Panis Christus uel sermo domini; in euangelio: ego sum panis uiuus.

Uinum idem quod supra; in Salamone: et bibite uinum, quod miscui uobis.

Oleum misericordia uel sanctus spiritus; in psalmo: in oleo sancto meo linui eum. item in aliam partem: oleum autem peccatoris non inpinguet caput meum, id est adulatio.

Porcina peccata; in psalmo: saturati sunt porcina.

Azymum sine fermento malitiae; in apostolo: in azymis sinceritatis et ueritatis.

Similago puritas mentis et fortitudo caritatis; in Leuitico: si autem anima offeret munus sacrificium deo, similago sit munus eius. 1 Matth. 11, 21. 3 Ps. 29, 12. 5 Ephes. 6, 15. 7 ib. 6, 16. 17. 12 Ioh. 6, 41. 14 Prou. 9, 5. 16 Ps. 88, 21. 18 ib. 140, 5. 20 Ps. 16, 14. 21 I Cor 5, 8. 24 Leu. 2, 1. 1 eilicium-euangelio om. S 2 cenere S (i m. 2) cinere et om. M 3 ps. i XXVIIII S praecenxisti SM (i m. 2) 5 apostulo M 7 hominis a ibi monumenta M luricam S 8 pr. et om. S 14 solomone S beuete S (corr. m 2) 16 ps. LXXXVIII S alt. in om. S 17 meo om. M malam M 18 oleo S peccatorum S capud S 20 ps. XVI. S e 21 azimum et azimis S 23 karitatis M 24 afferit S

Subcinericium humilitatis oblatio; in Genesi: festinanter consperge tres mensuras similaginis et fac subcinericia.

Lac mentis sinceritas; in epistula Petri: rationale sine dolo lac concupiscite. item in aliam partem: lac uobis potum dedi non escam; nondum enim poteratis. hic lac exiguitas sensus.

Coagulatum uitiis concretum; in psalmo: coagulatum est sicut lac cor eorum.

Sal condimentum sapientiae; in euangelio: uos estis sal terrae.

Mel dulcedo praeceptorum dei; in psalmo: quam dulcia faucibus meis eloquia tua, domine, super mel ori meo. item aliter in Salamone: inueniens mel manduca, quod satis est, ne forte satiatus euomas, id est, altiora te ne quaesieris.

Fel amaritudo malitiae; in psalmo: dederunt in escam meam fel.

Acetum asperitas corruptae mentis; in psalmo: et in siti mea potauerunt me aceto.

Pix inquinamentum et nigredo delictorum; in Salamone: qui tangit picem inquinabitur ab ea.

Sicera confectio quaedam nequitiae; in euangelio: uinum et siceram non bibet. 1 Gen. 18, 6. 4 1 Petr. 2, 2. 5 1 Cor. 3, 2. 8 Ps. 118, 70. 10 Matth. 5, 13. 12 Ps. 118, 103. 14 Prou. 25, 16. 16 Eccle. 3, 22. 17 Ps. 68, 22. 19 ib. 22 Eccli. 13, 1. 23 Luc. 1, 15. e i 2 conspirge S consparge M getres S subceneritas S 4 ratioi e nales M 8 coagolatum S 9 eorum] meum S 10 estes S 12 dulcido S 13 domine om. SM mel et fabum S 16 an te (an eras.) S exquisieris SM 17 ps. LXVIII S esca mea SM 19 acetum praecedit b fel in M psalmo qui supra S 21 nigrido S 22 inquinauitur S eo M 23 quidam M malitiae et nequitiae S 24 sicera PSN

Calix domini passio; in psalmo: calicem salutaris accipiam.

Merum sinceritas iudicii aut ueritatis uel calor fidei; in psalmo: uini meri plenus est mixto.

Fex ultimum iudicii; in psalmo: uerumtamen fex eius non est exinanita.

Cibus sermo uel uoluntas domini; in euangelio: meus cibus est ut faciam uoluntatem eius qui me misit patris.

