<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xmlns:py="http://codespeak.net/lxml/objectify/pytype" py:pytype="TREE"><text><body><div type="edition" xml:lang="lat" n="urn:cts:latinLit:stoa0180a.stoa002.opp-lat1"><div n="16" subtype="chapter" type="textpart"><p rend="script">Cognosce post haec, quid etiam filii Matathiae istius <lb/>
            religiosissimi fecerint, si timuerint concarnificis tui manum, <lb n="30"/>
            si exercitum illius ante oculos habuerint et non dominum

<note type="footnote"> 21 I Mach. 2, 61-63. </note>

<note type="footnote"> 4 qui* (8 <hi rend="italic">eras.)</hi> 6 stercora <hi rend="italic">coni. Gallandius</hi> 8 fili 13 _addncitis <lb/>
            20 matthiam \' 28 stercore] eius <hi rend="italic">add</hi>. 27 aput <lb/>
            29 matthiae </note>

<note type="footnote"> XIDI. </note>

<note type="footnote"> 16 </note> <lb/>
             
<pb n="242"/>
            nostrum, quem omnia potentem ut nos credimus credentes <lb/>
            contra hostem omnibus suis uiribus semet erexerint <hi rend="italic">et sur. <lb/>
            rexit Iudas qui uocabatur Machabaeus filius eius pro eo. et <lb/>
            adiuuabant eum omnes fratres eius et uniuersi qui se coniunxerant <lb/>
            patri eius; et proeliabatur proelium Israel cum <lb n="5"/>
            laetitia. et dilatauit gloriam populo suo et induit</hi> se <hi rend="italic">loricam <lb/>
            sicut gigans et succinxit uasa bellica sua et proelia</hi> consti- <lb/>
            <hi rend="italic">tuit protegens castra gladio. et similis factus est leoni</hi> a <lb/>
            <hi rend="italic">operibus suis et sicut catulus leonis rugiens in uenationm. <lb/>
            et persecutus est iniquos et perscrutans et hos qui perturbabant <lb n="10"/>
            populum suum succendit. et subducti sunt iniqui prae <lb/>
            timore eius et omnes. operarii iniquitatis conturbati sunt, et <lb/>
            prospera facta est salus in manu eius. et exacerbabat regs)<lb/>
             multos et delectabat lacob in operibus suis, et usque in satcula<lb/>
            memoria eius in benedictione. et perambulauit in</hi> ciui-<lb n="15"/>
            <hi rend="italic">tatibus Iuda et disperdidit impios omnes ex ea et auertit<lb/>
             iram ab Israel. et nominatus est usque ad nouissimum terral <lb/>
            et congregauit pereuntes</hi>. illi tali zelo accensi contra dei domus <lb/>
            fecerunt inimicos; nobis te contra non fuerat surgendum. <lb/>
            ne dicti fuissemus petulantes? sed bene me petulantem diceres, <lb n="20"/>
            si non recte contempsissemus sacrilegum edictum tuum. <lb/>
            respice etenim conperditi tui quid praeceperint duces Iudaeorum <lb/>
            apostolis et contra quid fecerit beatorum chorus apostolorum, <lb/>
            et inuenies nos non esse petulantes, sed ettibiet <lb/>
            nobis consultum esse cupientes. <hi rend="italic">Petrus autem et Iohannes <lb n="25"/>
            ascendebant in templum ad horam orationis nonam. et qui. <lb/>
            dam uir claudus ex utero matris suae portabatur, quem cotidie <lb/>
            ponebant qu ianuam templi quae dicitur speciosa, ut <lb/>
            peteret eleemosynam ab introeuntibus in templum. hic cum <lb/>
            uidisset Petrum et Iohannem introeuntes in templum, rogabat <lb n="30"/>
             eleemosynam. intendens autem in illum Petrus cum Iohannem</hi>

<note type="footnote"> 2 I Mach. 3, 1-9 25 Act. 3, 1-10 </note>

<note rend="script" type="footnote"> 1 in quem <hi rend="italic">fort</hi>. 4 conionczerant 5 proeliabatur (* m. alt.) <lb/>
            6 luricam <hi rend="italic">V,</hi> lorica <hi rend="italic">v</hi> 7 gigas <hi rend="italic">v</hi> snccinczit 10 <hi rend="italic">prius</hi> et <hi rend="italic">fort</hi>. dr <lb/>
            <hi rend="italic">lendum</hi> 08 21 contempsisemos 29 <hi rend="italic">et</hi> 81 elymosinam </note> <lb/>
             
