Nam redire dimissa peccata, ubi fraterna caritas non est, apertissime dominus in euangelio docet de illo seruo,. quem cum inuenisset debitorem decem milium talentorum, deprecanti omnia dimisit; ille autem conseruum suum, qui ei debebat centum denarios, cum miseratus non fuisset, iussit eum dominus reddere quae ei dimiserat. tempus ergo, quo accipitur indulgentia per baptismum, tamquam tempus est reddendae rationis, ut omnia debita, quae inuenta fuerint, dimittantur. non tamen ille seruus postea dedit conseruo suo mutuam l Sap. 1, 5 2 et] om. P 8 pernities A 9 ipsum (om. se) v 10 qui 86] qui вe.. (se ras.) P 11 actenus AP 14 ezcuserat (s add. m. 2) P 15 cap. CCIin A CCXXI P CCXXII Gv 16 sequitur setertns] eras. in P; sequitur textus v 18 demiserat A dimiserit v dominos suos Pl 19 demissa P\' 21 depraecanti A 22 con- MnM Mo p 23 denarius AP1 mieertue P 24 quo APv: om. V pecuniam; quam cum ille non posset reddere, non eius misertus est, sed iam ei debebat conseruus eius, cum ipse rationem domino suo reddens tanti numeri debito solueretur; nec dimiserat conseruo suo quod ei debebat et sic accesserat, ut ei dimitteret dominus. hoc indicant uerba conserui dicentis: patientiam habe in me, et reddam tibi. alioquin diceret: "iam mihi hoc dimiseras; cur iterum repetis?" hoc et ipsius domini uerba manifestius aperiunt. ait enim: egressus autem seruus ille inuenit unum de conseruis suis, qui debebat ei centum denarios. non dixit: "cui debitum iam centum denariorum dimiserat"; si enim dimiserat, non ei debebat. quia ergo dixit: debebat ei, manifestum est quod non dimiserat. et melius quidem fuerat atque hoc potius congruebat tanto debitori reddituro rationem et exspectanti misericordiam domini sui, ut prior ipse conseruo dimitteret quod ei debebatur et sic ad rationem reddendam, ubi misericordia domini imploranda erat, accederet. nec tamen illud quod nondum conseruo dimiserat impediuit domino eius, quominus in illo tempore accipiendae rationis dimitteret ei omnia, quae debebat. sed quid profuit, quando quidem in caput eius propter odiorum perseuerantiam rursus omnia continuo replicata sunt? sic non impeditur baptismi gratia, quominus omnia peccata dimittat, etiam si odium fraternum in eius cui dimittuntur animo perseuerat. soluitur enim hesternus dies et quidquid supra est soluitur, etiam ipsa hora momentumque ante baptismum et in baptismo; deinceps autem continuo reus 6 Mattb. 18, 26 et 28 11 1 possit Pv non eis (non et u add. m. 2) P 2 eius] suas v ipse] ipsa P1 3 numeris v 5 dimittent A 10 ei] om. P\'v 11 denar. demiserat P1 13 demiserat A 14 debitori] debitori redditoris P redditnro] (uro a m. 2 in ras.) P redditurus v 15 prior] prius v 18 demiserat Å impetiuit A domino] cf. Rdnsch l. c. p. 413 21 odiorum (or a m. 2 in ras.) P continuo] P* in ras. 22 impeditur (t in ras.) V impetitur à 24 soluetur A soluit v besternus (h add. m. 2) P 25 soluit v hora] ora P momentoque Pv esse incipit non solum consequentium sed etiam praeteritorum dierum, horarum, momentorum, redeuntibus omnibus, quae dimissa sunt. et saepe ista contingunt in ecclesia.

Nam plerumque fit, ut homo habeat inimicum, quem iniquissime oderit, quamquam etiam inimicos diligere iubeamur et orare pro eis; subito autem periculo mortis incipit perturbari et poscit baptismum, quem tanta festinatione accipit, ut necessariam interrogationem paucorum uerborum uix periculi tempus admittat, quanto minus sermonem longissimum, ut illud odium corde pellatur, etiam si baptizanti sit cognitum. certe ista non solum apud nos sed etiam apud illos euenire non cessant. quid ergo dicimus? dimittuntur peccata huic homini an non dimittuntur? prorsus quod uolunt eligant. si enim dimittuntur, continuo redeunt, euangelium loquitur, ueritas clamat. siue ergo dimittantur siue non dimittantur, necessaria est postea medicina, nec tamen, si uixerit atque id corrigendum esse didicerit atque correxerit, denuo baptizatur siue apud illos siue apud nos. sic et illa quae schismatici uel haeretici non aliter habent nec aliter agunt quam uera ecclesia, cum ad nos ueniunt, non emendamus, sed potius approbamus. in quibus enim non dissentiunt a nobis, in eis 2 diemm APv: odiorum MY momentarum P1 mementorum A redeuntibus] euntibus A omnibus] omnia V 3 dimisa P 4 cap. CCV A CCXXII P CCXXIIl Gv 5 sequitur setextns] eras. in P; sequitur textus v subitum scripsi (cf u.10): suus M V(cf.p. 22, 26); om. AGPv 7 oderit] o. ex eodem libro v 11 accepit P1 V 12 necessarium (u in a corr.) P 13 admittat] amittat P 17 (et 18) dimittantur A 19 siue ergo dimittantur] si uero d. P1 siue nero dimittuntur v 21 didicerint Y correxit (er add. m. 2) P 22 scismatici Pv 24 emcndamus] emundamus Y 25 dissentiunt. (a ras.) P non disiunguntur a nobis. sed tamen, quia nihil eis prosunt. quamdiu schismatici et haeretici sunt, propter alia in quibus a ueritate dissentiunt et propter ipsum separationis immanissimum scelus, siue permanserint in eis peccata siue continuo dimissa redierint, ut ad salutem pacis atque caritatis ueniant adhortamur, non solum ut aliquid habeant quod non habebant, sed ut eis etiam illud prodesse incipiat quod habebant.