Potus idem quod supra; in psalmo: et torrente uoluntatis tuae potabis eos, id est spiritu sancto. item in aliam partem: non est regnum dei esca et potus.

Promptuaria cordis receptacula; in cantico deuteronomii: et in promptuariis timor.

Pera uictus sollicitudo; in euangelio: non peram in uia.

Sacculus thesaurizatio in deum; in euangelio: facite uobis sacculos qui non ueterescant. et in aliam partem: sacculum communem possideamus, id est auaritiam.

Pecunia uerba diuina; in euangelio: oportuit ergo te mittere pecuniam meam nummulariis.

Uellus populus; in psalmo: et descendet tamquam pluuia in uellus. 1 Ps. 115, 13. 4 Ps. 74, 9. 5 ib. 7 Ioh. 4, 34. 10 Ps. 35, 9. 12 Rom. 14, 17. 14 Deut. 33, 16. 15 Matth. 10, 10. 16 Luc. 12, 33. 18 Prou. 1, 14. 20 Matth. 25, 27. 22 Ps. 71, 6. 1 passio domini S ps. CXV S 2 accepiam P 3 uel om. S u 5 iudicii ultionum M psalmo qui supra S 8 uolontatem S eiuspatris] patris mei qui S 10 ps. XXXV S torrentem M bone uoluntatis S 11 potum dabis eis M spiritum sanctum S id-sancto om. M 13 propmtuaria S 15 pera (altero loco) S 16 thensaurizatio S facete S 17 ueteriscant PS 18 partem in solomone S i possideamus commune sacculum M 20 deuina S te ergo S e 21 nummolariis M 22 ps. LXXI S discendet PM discendat S 23 uellum M

Linum spiritalis fortitudo uel candor; in Exodo: porro filiis Aaron tunicas lineas parabis.

Utres uasa humani corporis; in euangelio: uinum nouum in utres nouos mitti debet.

Farina opus bonum uel scientia; in euangelio: abscondit mulier in farinae sata tria.

Mola uitae conuersio; in euangelio: duae molentes in mola. possunt et duo testamenta lapides molae significare, per quos labore disserentium triticum ueteris instrumenti in farinam euangelii conuertatur.

Haec igitur nomina cum in textu sacrae lectionis occurrunt ita uel maxime, ut exprimimus, apertioribus accipienda traduntur, licet in diuersas plerumque significationes pro persona uel tempore uel loco exeant atque in figuras locis congruas pro ratione allegoricae interpretationis erumpant. Nam et

Abyssus intellegitur, sicut supra diximus, profunditas scripturarum et item abyssus aquae inmensitas: et rupti sunt fontes abyssi multae. item abyssus ineffabilia iudicia dei: iudicia tua abyssus multa; item abyssus infernus: aut quis descendit in abyssum? id est Christum de mortuis reuocare. item abyssus corda hominum facinoribus tenebrosa: abyssus dixit: non est mecum id est sapientia.

Ignis, sicut superius memorauimus, accipitur spiritus sanctus. et item ignis caritas circumsepta eius, ignis 1 Ex. 28, 40.. 3 Luc. 5, 38. 5 Luc. 13, 21. 7 Matth. 24, 41. 17 Gen. 7, 11. 19 Ps. 35, 7. 20 Rom. 10, 7. 22 Iob. 28, 14. » b 2 aron S (corr. m. 2) tonicas S parauis S 3 nas M 5 abscondit-tria om. S 6 farina M 7 mola-euangelio om. S in mola om. M 9 labor S strumenti M 11 hec S 12 maximae S expraemimus S tradantur S 13 licet] illic etJf diuersis M 14 uel loco om. M figuris S 15 interpraetationes S 16 habissus (sic semper) S m 17 aquae] adque S inmensitas P (m m. 2) erupti S 18 multae] e e magnae 19 dei in psalmo XXXV uelut S 20 discindet S discendit M i 21 de] a S 23 accepitur S 24 item] iterum S eius circumsepta om. SM post eius repetitur circumsepta PSM flammae eius. ignis tribulatio: igne nos examinasti sicut igne examinatur argentum. ignis ira: et consumam eos in igne irae meae, ait dominus. ignis uoluptas: omnes adulterantes sicut clibanus corda eorum.