<pb n="243"/>
            <hi rend="italic">dixit: aspice in nos. at ille respexit in eos, sperans se.aliquid <lb/>
            accepturum ab eis. ait autem illi Petrus: argentum et<lb/>
             aurum non habeo, sed</hi> quod <hi rend="italic">habeo hoc tibi do, in nomine Iesu <lb/>
            Christi Naeareni surge et ambula. et adprehensa dextera <lb/>
            manu eius erexit eum, confestimque confirmati sumt pedes <lb n="5"/>
            eius et plantae, et exsiliens stetit et ambulabat et intrauit <lb/>
            cum illis in templum ambulans ac saliens, laudans deum. <lb/>
             et uidit eum omnis populus ambulantem et laudantem, deum, <lb/>
            et cognoscebant quia ipse erat qui ad eleemosynam sedebat <lb/>
            ad speciosam portam templi, et repleti sunt pauore et admiratione <lb n="10"/>
            in eo quod acciderat ei</hi>. et infra: <hi rend="italic">loquentibus autem<lb/>
             illis ad populum haec uerba insurrexerunt sacerdotes et pontifex <lb/>
            templi et Sadducaei dolentes, quod docerent plebem et<lb/>
             adnuntiarent in legum resurrectionem mortuorum, et iniece* <lb/>
            runt in eos manus et posuerunt in custodia</hi>. et infra: <hi rend="italic">uidentes <lb n="15"/>
            Petri cow,$antiam et Johannis et conperto quod homines inperiti<lb/>
             sint et sine litteris mirabantur, cognoscentes etiam<lb/>
             illos, quia cum Iesu erant, hominem etiam uidentes ad. <lb/>
            ipsis stantem qui curatus erat, nihil poterant contradicere. <lb/>
            cum iussissent autem illos foras extra concilium discedere, <lb n="20"/>
            conferebant ad inuicem dicentes; quid faciemus hominibus <lb/>
            his ? nam quia notum factum est signum per ipsos omnibus <lb/>
            habitantibus Ierusalem, manifestum est, et in possumus negare. <lb/>
            sed ne amplius innotescant in populum uerba haec, <lb/>
            comminemur illis ne amplius loquantur in nomine hoc ulti<lb n="25"/>
             hominum. consentientibus autem omnibus accersientes eos <lb/>
            praeceperunt illis, ne omnino loquerentur neque docerent W. <lb/>
             nomine Iesu. respondentes autem Petrus et Iohannes dixerunt:<lb/>
             si iustum est coram deo uos audire potius quem deum, iudicate; <lb/>
            non enim possumus nos quae uidimus et audiuimus <lb n="30"/>
            non loqui. at illi comminantes dimiserunt eos, non inmni-</hi>

<note type="footnote"> 11 Act. 4, 1--8 15 ib. 4, 13—31 </note>

<note rend="script" type="footnote"> 3 iea.u s. <hi rend="italic">l. m. 1</hi> 7 silieng 9 belemosinam 13 sadducei <lb/>
            20 cocilium 24 ueba 31 dimiserunt ex dixerunt <hi rend="italic">corr. m. alt</hi>. </note>

<note type="footnote"> 16* </note> <lb/>
             
<pb n="244"/>
            <hi rend="italic">entes quomodo punirent eos propter populum. omnes enim <lb/>
            honorificabant deum in facto. annorum erat plus quadraginta <lb/>
            homo, in quo factum est signum sanitatis. dimissi autem <lb/>
            uenerunt ad suos et retulerunt quanta ad illos principes <lb/>
            sacerdotum et seniores dixerunt. at illi cum audissent, uno<lb n="5"/>
            animo leuauerunt uocem ad dominum et dixerunt: domine <lb/>
            tu deus qui fecisti caelum et terram et mare et omnia quae <lb/>
            in eis sunt qui per spiritum sanctum et os patris nostri <lb/>
            Dauid pueri tui dixisti: quare fremuerunt gentes et populi <lb/>
            meditati sunt inania ? adstiterunt reges terrae et principes <lb n="10"/>
            conuenerunt in unum aduersus dominum et aduersus Christum<lb/>
             eius. conuenerunt enim uere in hac ciuitate aduersus sanctum<lb/>
             filium tuum Iesum quem unxisti Herodes et pontius<lb/>
             Pilatus cum gentibus et populis Israel facere quae manus <lb/>
            tua et consilium praefiniit. et nunc, domine, respice in minas <lb n="15"/>
             eorum et da seruis tuis cum omni fiducia loqui uerbum tuum,<lb/>
             dum extendis manus ad sanitates ac signa et prodigia facienda <lb/>
            per nomen sancti filii tui Iesu. et cum orassent, motus <lb/>
            est locus in quo erant congregati, et repleti sunt omnes spiritu <lb/>
            sancto, et loquebantur uerbum dei cum omni fiducia</hi>. <lb n="20"/>
            
</p></div><div n="17" subtype="chapter" type="textpart"><p rend="script">Si collegisti iam cuncta cur haec protulerimus, si <lb/>
            inbibisti omne penitus praescriptionis nostrae desiderium, dicere <lb/>
            audebis ulterius nos esse petulantes? quandoquidem <lb/>
            uideas nec apostolos beatos temperasse ducibus Iudaeorum <lb/>
            nec minis succubuisse eorum, sed magis intrepide semper <lb n="25"/>
            duxisse ad effectum, sibi delegatum totidem etiam dei populum <lb/>
            non solum non fuisse perterritum comminationibus incredulorum, <lb/>
            sed etiam fuisse obsecratum, ut fiduciam loquendi <lb/>
            constantiamque defendendi ueritatem fuisset apostolis suis <lb/>
            dignatus tribuere deus. si igitur hoc et ab apostolis factum <lb n="30"/>
            est beatis et populis deo dicatis et non sunt neque contumaces <lb/>
            neque petulantes dicti a deo, quod restiterint inimicis <lb/>
            eius, quomodo nos dicimur a te superbi petulantes contua <lb/>
            <note rend="script" type="footnote"> 1 ponirent 13 uncxisti 14 quem 15 concilium <hi rend="italic">Tilius</hi> in <lb/>
            • ad \'. <lb/>
            <hi rend="italic">wotia</hi> praefingit <hi rend="italic">v</hi> 16 et (&amp;4 <hi rend="italic">m. alt.)</hi> 22 omnem 28 nos 11, <lb/>
            non <hi rend="italic">V</hi> 29 foisse 82 inimici </note> <lb/>
             
