Ergo, inquis, si deus dixit et deus fecit, si alius deus 
 dixit et alius fecit, duo dii praedicantur. si tam durus es,

 7] Gen. 1, 3. 8] cf. Ioh. 1, 9. 11] Gen. 1, 6. 7. 13] Gen. 
 1,14.16. 15] Ioh. 1, 3. 17] Ioh. 1, 1. 

 5 ueri Urs, uero PMF 6 primo MF, primum P uulgo 8 scilicet 
 scripsi: statim PMF uera lux MF, lux uera P uulgo 16 (et) ipse 
 stripsi: ipse PMF 17 erit F 20 etsi add. Rig 21 teneo PM . 
 teneam F 23 aliter distinxi: dum iuberet fieri uulgo, dum iuberet 
 (enim,) fieret Lat 24 (cui> tum scripsi: tamen PMF aut MF . haud 
 Ptiuhjo 27 si(c) alius Oehlerus 
 
 
 puta interim tu; et ut adhuc amplius hoc putes, accipe 
 et in psalmo duos deos dictos: thronus tuus, deus, in 
 aeuum; ** uirga regni tui; dilexisti iustitiam et 
 odisti iniquitatem: propterea unxit te, deus, deus 
 tuus. si ad deum loquitur, et unctum deum a deo, adfirmat 
 et hic duos deos. [pro uirga regni tui] inde et Esaias ad personam 
 Christi: et Se bo in, inquit, uiri elati, ad te transibunt 
 et post te sequentur uincti manibus et ad te 
 adorabunt, quia in te deus est; tu enim es deus 
 noster, et nesciebamus, deus Israhelis. et hic enim 
 dicendo \'deus in te\' et (tu deus\' duos proponit: qui erat 
 in Christo et [spiritum] ipsum. plus est, quod (et) in euangelio 
 totidem inuenies: in principio erat sermo, et sermo 
 erat apud deum, et deus erat sermo: unus, qui erat, 
 et alius, penes quem erat. sed et nomen domini in duobus 
 lego: dixit dominus domino meo: sede ad dexteram 
 meam. et Esaias haec dicit: domine, quis credidit 
 auditui nostro, et brachium domini cui reuelatum 
 est? \'brachium\' enim \'tuum\', non \'domini\' dixisset, si non 
 dominum patrem et dominum filium intellegi uellet. etiam adhuc 
 antiquior Genesis: et pluit dominus super Sodomam et 
 Gomorram sulphur et ignem de caelo a domino. haec 
 aut nega scripta, aut quis es, ut non putes accipienda

 2] Ps. 44, 7-8. 7] Es. 45, 14. 15. 13] Ioh. 1, 1. 161 PH. 
 109, 1. 17] Es. 53, 1. 21] Gen. 19, 24. 

 1 interim tu MF, interim P 2 tuus deus P, deus tuus MF 3 lac\'enam 
 signaui: virga directionis (siue aequitatis) itercid,t 4 te deus 
 uulgo 5 adfirmat et hic scripsi: adfirmat sed hic PMF, (adfirmat) 
 adfirmasset hic Oehlerus 6 pro uirga regni tui seclusi: pro uirgae regnatu 
 Oehlerus 8 sequentur M (e ex u a m. 1) i23, sequuntur PFR1 uincti 
 manicis fort . (= fcapiva\'. ysipoiteSats) ad te MF, te P 11 proponit: 
 qui erat scripsi: proponit, qui erant PMF 12 in Christo F, in 
 Cbristum MP spiritum seclusi, ut interpretamentum uerborum qui 
 erat in Christo; transponi mauult Eng ita.* in Christo, spiritum, et ipsum. 
 spiritum ipsum MF, spiritum Py spiritum sanctum Oehlerus < et> 
 in scripsi: in PMF 19 tuum R, suum PMF non <domini) Rig: 
 omnino Oehlerus 23 aut nega FR, autem nega PM 
 
 
 quemadmodum scripta sunt, maxime quae non in allegoriis et 
 parabolis, sed in definitionibus certis et simplicibus habent 
 sensum? quodsi ex illis ea, qui tunc dominum non sustinebant 
 dei se filium ostendentem, ne eum deum crederent, 
 recordare tu cum illis scriptum esse: ego dixi: uos dii 
 estis et filii altissimi, et: stetit deus in ecclesia 
 deorum, ut, si homines, per fidem filios dei factos, deos 
 scriptura pronuntiare non timuit, scias illam multo magis 
 uero et unico dei filio id dei nomen iure contulisse, \'ergo\', 
 inquis, \'prouocabo te, ut hodie quoque ex auctoritate istarum 
 scripturarum constanter duos deos et duos dominos praedices\\ 
 absit. nos enim, qui et tempora et causas scripturarum per 
 dei gratiam inspicimus, maxime paracleti, non hominum 
 discipuli, duos quidem definimus, patrem et filium, et iam 
 tres cum spiritu sancto, — secundum rationem oikonomiae, quae 
 facit numerum, ne, ut uestra peruersitas infert, pater ipse 
 credatur natus et passus, quod non licet credi, quoniam non 
 ita traditum est — duos tamen deos et duos dominos numquam 
 ex ore nostro proferimus, non quasi non et pater deus et 
 filius deus et spiritus deus et dominus unusquisque, sed quoniam 
 (ideo) retro et duo dii et duo domini praedicabantur, ut, ubi 
 uenisset Christus, et deus agnosceretur et dominus uocaretur, 
 quia filius dei et domini. si enim una persona et dei et 
 domini in scripturis inueniretur, merito Christus non esset 
 admissus ad nomen dei et ad domini, — nemo enim alius