Umbra, ut indicauimus, significatur protectio diuina; item umbra aliquando peccata: sedentes in tenebris et umbra mortis. umbra aliquando poenae; in Iob: ubi umbra mortis et nullus ordo. et quia umbra non longe est ab ea re, cuius est umbra, ita et mors non longe est a poena, quae infert mortem, umbra aliquando est delectatio peccatorum; in Iob de diabolo: sub umbra dormit in secreto calami et locis umentibus, et rursum species alia qua specie unam rem multa significant.

Duo testamenta eo quod duo hic illi lapides molares possint significare memorauimus, et item duo testamenta duo

Cherubin in Exodo; duo animalia in Abacuc; duae petrae in Exodo et in canticis canticorum, quarum uelamento sponsa et Moses proteguntur; duo montes aenei in Zacharia,\' 1 Ps. 65, 10. 2 Ezech. 22, 31. 4 Os. 7, 4. 6 Ps. 106, 10. 7 Iob. 10, 22. 11 ib. 40, 16. 16 (Ex. 25,18] [Ab. 3, 8] 17 [Ex. 17, 61 Cant. 2, 14. 19 [Zach. 6, 1-4]. 1 eius et iterum S 2 igne om. S consummam P 3in om. S 6 et in S 7 item umbra aliquando S quia umbra est longe S quia umbra ita et mors non longe est a poena quae infert mortem M 10 inferunt PS item umbra aliquando S 11 diabulo P dormitio S 12 in secreto om. S humentibus M rursus SMN 13 alt. I. speciem S rursus species aliqua speciae una rem multa N 14 hic duo illi N 15 signib ficari M et om. M 16 cherufin S duo-exodo om. S abbacuc M abbacu N duo petrae N 17 uelamentum S montes est ultima uox in N fol. 5a, quae fol. 5b legi possunt, sunt haec: egrediu migris al iodas signiS equi nomini umensi uerum librati sumus nunc dationis modum ad aululum pro neces terrupimus reuertamur li in euangelio et tulerunt duodecim cofinos frau rum plenos. it, in aliam. par anus eius in cofinos serui t id est in seruitute uel tributione quam aegyptii intulerunt uoce p. 44 cathedra incipit iterum tota linea quae legi potest 18 duo om S de quorum frutectis myrtinis et obscura opacitate egrediuntur quadrigae cum equis rufis nigris albis et uariis.

Sed has tam multimodas significationes in singulis persequi nominibus non solum laboris inmensi uerum etiam inpossibile arbitrati sumus. nunc ergo ad eum interpretationis modum atque ordinem, quem paululum pro necessitate disputandi interrupimus, reuertamur.

Cophini apostoli; in euangelio: et tulerunt reliquias duodecim cophinos fragmentorum plenos. item in aliam partem: manus eius in cophino seruierunt, id est in seruitute uel tribulatione, quam Aegyptii intulerunt.

Cathedra doctrina; in psalmo: et in cathedra seniorum laudent eum. item in malam partem: et in cathedra pestilentiae non sedit, id est in doctrina hereticorum.

Scabillum humiliatorum subiectio; in psalmo: donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum.

Statera aequitas uel diuinae gubernationis potentia; in Esaia: et librauit in pondere montes et colles in statera.

Cinis humanae fragilitatis inanitas; in Salamone: quid superbit terra et cinis?