<pb n="245"/>
            meliosi, qui licet peccatores tamen sanctam teneamus fidem <lb/>
            apostolorum atque illorum populorum qui credentes fuerant <lb/>
            in unicum dei filium? cum apostolis idcirco superbi, quia <lb/>
            uocem tuam apostatae, quia terrores tuos sacrilegi Christi <lb/>
            milites ducamus pro nihilo, quia dei filium uerum dei praedicemus <lb n="5"/>
            filium, sicut praedicauerint beatissimi apostoli. sic <lb/>
            nos tibi proterui petulantes superbi uidemur, ut Iudaeis uidebantur <lb/>
            sanctissimi apostoli, quibus, si hodie fuissent in corporibus, <lb/>
            potueras haec dicere quae dignaris dicere ad nos. <lb/>
            inuenimus etenim semper praeceptum eis ore comblasphemorum <lb n="10"/>
            tuorum scribarum, Pharisaeorum, principum atque pontificis <lb/>
            Iudaeorum, ne docerent neue praedicarent unicum dei <lb/>
            filium; tamen quid illi fecerint accipe adhuc quae scripta <lb/>
            sunt, ne forte possit tenebris saginatum cor tuum aliquando <lb/>
            ad uidendam adduci ueritatem: <hi rend="italic">per manus apostolorum fie-. <lb n="15"/>
            bant signa et prodigia multa in plebe. et erant uno animo<lb/>
             omnes in porticu Salomonis, ceterorum autem nemo audebat <lb/>
            ad illos accedere, sed magnificabat illos plebs. magisque addebantur <lb/>
            credentes domino multitudo uirorum ac mulierum, <lb/>
            ita ut in plateis eicerent infirmos et inponerent in lectulis et<lb n="20"/>
             grabatis, ut ueniente Petro uel umbra inumbraret aliquem \' <lb/>
            eorum. et liberabantur ab infirmitate sua. concurrebat autem <lb/>
            multitudo uicinarum ciuitatum Hierusalem portantes infirmos , <lb/>
            et eos qui a spiritibus inmundis uexabantur, et omnes sanabantur. <lb/>
            exsurgens autem princeps sacerdotum et omnes qui <lb n="25"/>
            cum illo erant haeresis Sadducaeorum repleti sunt inuidia<lb/>
             et iniecerunt manus apostolis et posuerunt illos in custodiam. <lb/>
            angelus autem domini aperuit ianuas carceris et eduxit illos <lb/>
            dicens: ite et stantes in templo loquimini ad populum omnia <lb/>
            uerba uitae huius. cum haec itaque audissent, introierunt<lb n="30"/>
             sub luce \'in templum et docebant.. adueniens autem princeps <lb/>
            sacerdotum et qui cum eo erant conuocauerunt concilium et</hi>

<note type="footnote">15 Act. 5, 12-29 </note>

<note type="footnote"> 14 ne] an coni. <hi rend="italic">Gallandius</hi> aliquando <hi rend="italic">om. v</hi> 17 solomonis. <lb/>
            21 crabatis \'24 spiribus m. 1 26 sadduceorum 29 ad populum <lb/>
            <hi rend="italic">om. v</hi> 30 <hi rend="italic">post</hi> uerba 5 <hi rend="italic">litterae eras</hi>. </note> <lb/>
             
<pb n="246"/>
            <hi rend="italic">omnem congregationem (filiorum Israel et miserunt in carcerem,<lb/>
             ut eos adducerent. uenerunt autem ministri, et non i. <lb/>
             uenerunt illos in carcerem, et regressi renuntiauerunt dicentes: <lb/>
            quoniam carcerem quidem clausum inuenimus in omni diligentia <lb/>
            et custodes stantes in ianua; cum aperuissemus autem,<lb n="5"/>
            neminem intus inuenimus. ut autem audierunt hos sermones <lb/>
            principes et pontifex sacerdotum, haesitabant de illis quid <lb/>
            illud esset. adueniens autem quidam renuntiauit illis dicens:<lb/>
             ecce ui quos posuistis in custodia in templo sunt stantes d<lb/>
            docentes populum. tunc abiit princeps cum ministris et adduxit <lb n="10"/>
            illos, non cum ui; timebant etenim populum ne laudarentur. <lb/>
            cum autem adduxissent eos, statuerunt in concilium. <lb/>
            et interrogauit eos sacerdos dicens: denuntiatione denuntiauimus<lb/>
             </hi> vobis <hi rend="italic">ne doceretis in hoc nomine, et ecce replestis <lb/>
            Hierusalem doctrina uestra et uultis inducere super nos sanguinem <lb n="15"/>
            hommis illius. respondens autem Petrus et apostoli <lb/>
            dicentes: utrum oboedire oportet deo an hominibus </hi>? si igitur <lb/>
            deo est oboediendum et non hominibus, cur nos contumaces. <lb/>
            cur nos iniuriosos uocas, quos uideas dei oboedire praeceptis? <lb/>
            <hi rend="italic">audientes autem haec fremebant} dicit scriptura, et cogitabant <lb n="20"/>
            eos occidere</hi>. ita et tu retines nos in custodias, minitaris interficere, <lb/>
            quia sis eo obsessus spiritu quo capti detinebantur <lb/>
            Iudaei atque detinentur. si non eo captus inmundo spiritu <lb/>
            detineris, cur nos prohibes confiteri ac praedicare unicum <lb/>
            dei filium P angelus dei producens apostolos ex Iudaeorum <lb n="25"/>
            condesperatorum tuorum carcere: <hi rend="italic">ite, docete in templo uerba <lb/>
            uitae huius;</hi> et tu tollens sacerdotes de ecclesia dei ih carcerem <lb/>
            coiciendos putasti, ne praedicaremus uerbum uitae. <lb/>
            
