritus non suo nomine, id est 
 ipse, in filio passus est, sed passa est in filio caro, quae quidem ut 
 pati posset eguit spiritu adiutore. tnde uelim restituere: quia, si quid 
 passam est in filio, quid est? erat, ut pater cum filio pateretur, in 
 carne. 2 qui hoc retractatur? (= in dubium uocatur) fort.: quia hoc 
 retractatus M (ns in 11 corr. m. 1) PF, quia hoc retractatum G Oehle- 
 non 
 rus nec (alt. loco) F, et PM 3 possumus PF, possumus M 
 (non add. m. 1) nisi MF, si P 6 perges scripsi: pergene PMFB1, 
 pergas S3 uulgo 8 habes R3, habet PMFB1 9 derelinquisti M 
 15 reliquit PM, dereliquit FR 19 parcit R3, parcet PMFR1 tradit 
 R3. tradet PMFRI 
 
 
 filio. filius igitur et moritur et resuscitatur a patre secundum 
 scripturas, filius ascendit in superiora caelorum, qui et descendit 
 in interiora terrae. hic sedet ad dexteram patris, non pater 
 ad suam. hunc uidit Stephanus, cum lapidaretur, adhuc 
 stantem ad dexteram dei, ut exinde sessurum, donec ponat 
 illi pater omnes inimicos sub pedibus suis. hic et uenturus 
 est rursus super nubes caeli talis, qualis et ascendit. hic 
 interim acceptum a patre munus effudit, spiritum sanctum. 
 tertium nomen diuinitatis et tertium gradum maiestatis, unius 
 praedicatorem monarchiae, sed et oikonomiae interpretatorem. 
 , si quis sermones nouae prophetiae eius admiserit et deductorem 
 omnis ueritatis, quae est in patre et filio et spiritu 
 sancto secundum Christianum sacramentum.\'