Olla prosapia; in psalmo: Moab olla spei meae, id 8 Matth. 14, 20. 10 Ps. 80, 7. 12 ib. 106, 32. 13 ib. 1, 1. 15 ib. 109, 1. 18 Es. 40, 12. 20 Eccli. 10, 9. 22 Ps. 59, 10. e i 1 mivtinia SM 3 significationis S in om. M 4 labores S (corr. m. 2) 5 inpossebile S interpraetationis S 6 adque SM ordinem redeamus S disputandum S 7 interrumpimus M reuertamur om. S 8 cofini (sic semper) S 9 fraumentorum M 10 cofinus S 11 in tribulatione M 12 solum ultimum a uocis cathedra legi potest in N kathedra M ps. CVI S 13 item] et S 14 pistilentiae N ereticorum M hereticorum secundo apostolorum S 15 scabellum SMN humiliatorium N ps. CVIIII S dum haec \'u i ponam N 17 gobernationes S guuernationis N uel diuinae potentiae gubernatio M 20 fiagilitatis S inanitatis N salomone PMN b 21 superuit S 22 prosapientia N ps. LVIIII S bolla S. est quod de Ruth Moabitide Christi secundum carnem prosapia descenderit. item in aliam partem olla tribulationis excoctio; in propheta: et uidi ollam succensam et facies eius a facie aquilonis. Lampades animae iustitia fulgentes; in euangelio: et parauerunt lampades suas.

Lucerna ecclesia uel anima; in euangelio; sint lumbi uestri accincti et lucernae ardentes. aliquotiens lucernae opera bona: sic luceat lumen uestrum, ut uideant opera uestra bona.

Modius corpus humanum uel legis littera uel populus ludaeorum; in euangelio: nemo accendit lucernam et ponit eam sub modio.

Candelabrum ecclesia uel corpus domini aut sancta scriptura; in propheta: et uidi a dextris altaris candelabra duo ardentia.

Mensa altare uel refectio spiritalis; in psalmo: parasti in conspectu meo mensam.

Claues adapertio scientiae spiritalis; in Luca: uae uobis legis peritis, quia tulistis clauem scientiae: ipsi non introistis et eos. qui introibant, prohibuistis. item claues iustitiae misericordiae pietatisque uirtutes; in euangelio: tibi dabo claues regni caelorum.

Serae repagula aduersus impios diuinorum praeceptorum: quoniam confirmauit seras portarum tuarum. 3 Hier. 1, 13. 5 Matth. 25, 7. 7 Luc. 12, 35. 9 Matth. 5,16. 12 Matth. 5, 15. 15 Zach. 4, 2. 17 Ps. 22, 5. 19 Luc. 11, 52. 23 Matth. 16, 19. 25 Ps. 147, 13. 1 moabitidae PS 2 discendent P descenderet S 4 faciem S faciae S aquolonis P aqui//lonis N 5 iuste S 6 lampadas N 7 ecclesiae S animae SMN 8 adcincti S 12 iudeorum SMN lucerna N 13 ponet P ea N modium SN 14 scribtura N 15 altaris om. S candilabra PN 16 argentea M 17 ps. XXII S 18 conspecto N 19 clauis S periti N 20 tollitis N 22 item om. N clauis S pietatis quae SN uertutes P uirtutis N 23 clauis S 24 serrae SN aduersum N praeceptorum in psalmo SMN 26 confortauit SN serras SN

Ascia prauorum persecutio; in psalmo: in bipenne et ascia deiecerunt eam.

Bipennis geminata adflictio; in psalmo idem quod supra. Nauis ecclesia; in euangelio: nauicula multis in medio mari iactabatur fluctibus. Solet et homo nauicula dici, ut nautae cogitationes hominem gubernantes aduertantur.

Retia praedicatio; in euangelio: et mitte retia in capturam.

Trabes peccatum grauius; in euangelio: eice primum trabem de oculo tuo.

Fistuca peccatum leuius; in euangelio: et tum uidebis eicere fistucam de oculo fratris tui.

Laqueus dolus; in psalmo: laqueos parauerunt pedibus meis.

Funes sors uel hereditas; in psalmo; funes ceciderunt mihi in praeclaris. item funes peccata: uae qui trahitis peccata uelut funem longum. et: funes peccatorum circumplexi sunt me.