</p></div><div n="18" subtype="chapter" type="textpart"><p>Interea oro te respondeas, quid sit inter te et conseotinum <lb/>
            tuum, quem uerso ordine Sirmienses uocant Photinum <lb n="30"/>
            ? quid intersit, quid distet rogaris \'distinguas. ecce si

<note type="footnote">20 Act. 5, 83 26 ib. 5, 20 </note>

<note type="footnote"> 8 carcere <hi rend="italic">v</hi> 7 principeB principes <hi rend="italic">m</hi>. 1 12 statuerunt eos v <lb/>
            15 doetrinam <hi rend="italic">m. 1</hi> 17 dixerunt <hi rend="italic">Oallandius</hi> 19 dei s. <hi rend="italic">I. m. alt</hi>. <lb/>
            21 ministraris 26 ite inquit <hi rend="italic">fort</hi>. 80 Smyrnienses v fotinum </note> <lb/>
             
<pb n="247"/>
            tunc dixerint ad apostolos principes et pontifex et omne concilium <lb/>
            Iudaeorum: <hi rend="italic">uultis introducere super nos sanguinem <lb/>
            hominis illius,</hi> etiam Photinus hominem tantum profitetur <lb/>
            dei filium, dicit illum non fuisse ante beatam Mariam. tua <lb/>
            quoque haec est professio, quod enim ante omnia quidem,. <lb n="5"/>
            hoc est ante caelos terram mare et omnia quae in eis sunt <lb/>
            dei sit filius, sed quod constiterit ex nihilo, sed quod creatura <lb/>
            sit. quid interesse arbitraris inter te et Paulum Samosatenum <lb/>
            uel istum eius discipulum tuum conscotinum, nisi <lb/>
            quia tu <hi rend="italic">ante omnia</hi> dicas, ille uero <hi rend="italic">post omnia</hi>? ceterum una <lb n="10"/>
            uobis crudelitatis atque incredulitatis mens est, ut diceretis <lb/>
            non habere deum uerum filium. contra uidete quomodo sit <lb/>
            credens sancta ecclesia. <hi rend="italic">credimus in Unum deum patrem <lb/>
            omnipotentem, uisibilium et inuisibilium factorem, et in unum <lb/>
            dominum Iesum Christum filium dei natum de patre, hoc est <lb n="15"/>
            de substantia patris, deum de deo, lumen de lumine, deum<lb/>
             uerum de deo uero, natum non factum, unius substantiae <lb/>
            cum patre, quod Graeci dicunt 6(iooviov, per quem omnia <lb/>
            facta sunt, siue quae in caelo siue quae in terra sunt, qui <lb/>
            propter nos homines et propter nostram salutem descendit, <lb n="20"/>
            incarnatus est, homo factus est, passus est, resurrexit tertia <lb/>
            die, ascendit in caelum uenturus iudicare uiuos et mortuds; <lb/>
            credimus et in spiritum sanctum</hi>. conspicis fidem apostolicam <lb/>
            euangelicamque esse hanc, quae semper.filium cum patre <lb/>
            regnasse et regnare defendat, quae fateatur et perfectam esse <lb n="25"/>
            diuinam trinitatem et unam habere substantiam. ceterum quid <lb/>
            inter ecclesiam et uos haereticos uel Iudaeos erat inter, si <lb/>
            non sic crederet beata ecclesia? quae sancta fides? ut sciretis <lb/>
            quid in uobis punit domini ecclesia, dixit atque dicit <lb/>
            de uobis: <hi rend="italic">eos autem qui dicunt: erat quando non erat et <lb n="30"/>
            priusquam nasceretur non erat, et quia ex nullis extantibus</hi>

<note type="footnote">2 Act. 5, 28 13 Fides Nicaena (62, 466 Migne) 30 ib. </note>

<note rend="script" type="footnote"> 2 troducere 4 et dicit <hi rend="italic">coni. Oallandtus</hi> 9 istum <hi rend="italic">V,</hi> eum tum <lb/>
            .ii: <lb/>
            <hi rend="italic">v</hi> 11 crudelitatis <hi rend="italic">v,</hi> credulitatis <hi rend="italic">V; cf. p. 251, 24</hi> 17 uero <lb/>
            eta <lb/>
            20 desdit ( <hi rend="italic">m. alt.)</hi> 21 et incarnatus <hi rend="italic">v \'</hi>. </note> <lb/>
             