Frustra ergo nobis dicunt: "si baptismum nostrum acceptatis, quid minus habemus, quod nobis de uestra communione consulendum putetis?" respondemus enim: non baptismum uestrum acceptamus — quia non est baptismus ille schismaticorum uel haereticorum — sed dei et ecclesiae, ubicumque fuerit inuentum et quocumque translatum; uestrum autem non est nisi quod praue sentitis et sacrilege agitis et impie separamini. nam si cetera omnia uera uel habeatis uel sentiatis et in eadem tamen separatione duretis aduersus uinculum pacis fraternae, aduersus unitatem omnium fratrum, qui toto terrarum orbe, sicut promissi sunt, ita exhibiti, quorum omnium causas et corda nullo modo umquam nosse ac discutere potuistis, ut merito damnaretis; qui non possunt propterea rei esse, quia 2 et V: uel APv heredici A 8 inmanissimum A 6 adortamur A 8 cap. CCVI A CCXXni P CCXXIIII Gv 9 sequitur setextus] eras. in P; B. textus v dei.. P ecclesiae] et ecclesiae A (cf. p. 22, 28) 10 inueotus scripsi: inuentum AGPv iunctus MY fuerit] f. ex eodem libro supra scripto v 11 acceptatis] accepitis A 12 quod MY: nt APv nobis] nos P consolendum Y 15 heredicorum A et] om. Pv 16 quodtl cumque A 17 sentis (ti add. m. 2) P impi.e (a ras.) P eaparamini v 18 si] sic et px et] cm. v 19 fraternae pacis Pv fraternae paetis (r ras.) A 21 exibiti Pl quarum A iudicibus ecclesiasticis potius quam litigatoribus crediderunt: hoc solum minus habetis, quod minus habet qui caritatem non habet. iam quid opus est, ut nos retexamus? uos ipsi in apostolo inspicite, quantum sit quod minus habetis. quid autem interest, qui caritatem non habet utrum foras auolet aliquo uento temtationis ablatus an intus de messe dominica non recedat in ultima uentilatione separandus ? et tamen etiam tales si iam semel per baptismum nati sunt, iterum eos nasci non oportet.-

Ecclesia quippe omnes per baptismum parit, siue apud se, id est ex utero suo, siue extra se de semine uiri sui. sed et Esau de uxore natus propter fraternam discordiam separatus est a populo dei et Aser per uxoris quidem potestatem, sed ex ancilla natus propter fraternam concordiam terram promissionis accepit. unde et Hismaheli, ut separaretur a populo dei, non offuit mater ancilla, sed offuit fraterna discordia; et non profuit potestas uxoris, cuius magis filius erat, quia per ipsius iura coniugalia et ancilla seminatus erat et ex ancilla susceptus; sicut apud istos ecclesiae iure, quod est in baptismo, nascuntur quicumque nascuntur. sed si concordent cum fratribus per unitatem pacis, ad terram ueniunt promissionis, non 1 litigatoribus] ligatoribus Glv legatoribus Pl crediderunt AG Pv: perdiderunt MV 3 retexeamns pi" 4 inspicite] accipite o 6 aliquo] om. v uento] uentu P tientium (sic) v masse] area v 8 talis P* non nasci A 9 oportet (a add. m. 2) P 10 cap. CCYII A CCXXim P CCXXV Ov 11 sequitur setextus] eras. in P; s. textus v ecclesiae P1 13 Aser] A. ex libro eodem v 15 et] om. p" 19 accipit AP iamaheli A ismahel Pv separetnr P 20 obfuit APVv 22 et ancilla Y: et in ancilla APo 23 iurae P iura A est] add. A* supr. uers. 24 quieumque nascuntur AOPv: om. MV de materno utero rursus eiciendi, sed in paterno semine cognoscendi. si autem in discordia perseuerent, ad Hismahelis funiculum pertinebunt. prior autem fuit Hismahel et postea Isaac, et prior Esau, posterior autem Iacob, non quia prior . peperit haeresis quam ecclesia, aut ipsa ecclesia prius carnales uel animales et postea spiritales, sed quia in ipsa sorte mortalitatis nostrae, ex quo de Adam nascimur, non est prius quod spiritale, sed quod animale, postea quod spiritale. ex ipso autem animali sensu, quia homo animalis non percipit quae sunt spiritus dei, omnes dissensiones et his schismata generantur. in quo sensu perseuerantes apostolus dicit ad uetus testamentum pertinere, id est ad terrenorum promissorum cupiditatem, in quibus quidem spiritalia figurantur, sed animalis homo non percipit quae sunt spiritus dei.