Rota orbis aut uita humana; in psalmo: uox tonitrui in rota. et item: deus meus pone illos ut rotam, id est, uolubiles uel instabiles effice in malitia sua. 1 ib. 73, 6. 4 Matth. li, 24. 8 Luc. 5, 4. 10 Matth. 7, 5. 12 ib. 14 Ps. 56, 7. 16 ib. 15, 6. 17 Es. 5, 18. 18 Ps. 118, 61. 20 Ps. 76, 19 21 ib. 82, 14. -e 1 persaecutio N in ante bipenne om. N bipinnae S uipinne N 2ascaJf . deicerunt P ea M 3 bipinnis N gemina S afflictio P .4 naues P 5 et om. S 6 hominis gopernantis S guuernantis N 8 retiam in capturam piscium M captura N 10 trauis S traues N graue SN peccato graues M 11 trauem SN 12 leue S in euangelio] ubi supra N tunc SJfN 13 festucam eicere M 14 laquaeus (priore loco) N laqueos S ps. LVI 16 ps. XV S caecii deruut N 17 uae] uel N traitis M 18 et item S 19 circumplexe S circumplexsi N 20 orbis-uolubiles om. N ps. LXXVI S thonitrui S 22 effice-sua om. S effici M

Spongia caua infidelitas Iudaeorum; in euangelio: illi autem spongiam plenam aceto hyssopo circumponentes obtulerunt ori eius.

Scalae sanctorum profectus; in Genesi: uiditque in somnis scalam stantem super terram et cacumen illius tangens caelum angelos quoque dei ascendentes et descendentes super eam..

Scopae curae superstitionis per uanam gloriam; in euangelio: et ueniens inuenit uacantem, scopis mundatam et ornatam.

Margarita doctrina euangelica uel spes regni caelorum; in euangelio: inuenta autem una pretiosa margarita abiit et uendidit omnia, quae habuit, et emit eam.

Anulus signaculum fidei; in euangelio: et date anulum in manu eius. item de hoc in psalmo: signatum est super nos lumen uultus tui domine.

Chlamis laudis ornatus; in Salamone: chlamides fecit uiro suo, id est uestimentum, quod tamquam de duobus testamentis confectum sit.

Aurum interior scripturarum intellectus; in psalmo: et posteriora dorsi eius in specie auri.

Argentum eloquia diuina siue intellectus litterae uel 1 Ioh. 19, 29. 4 Gen. 28, 12 9 Luc. 11, 25. 12 Matth. 13, 46. 14 Luc. 15, 22. 15 Ps. 4, 7. 17 Prou. 31, 22. 20 Ps. 67, 14. o . 1 spungia (semper) SN iudeorum S 2 sfongiam M spungia plena N acheto N et isopo SN (ysopo N) 3 optulerunt PSN 6 eius SN 7 et descendentes om. S discendentes P discindentes N super] per M 8 cura S curam N 9 eam uacantem S et cod. Par. 2182, et cod. Par. 1791 11 margaritam N euangeliaca S 12 unam praetiosam margaritam N praetiosam S 13 habiit SN 15 manum N in psalmo om. S, 17 clamis SMN salomone lYIN clamidem M — s SN 18 id est quod de duobus testamentis confecit N quod om. S 20 scrie bturarum N intellictus S 21 speciae SN 22 aeloquia (bis) N e u intellictus S storiae S storie M storiae (sic) N historiae; in psalmo: eloquia domini, eloquia casta, argentum igne examinatum.

Lapides pretiosi apostoli uel sancti siue ipsa opera uirtutum; in Apocalypsi: fundamenta muri ciuitatis omni lapide pretioso ornata.

Aes uanitas uel inanitas fidei; in apostolo: factus sum uelut aes sonans. item in aliam partem: posuisti ut arcum aereum bracchia mea. hic aereum fortem uel firmum.

Ferrum tribulatio uel homo ipse; in psalmo: ferrum pertransiit anima eius.

Plumbum pondera peccatorum; in propheta: et uidi iniquitatem super talentum plumbi.

Fictile fragilitas carnis; in apostolo: habemus thensaurum hunc in uasis fictilibus.