<pb n="248"/>
            <hi rend="italic">factus est uel ex alia substantia, dicentes mutabilem et conuertiibilem <lb/>
            filium dei, hos anathematisat catholica et apostolico <lb/>
            ecclesia</hi>. propter hanc sanctam fidem recludebantur apostoli <lb/>
            in carcerem, uincula accipiebant, uerberibus per horarum <lb/>
            momenta uexabantur, ne mundo reuelarent ueritatem, et tamen <lb n="5"/>
            praedicare eo noluerunt usque quo etiam mactati fuissent <lb/>
            et dicis nos maximae esse homines contumaciae, quia uidelicet <lb/>
            uiam teneamus apostolorum, quia tibi dicamus erraticum <lb/>
            te factum, quid fecerit Herodi beatus baptista Iohannes. <lb/>
            <hi rend="italic">Herodes autem tetrarcha cum corriperetur ab illo propter <lb n="10"/>
            Herodiadem uxorem fratris sui et de omnibus malis quae <lb/>
            fecit Herodes, adiecit hoc super omnia et inclusit Iohannem</hi> I <lb/>
            <hi rend="italic">in carcere</hi>. qua de re inclusit Iohannem Herodes ? certe quia i <lb/>
            arguebantur opera eius; ita et tu cum semis dei agis, quia <lb/>
            dicamus tibi: <hi rend="italic">noli gerere quae geris, noli esse homicida, noli <lb n="15"/>
            persequi ecclesiam domini, noli apostolicam reprobare fidem, <lb/>
            probare uero haereticam, noli idololatriam introducere in ecclesiam<lb/>
             </hi>. nos arbitramur haec propter tuam specialiter dicere <lb/>
            salutem, qui si nolueris temperare, sine dubio sic tibi sis <lb/>
            aeternam quaesiturus mortem, quomodo quaesierit et Herodes, <lb n="20"/>
            Iohanni etenim nocere non potuit, siue quod eum in carcerem <lb/>
            coniecerit siue quod interfecerit, quandoquidem uideas <lb/>
            Iohannem dei amicum, Herodem uero esse dei inimicum. <lb/>
            quaerens nocitum nobis, qui tibi aeternam sospitatem tribui <lb/>
            desideramus, omnibus nos persequeris modis; sed ualere non <lb n="25"/>
            poterunt uires auctoritatis tuae ad dei unici filii seruis nocendum, <lb/>
            quia tu unus esse ex illis inueniris quos nobis credentibus <lb/>
            subiecit dicens: <hi rend="italic">ecce dedi uobis potestatem calcandi <lb/>
            super serpentes et scorpiones et supra omnem uirtutem inimici; <lb/>
            et nihil uos nocebit</hi>. tu qui dicis, quia uera tibi dicam, <lb n="30"/>
            superbum, quem me uis inueniri? illumne seruum qui

<note type="footnote">10 Luc. 8, 19. 20 28 ib. 10, 19 </note>

<note rend="script" type="footnote"> 2 anathaematizat 9 quid <hi rend="italic">v</hi> Quid — fecit? <hi rend="italic">coni. Latinius</hi> <lb/>
            iohannia 13 inclueite 14 dl* (s <hi rend="italic">eras.)</hi> 15 gere; (* <hi rend="italic">m. alt.)</hi> <lb/>
            18 speciliter 23 uero <hi rend="italic">8. Z. m. alt</hi>. 31 me superbum <hi rend="italic">fort</hi>. </note> <lb/>
             
<pb n="249"/>
            acceperit unum talentum et absconderit atque ipsum solum domino <lb/>
            repraesentauerit, propterea quod non per fenus eundem <lb/>
            multiplicatum sicuti conserui eius domino repraesentauerit, <lb/>
            meruit etiam ipsum talentum amittere et audire: <hi rend="italic">serue nequam <lb/>
            et piger,</hi> an illum qui acceptam quantitatem decies <lb n="5"/>
            multiplicatam repraesentauerit cuique fuerit dictum: <hi rend="italic">euge,<lb/>
             serue bone et fidelis, quia in modico fuisti fidelis, et in plurimis<lb/>
             te constituam; intra in gaudium domini tui</hi>? sed istud <lb/>
            unde audire potero, si te metuens quae tibi fuerint placita <lb/>
            fecero? intuere in Euangelio quid nos facere uoluerit dominus, <lb n="10"/>
            et desine nos dicere adrogantes: <hi rend="italic">homo quidam erat diues; is <lb/>
            abiit in regionem longe accipere regnum et reuerti. et uocauit <lb/>
            decem seruos et dedit illis decem talenta et ait ad illos: negotiamini <lb/>
            dum uenio. ciues autem oderant illum et miserunt<lb/>
            legationem post illum dicentes: nolumus hunc regnare super <lb n="15"/>
            nos. et factum est dum reuerteretur accepto regno, et iussit <lb/>
            uocari seruos quibus dedit pecuniam, ut sciret quantum quisque <lb/>
            negotiatus esset. uenit autem primus dicens: domine,<lb/>
             talentum tuum decem talenta adquisiuit. et ait illi: euge, <lb/>
            bone ser-ue, quia in modico fidelis fuisti, eris potestatem habens <lb n="20"/>
            supra decem ciuitates. et alter uenit dicens: domine, <lb/>
            mna tua fecit quinque talenta. ait et huic: at tu esto supra <lb/>
            quinque duitates. et alter uenit dicens: ecce talentum tuum <lb/>
            quem habui repositum in sudario, quia timui te, quod homo <lb/>
            austerus es; tollis quod non posuisti et metis quod non seminasti. <lb n="25"/>
            et dixit ei dominus: de ore tuo te indico, infidelis serue;<lb/>
             sciebas quod homo ego • austerus$um et tollis quod non posui <lb/>
            et meto quod non seminaui, et quare non dedisti pecuniam <lb/>
            meam ad mensam, et ego ueniens cum usuris utique exegissem<lb/>
            illam? et astantibus, date : auferte ab illo talentum et <lb n="30"/>
            date illi qui decem talenta habet. dico autem uobis: omni <lb/>
            habenti dabitur, ab eo autem qui non habet et quod habet</hi>

