Homo aut homo totus aut mens; in Genesi: fecit deus hominem ad imaginem et similitudinem suam. et in malam partem in psalmo: exurge, domine, non confortetur homo, hoc est caro uel diabolus.

Uir spiritus, id est mens; in apostolo: caput mulieris uir. item uir in malam partem in Genesi: bona facie ualde uirgo, quam uir non cognouerat, id est diabolus, qui plerumque mentem cogitatione corrumpit.

Mulier anima siue caro humana; in apostolo: caput mulieris uir.

Uirgo ecclesia uel sanctae animae; in apostolo: des pondi enim uos uni uiro uirginem castam exhibere Christo. 1 Ps. 73, 14. 4 Luc. 10, 19. 7 Matth. 23, 33. et Luc. 3, 7. 10 Gen. 1, 27. 12 Ps. 9, 20. 14 I Cor. 11, 3. 15 Gen. 24, 16. 18 I Cor. 11, 3. 20 II Cor. 11, 2. e 1 dracho S diabulus G confrigisti (e m. 2) S confringisti N 2 et esca S in escam M 3 ethyopum G 4 scorpio SM 5 scorpionis ■ (e m. 2) S 6 gemina N 9 INCIPIT DE N 12 ps. VIIII S exurge SN confortetur] praeualeat homo homo S 14 spiritus] Christus M id est] uel S apostulo capud G 15 in om. S bona bona faciae N faciae S 16 quam uir] quamuis N 17 mentes S mente N conrumpit N 19 mulieri N 20 uel] siue N in apostolo] ubi supra N dispondi SN 21 uos om. S exibere SM 22 deo S

Rex dominus; in apostolo: rex regum et dominus dominantium.

Regina ecclesia; in psalmo: adstitit regina a dextris tuis. et iterum regina anima imperans corpori.

Pater dominus; in propheta: et ero uobis in patrem et uos eritis mihi in filios et filias, dicit dominus omnipotens.,

Mater ecclesia uel Hierusalem caelestis; in apostolo: illa autem quae sursum est Hierusalem libera est, quae est mater nostra.

Frater Christus uel proximus; in psalmo: narrabo nomen tuum fratribus meis.

Soror ecclesia, synagogae uel Christo anima; in canticis canticorum: soror mea sponsa.

Uir et uxor Christus et ecclesia, intellectus spiritalis et historia scripturarum; in apostolo: uiri, diligite uxores uestras sicut et Christus dilexit ecclesiam.

Sponsus Christus ideo quod a patre ab initio sit promissus; in psalmo: et ipse tamquam sponsus procedens de thalamo suo.

Sponsa ecclesia, quae utique diuinis sponsionibus sit promissa; in cantico canticorum: ueni a Libano, sponsa, ueni a Libano.

Filius populus credentium; in apostolo: iam non est seruus sed filius; quod si filius, et heres per deum. 1 I Tim. 6, 15. 3 Ps. 44, 10. 5 Hier. 31, 33. 8 Gal. 4, 26. 11 Ps. 21, 23. 14 Cant. 4, 9. 16 Eph. 5, 25. 19 Ps. 18, 6. 22 Cant. 4, 8. 24 Gal. 4, 7. 1 in apostolo] ubi supra N 3 ps. XLIIII S astitit P 4 imperans i corpori om. S 5 patre SN 6 heretis S 8 aecclesiam N caelestes S in illa S 13 aecclesia S sinagoga S cantica N 14 sponsa] i i speciosa mea S 16 storia S scribturarum N dilegete S (corr. m 2) 18 ideo] eo S 19 ps, XVIII S procidens N 20 thalamo N i o 21 u//tique N deuinus S 22 cantic// P canticis SGM cantica N 23 ueni sponsa a libano M 25 dominum S

Filia anima fidelis siue ecclesia; in psalmo: audi, filia, et uide.

Proximi fide propinqui; in Salamone: uenite manducate et bibite et inebriamini proximi.

Amici concordes in deum; in euangelio: uos amici mei estis.

Senex consummatae iustitiae; in Genesi: et mortuus Abraham senex et plenus dierum. et in Salamone: cani sunt hominis sensus et aetas senectutis uita inmaculata. et in alteram partem de Salamone: cumque iam senex esset, deprauatum est cor eius.

Iuuenes alacres in deum; in epistula Iohannis: scribo uobis, iuuenes, quia fortes estis et uerbum dei in uobis manet et uicistis malignum. et in malam partem in regnorum libro de Roboam: derelicto consilio seniorum locutus est secundum consilium iuuenum.

Paruulus mente humilis et simplex; in euangelio: abscondisti haec a sapientibus et prudentibus et reuelasti ea paruulis; item in alteram partem in apostolo: cum essem paruulus, loquebar ut paruulus.

Meretrix anima peccatrix, quae relicto caelesti uiro suo, 1 Ps. 44, 11. 3 Cant. 5, 1. 5 Ioh. 15, 14. 7 Gen. 25, 8. 9 Sap. 4, 8-9. 10 III Reg. 11, 4. 12 I Ioh. 2, 14. 15 III Reg. 12-13. 18 Matth. 11, 25. 21 I Cor. 13, 11. 1 i ifedeles S (i m. 2) fidelix N 3 asolomone S salomone M solomone N i nenite et S 4 bebite S (i m. 2) proximi om. IV 5 concordis P dominum S 6 estis si feceritis quae mando uobis M 7 et 8 senes S a consumatae S 8 habraam N solomone S (a m. 2) salomone (bis) MN 9 uitam inmaculataip (m eras.) SN 10 malam partem M 11 deprauaturn] desabbatum N cumquam senes S 12 iuuenis alacris MN b e iohannes N scriuo (b m. 2) S 13 bouis N iuuenis (e m. 2) S iuuenis N fortis N 14 manit (e m. 2) S manet in uobis M uicisti N et-partem om. M 15 libro om. S qui derelicto N 18. et i in S 20 eam N 22 uero S (i m. 2) id est Christo, adulterinos de diabolo iniquitatis fructus concipit; in Hieremia: facies mulieris meretricis facta est tibi.