 3] cf. Ioh. 10, 33. 34. 5] Ps. 81, 6. 6] Ps. 81, 1. 

 3 dominum om. P (add. R s. u. ex Hirsaugiensi) substinebant PM 
 4 ne P, nec MF deum scripsi: dominum PMF 9 id dei acripei: 
 et domini MF, domini P, et dei Eng 12 qui 8. u. a m. 1 M 15 spiritu 
 sancto RF, spiritum sanctum P (corr. R) M oikonomiae PMF, 
 oeconomiae uulgo 17 quo P (add . iam 8. u. R ex Hirsaugiensi) 
 19 deus om. P (add. R 8. u . ex Hirsaugiensi) 20 spiritus PM, spiritus 
 sanctus RF dominus Eng: deus PMF quoniam secludi uult EtJg 
 21 ideo addidi 25 et ad domini PM, et domini F parenihesin 
 indicaui: domini. nemo uulgo 
 
 
 praeter unus deus et dominus praedicabatur — et futurum 
 erat, ut ipse pater descendisse uideretur, quia unus deus et 
 unus dominus legebatur, et tota oikonomia eius obumbraretur, 
 quae in materiam fidei prospecta atque dispensata est. at ubi 
 uenit Christus et cognitus est a nobis, quod ipse, qui numerum 
 retro fecerat, factus secundus a patre et cum spiritu 
 tertius, etiam pater, per ipsum plenius manifestatus, redactum 
 est iam nomen dei et domini in unionem, ut, quia nationes 
 a multitudine idolorum transirent ad unicum deum, et differentia 
 constitueretur inter cultores unius et plurimae diuinitatis. 
 nam et lucere in mundo Christianos oportebat ut filios 
 lucis, lumen mundi unum et deum et dominum colentes et 
 nominantes. ceterum si ex conscientia, qua scimus dei nomen 
 et domini et patri et filio et spiritui conuenire, deos et dominos 
 nominaremus, extinxissemus faces nostras, etiam ad martyria 
 timidiores, quibus euadendi quaque pateret occasio, iurantibus 
 statim per deos et dominos, ut quidam haeretici, quorum 
 dei plures. itaque deos omnino non dicam nec dominos, sed 
 apostolum sequar, ut, si pariter nominandi fuerint pater et 
 filius. patrem deum appellem et Iesum Christum dominum 
 nominem. solum autem Christum potero deum dicere; sicut 
 idem apostolus: ex quibus Christus, qui est, inquit, 
 deus super omnia, benedictus in aeuum omne. nam 
 et radium solis seorsum solem uocabo; solem autem nominans, 
 cuius est radius, non statim et radium solem appellabo. nam 
 nec soles duos faciam. tamen et solem et radium eius tam

 11] cf. Matth. 5, 16. Ioh. 12, 36. Eph. 5, 8. I Thess. 6, 5. 21] cf. 
 Kom. 1, 7. 22] Rom. 9, 5. 

 1 praeter unus = nisi unus, ut uidetur et dominus MF, et unus 
 (loniino3 Puulgo 5 cognitum fort . ipse (sit) Oehlerus 7 etiam pater 
 !łł:il. sit) scnpsi: et iam pater PMF 8 ut Urs: et PMF 9 et Urs: 
 nt PMF 11 mundo om. F 15 taces R3, facies PMFB1 16 pateret 
 CrJJ: patet P, pata (ta ex f) M, pater F 17 quorum$M, quorum P . 
 jtius F, quorum sunt fort . 20 patrem deum scripsi: deum patrem PMF 
 \'2! Ghristum <nominans) fort . potero R . postero PMF 26 nec 
 soles acripsi: et soles MF, etsi soles P (si s . u. a m. 1) uulgo <non) 
 faciam Urs faciam, tamf-n uulgo 
 
 
 duas res et duas species unius et indiuisae substantiae numerabo, 
 quam deum et sermonem eius, quam patrem et filium.