<note type="footnote"> 4 Matth. 25, 26 6 ib. 25, 21 11 Luc. 19, 12-27 </note>

<note rend="script" type="footnote"> 2 et propterea <hi rend="italic">fort</hi>. 6 eugae 8 istut 12 habiit 19 at- <lb/>
            1 <lb/>
            qwsiuit 22 mna (\' <hi rend="italic">m. alt.)</hi> 25 austerus (au <hi rend="italic">in ras.)</hi> 27 austeris\' </note> <lb/>
             
<pb n="250"/>
            <hi rend="italic">auferetur. uerum tamen inimicos meos illos, qui noluerunt m<lb/>
             regnare super se, adducite huc et interficite ante me</hi>. 
</p></div><div n="19" subtype="chapter" type="textpart"><p>Nempe si te non mutaueris, unus eris ex his qui <lb/>
            interfici fuerunt iussi. hinc superbus uideor tibi, quia te cupiam <lb/>
            non interfici, quia sim exoptans &lt;in) illa quantitate mihi <lb n="5"/>
            commissa, quam cupio multiplicari, te quoque inueniri. quia <lb/>
            tali modo tecum geramus luctam, uidemur tibi inimici, hi <lb/>
            qui praeceptum retinentes beati apostoli indesinenter propter <lb/>
            tuam incolumitatem fundamus precem. <hi rend="italic">obsecro igitur primo <lb/>
            omnium fieri obsecrationes orationes postulationes gratiarum <lb n="10"/>
            actiones pro omnibus hominibus pro regibus et omnibus qui <lb/>
            in sublimitate sunt, ut tranquillam et quietam uitam agamus <lb/>
            cum pietate et grauitate. hoc enim bonum et acceptum cora, <lb/>
            salutari nostro deo, qui omnes homines qui saluos fieri ei <lb/>
            ad agnitionem ueritatis uenire,</hi> uidemur tibi inimici hi qui <lb n="15"/>
            te agnitionem ueritatis cupimus consequi; contumeliosum me <lb/>
            dicis, quia dicam quae tuae et meae conducant saluti. sed <lb/>
            haec quoque adseueratio tua, quae adstruit me tibi facere <lb/>
            iniuriam, ostendit te inprudentem. si etenim fuisses prudens! <lb/>
            primo numquam sacrilegus repertus fuisses, deinde correptus <lb n="20"/>
            sacrarum litterarum auctori&lt;(tate temperan)tem te iam hominem <lb/>
            praebuisses; at nunc, quia sis inprudens, dicenti <lb/>
            tibi episcopo: <hi rend="italic">imperator, prouide saluti tuae; es enim ingen. <lb/>
             tifous sarcinis scelerum tuorum praegrauatus,</hi> dicis: <hi rend="italic">contumeliam<lb/>
            mihi facis. testor coram deo,</hi> dicit apostolus Timotheo, <lb n="25"/>
            <hi rend="italic">et Christo Iesu et electis angelis, ut haec custodias sine dis. <lb/>
            orimine, nihil faciens in aliam partem, sed aequitatem custodire <lb/>
            </hi>. et tu contumeliosum appellas eum, qui te in tantis <lb/>
            sceleribus deprehensum nunc increpet, cur illa fueris perpetratus, <lb/>
            nunc deprecetur, ut temet dum facultas est malis <lb n="30"/>
            eripias tuis sisque talis, quem non deus puniat inter illos

<note type="footnote"> 9 I Tim. 2, 1-5 25 ib. 5, 21 </note>

<note type="footnote"> 3 mutaberis <hi rend="italic">V, em. Latinius</hi> 5 in <hi rend="italic">add. Latinius</hi> 9 incolomitatem <lb/>
            17 condicant <hi rend="italic">m</hi>. 1 21 auctoritate temperantem te scnpsi, <lb/>
            auctoritem te <hi rend="italic">V,</hi> auctoritate temet <hi rend="italic">v</hi> 24 sacinie <hi rend="italic">m. 1</hi> </note> <lb/>
             