Quocumque ergo tempore tales homines esse coeperint in hac uita, ut iam diuinis pro saeculorum distributione sacramentis imbuti, adhuc tamen carnaliter sapiant et carnalia de deo siue in hac uita siue post hanc uitam sperent atque desiderent, animales sunt. ecclesia uero, quod est populus dei, etiam in istius uitae peregrinatione antiqua res est, in 7 I Cor. 15, 46 9 (et 14) cf. I Cor. 2, 14 12 cf. Gal. 4, 24 2 persenerant v ismahelis APv 3 ismahcl APv 5 carnales] om. A; carnalis Pl 6 postea] posteria A spiritalis A 9 spiritale (om. quod) APv animali] animales Pl 10 percipiet Pl 11 his schismata scripsi: hiscismata V hischismata M schismata A scismata GPv 14 percipit] pepercit P 16 cap. CCVIII A CCXXV P CUXXVI Gv 17 quod] quocumque quod A 18 spiritalem] sp. ex libro supra scripto v 19 ergo quocumque A coeper"" (int add. m. 2) P 22 sperant v 23 desiderant v animalis P aliis hominibus habens animalem portionem, in aliis autem spiritalem. ad animales pertinet uetus testamentum, ad spiritales nouum. sed primis temporibus utrumque occultum fuit, ab Adam usque ad Mosen. a Mose autem manifestatum est uetus et in eo ipso occultabatur nouum, quia occulte significabatur. postea uero quam in carne dominus uenit, reuelatum est nouum; ueteris autem sacramenta cessarunt, sed concupiscentiae tales non cessauerunt. in illis enim sunt quos apostolus iam per sacramentum noui testamenti natos, adhuc tamen dicit animales non posse percipere quae sunt spiritus dei. sicut enim in sacramentis ueteris testamenti uiuebant quidam spiritales, ad nouum scilicet testamentum, quod tunc occultabatur, occulte pertinentes, sic et nunc in sacramento noui testamenti, quod iam reuelatum est, plerique uiuunt animales. qui proficere si nolunt ad percipienda quae sunt spiritus dei, quo eos hortatur sermo apostolicus, ad uetus testamentum pertinebunt; si autem proficiunt, et antequam capiant ipso profectu et accessu ad nouum pertinent et, si priusquam spiritales fiant ex hac uita rapiuntur, custoditi per sacramenti sanctitatem in terra uiuentium computantur, ubi est spes nostra et portio dominus. nec inuenio quid uerius intellegatur in eo quod scriptum est: inperfectum meum uiderunt oculi tui, quando quidem sequitur: et in libro tuo omnes scribentur.

i Quae autem peperit Abel et Enoch et Noe et Abraham, ipsa peperit et Mosen et prophetas tempore posteriores ante domini aduentum; et quae istos, ipsa et apostolos et martyres 15 cf. I Cor. 2, 14 20 cf. Ps. 141, 6 22 Ps. 138, 16 4 moysen et moyse Pv maDifestam A 7 autem] om. Gv sacramenta P1 sed concupiBcentiae-cessauerunt GPv: om. AMV 8 ceBearunt P1 sunt enim P 9 natus A 11 uiuebant v: nidebant Â.P\'JV nidebunt P1 13 sacramentum A 14 uiunt V 16 ortatnr APl apostolicoa P1 17 pertinebunt (n ex a corr.) P 19 rapiuntur (r prior ex s corr. tn. 2) P custudite A 20 in] s (?) A cumputantur P 25 habraham P 26 moyaen Pv posteriores (ri in ras.) P 27 et quae] ut quae A aportolue A1 vim. 43 nostros et omnes bonos christianos. omnes enim diuersis quidem temporibus nati apparuerunt, sed societate unius populi continentur et eiusdem ciuitatis ciues labores huius peregrinationis experti sunt, et quidam eorum nunc experiuntur et usque in finem ceteri experientur. item quae peperit Cain et Cham et Hismahelem et Esau, eadem ipsa peperit et Dathan et alios in eodem populo similes; et quae istos, eadem ipsa et ludam pseudoapostolum et Simonem Magum et ceteros usque ad haec tempora pseudochristianos in affectione animali pertinaciter obduratos, siue in unitate permixti sint siue aperta praecisione dissentiant.