<pb n="251"/>
            quos nequam esse ac perfidos designat dicens: <hi rend="italic">filios genui<lb/>
             et exaltaui, ipsi autem me spreuerunt</hi>. hinc tibi superbus <lb/>
            uideor, quia cupiam te inueniri inter eos quos unicus dei <lb/>
            filius ad regnum suum inuitat dicens: <hi rend="italic">uenite, benedicti patris <lb/>
            mei, percipite regnum quod uobis paratum est ab origine<lb n="5"/>
             mundi</hi>. tu tibi arbitraris contumeliam te pati, quia dicantur <lb/>
            tibi quae uera sunt; apostolus gloriosus contra mandat dicens: <lb/>
            <hi rend="italic">peccantes coram omnibus argue, ut et ceteri timorem <lb/>
            habeant</hi>. cui auscultare me oportet? tibine qui dicas: <hi rend="italic">sine me <lb/>
            destruere dei religionem, seruos eius conuertere ad antichristum,<lb n="10"/>
             sine me in sacrilegio hoc meo cunctos statuere,</hi> an <lb/>
            beato apostolo qui mihi praecipit ut te peccantem arguam <lb/>
            coram cunctis? sed si existimas parcere me tibi debuisse, <lb/>
            propterea quod sis imperator, et in hoc ineniris inprudens. <lb/>
            audis enim dicere apostolum: <hi rend="italic">peccantes coram omnibus argue,<lb n="15"/>
             ut et ceteri timorem habeant;</hi> et tu, <hi rend="italic">debueras,</hi> inquis; <lb/>
            <hi rend="italic">mihi specialiter parcere, quia fuissem rex Romani imperii</hi>. <lb/>
            et ubi istam testificationem praetermittebam : <hi rend="italic">testor coram <lb/>
            deo et Christo Iesu et electis angelis, ut haec custodias sine <lb/>
            discrimine, nihil faciens in aliam partem declinando</hi>? hinc <lb n="20"/>
            certe tibi uideor esse contumeliosus, quia praecepta tua dei <lb/>
            praeceptis non anteposuerim. in Actibus apostolorum lego <lb/>
            beatos apostolos raptos ab eis, quorum es particeps non solum <lb/>
            in incredulitate, sed et crudelitate, et praeceptum fuisse <lb/>
            illis ne docerent in nomine domini nostri Iesu Christi. sed <lb n="25"/>
            uideamus pariter ipsam sacrae scripturae partem, si apostoli <lb/>
            praeceptis dei unici filii inimicorum temperauerint an ea quae <lb/>
            implenda susceperant instantissime fuerint perfiniente\'s. <hi rend="italic">uocantes, <lb/>
            </hi> inquit, <hi rend="italic">apostolos caesos eos dimiserunt, praecipientes ne\' <lb/>
            loquerentur in nomine Iesu ulli hominum. illi ergo ibant <lb n="30"/>
            gaudentes a conspectu concilii, quod pro nomine digni habiti<lb/>
             sunt contumeliam pati. omni autem die in templo et domi</hi>

<note type="footnote"> 1 Es. 1, 2 4 Matth. 25, 84 8 I Tim. 5, 20 15 ib. 5, <lb/>
            20 18 ib. 5, 21 28 Act. 5, 40-42 </note>

<note type="footnote"> 6 tibi] ibi <hi rend="italic">fort</hi>. 18 fitermittebat 28 praefinientes v <lb/>
            30 loqu$rentur. </note> <lb/>
             
<pb n="252"/>
            <hi rend="italic">non cessabant, docentes et euangelizantes dominum nostrum<lb/>
             Iesum, Christum</hi>. 
</p></div><div n="20" subtype="chapter" type="textpart"><p rend="script">Cum haec referat apostolos beatos egisse sacra scriptura, <lb/>
            te ad negandum dei filium omnium inuitante corda et <lb/>
            haeresem tuam firmare satis agente nobis erit tacendum praepositis <lb n="5"/>
            dei ecclesiarum, ne uidelicet tibi blasphemo, homicidae, <lb/>
            destructori dei religionis inueniamur contumeliosi eistitisse <lb/>
            ? apostolos loquitur sacra scriptura nec uerbera nec <lb/>
            minas filiorum pestilentiae timuisse, sed semper docuisse; nos <lb/>
            caduci regni tui decuerat frangi uigore, quo tu omnes iniquos <lb n="10"/>
            posses tuos implere conatus? contumaces aestimamur a <lb/>
            te, quia uera tibi dicantur a nobis. sic et comblasphemi tui <lb/>
            Stephanum beatissimum iudicauerunt, quia eis diceret: <hi rend="italic">duro <lb/>
            ceruice et non circumcisi corde et auribus, uos semper spiritui <lb/>
            sancto restitistis, sicut patres uestri et uos. quem prophetarum <lb n="15"/>
             non sunt persecuti patres uestri? et occiderunt eos <lb/>
            qui adnuntiabant de aduentu iusti, cuius nunc uos proditores <lb/>
            et interfectores fuistis, qui accepistis legem in ordinationem <lb/>
            angelorum et non custodistis</hi>. haec cum audissent Iudaei, digne <lb/>
            sunt commoti contra sanctissimum Stephanum martyrem an <lb n="20"/>
            indigne ? si indigne, utique et te indigne inspice moueri contra <lb/>
            eos qui te saluum uelint. aduerte in ea te parte stare contra <lb/>
            dei ecclesiam, in qua et tunc steterint et nunc sunt Iudaei <lb/>
            stantes, sic te esse durae ceruicis, sic incircumcisum corde <lb/>
            et auribus; inde est quod, sicut illi audientes uera non sustinuerint, <lb n="25"/>
            sed ad necem dei cultoris prosilierint, sis etiam te <lb/>
            prosiliens ad nostram integra et manifesta tibi dicentium <lb/>
            necem. <hi rend="italic">cum autem haec audissent,</hi> inquit diuina scriptura, <lb/>
            <hi rend="italic">fremebant in cordibus suis, et stridebant dentibus in eum, et</hi> <lb/>
            infra: <hi rend="italic">clamantes autem uoce magna, conpresserunt aures suas <lb n="30"/>
            et impetum fecerunt uno animo in eum, et eiectum extra ciui-</hi>

<note type="footnote"> 18 Act. 7, 51—53 28 ib. 7, 54 30 ib. 7, 57. 58 </note>

<note rend="script" type="footnote"> 4 inuitante <hi rend="italic">scripsi,</hi> inuitantem <hi rend="italic">Vv</hi> 5 satisagentem v 8 apo <lb/>
            stolos ( <hi rend="italic">m. alt.)</hi> 11 conatos 18 sthefanam 18 quia cepistis <hi rend="italic">v</hi> <lb/>
            24 te (e <hi rend="italic">in rasJ</hi>. 27 integram <hi rend="italic">v, unde</hi> integram et manifestwn <hi rend="italic">male <lb/>
            fecerunt Lugdunenses</hi> 28 audisset inquid 31 oraitate \' </note> <lb/>
             
<pb n="253"/>
            <hi rend="italic">\' tatem lapidabant. •</hi> sic tu corde fremens, dentibus stridens sis <lb/>
            aduersum nos nulla alia de re, nisi quia te persecutorem <lb/>
            dicamus dei domus, nisi quia destructorem dei religionis, <lb/>
            quia fusorem sanguinis seruorum Christi, quia sacrilegum <lb/>
            uocitemus iuste, quippe blasphemum haereticum, quippe fidem <lb n="5"/>
            apostolicam euangelicamque expugnantem. non facimus rem <lb/>
            deo odibilem, si tibi isto modo quo tecum conlido agentes <lb/>
            quod te esse intellegimus dicamus. inuenimus etenim sic <lb/>
            egisse tales, qualis sis tu, contra gloriosos. <hi rend="italic">deseruientibus <lb/>
            autem illis,</hi> dicit scriptura, <hi rend="italic">et ieiunantibus domino dixit <lb n="10"/>
            spiritus sanctus: segregate mihi Barnabam et Saulum in opus,<lb/>
             ad quod uocaui eos. tunc ieiunantes et orantes inposuerunt <lb/>
            eis manus et dimiserunt eos. et illi quidem dimissi a sancto <lb/>
            spiritu descenderunt Seleuciam et illinc nauigauerunt Cyprum.<lb/>
            et cum uenissent Salamina, praedicabant uerbum domini <lb n="15"/>
            , in synagogis Iudaeorum. habebant autem Iohannem ministrum, <lb/>
            et cum perambulassent uhiuersam insulam usque Pafum, <lb/>
            inuenerunt quemdam uirum pseudoprophetam Iudaeum, <lb/>
            cui nomen erat Bariesuban, quod interpretatur Paratus, qui <lb/>
            erat cum proconsule Sergio Paullo uiro prudente; qui cum <lb n="20"/>
            aduocasset Barnabam et Saulum, quaerebat audire uerbum<lb/>
             dei. resistebat autem illi Etoemus magus (sic enim interpretatum <lb/>
            dicitur nomen eius), qui quaerebat auertere proconsulem<lb/>
             a fide. Saulus autem qui Paulus repletus spiritu sancto intendens <lb/>
            in eum ait:s o plene omni dolo et fallacia, filius. <lb n="25"/>
            diaboli, inimice omnis iustitiae, non desinis peruertere uias <lb/>
            domini rectas. et nunc ecce manus domini aduersum te, et<lb/>
             eris caecus non uidens solem usque ad tempus. et protinus <lb/>
            cecidit super eum caligo et tenebrae, et circumiens quaerebat <lb/>
            qui se ad manum deduceret. uidens autem proconsul quod <lb n="30"/>
            erat factum, credidit cum admiratione stupens in doctrina</hi>

<note type="footnote"> 9 Act. 18, 2-12 </note>

<note type="footnote"> 5 uocemus <hi rend="italic">v</hi> 7 quod 9 quales <hi rend="italic">m. 1</hi> gloriosum <hi rend="italic">v</hi> <lb/>
            10 sacra scriptura <hi rend="italic">v</hi> 14 illic v 17 perambulasset <hi rend="italic">m. 1</hi> 19 bariesubam <lb/>
            <hi rend="italic">V,</hi> Bariesu <hi rend="italic">coni. Latinius</hi> 22 ressistebat magnua <hi rend="italic">v</hi> </note> <lb/>
             
<pb n="254"/>
            <hi rend="italic">domini</hi>. credimus hoc instructum testimonio. non te dicturum: <lb/>
            <hi rend="italic">contumeliam mihi Lucifer facit imperatori</hi>. 
</p></div></div></body></text></TEI>