Operarii apostoli uel praedicatores euangelii; in euangelio; messis quidem multa, operarii autem pauci.

Pastor dominus: ego sum pastor bonus. item pastor apostolus; in euangelio: pasce oues meas.

Mercennarii seruientes domino non pro amore tantum diuino sed pro temporali retributione; in euangelio: quanti mercennarii patris mei abundant panibus!

Piscatores apostoli uel doctores; in euangelio: et faciam uos fieri piscatores hominum.

Medicus Christus uel doctus; in Salamone: mansuetus uir cordis est medicus. et iterum; non egent sani medico sed male habentes.

Diues fidelis abundans spiritalibus bonis; in apostolo: quia diuites facti estis in illo in omni scientia et in omni uerbo. et in malam partem: uae uobis diuitibus in euangelio. Pauper humilis; in euangelio: et erat quidam Lazarus pauper. et iterum: beati pauperes spiritu. in malam partem in psalmo: quia pauperes facti sumus nimis. .2 Hier. 3, 3. 5 Matth. 9, 37. 6 Ioh. 10, 11. 7 Ioh. 21, 17. 9 Luc. 15, 17. 11 Matth. 4, 19. 13? 14 Luc. 5, 31. 17 I Cor. 1, 5. 18 Luc. 6. 24. 20 Luc. 16, 20. 21 Matth. 5, 3. 22 Ps. 78, 8. 1 diabulo PMN fructos N concepit MN 2 iheremia N i 4 euangelii om. S in euangelio M 5 messes P messes S 6 domi- 11 nus in euangelio SM 7 in euangelio om. M obes S 8 amoreip S diuino tantum N 9 pro om. N retributione] deuotione N mercennarii in domo S 14 et iterum] item N i iterum] in euangelio M 15 medicum SN 16 fedelis S fidelix N 17 qui S 18 item in malam partem in euangelio MN 20 in euangelio] ubi supra N pauper Lazarus S eleazarus M 21 iterum om. M item S et in malam partem S item in malam partem M 22 ps. LXXVm S XXXI. pars 1. 8

Uestitus habens baptismi uel fidei integritatem; in euangelio: et uidit ibi hominem non uestitum ueste nuptiali.

Nudus carens baptismi uestimento uel diuino adiutorio; in Apocalypsi: tu autem es nudus et miser. et in bonam partem in euangelio: et reiecta, inquit, sindone nudus profugit ab eis, id est nudus terrena facultate.

Uiui iusti; in psalmo: placebo domino in regione uiuorum. et in alteram partem: et laudaui magis mortuos quam uiuentes, in Ecclesiaste.

Mortui peccatores uel infideles; in euangelio: sine mortui sepeliant mortuos suos. et in bonam partem: beati mortui qui in domino moriuntur. item et: mortui estis et uita uestra abscondita est cum Christo in deo.

Cadauera infidelium corpora; in propheta: et impleam uallem Iosaphat cadaueribus mortuorum. item in aliam partem: posuerunt cadauera seruorum tuorum.

Sepulchrum corpus peccatoris mortuam uitiis animam intrinsecus retinens; in euangelio: quia similes estis 2 Matth. 22, 11. 5 Apoc. 3,17. 6 Marc. 14, 52. 8 Ps. 114, 9. 9 Eccle. 4, 2. 11 Matth. 8, 22. 13 Apoc. 14, 13. 14 Col. 3, 3. 16 Ioel 3, 3 18 Ps. 78, 2. 20 Matth. 23, 27. 1 1 habens baptismi uestitum S uestitum baptismi habens M fedei S (i m. 2) S 2 ibi] sibi N 3 nuptiale N 4 uestimentum S 5 apocai lapsi S (i m. 2) apocalipsin M nudus S est N- 6 in om. N reiecta] relicta SM 7 profugiitfi1 a terrenaM 8 ps. eXITS 9 aliamM in salomone post partem add. S 10 ecclesiasten M 11 mortuo S i infideles S fidelix N mortuos PSN mortui scripsi secutus cod. Par. Lat. 11955 s. VIII cf. Nouum testamentum domini nostri Iesu Christi recensuit Ioh. Wordsworth. Oxonii MDCCCLXXXIX tom. I fasc. I p. 69 sine ut mortui M 13 et item N 14 mortui enim N cum] i in S 15 domino M 16 infedelium S 17 iosafat P iosaph S iosafhat N kadaueribus M 18 partem psalmo M tuorum et ubi fuerit cadauer, illic congregabuntur et aquilae M 19 morftium S i i mortua uitae animam M 20 similis P semeles S (corr. m. 2) sepulchris dealbatis, quae foris parent hominibus speciosa, intus uero plena sunt ossibus mortuorum.

Interior homo anima rationalis ; in apostolo: in interiore homine habitare Christum per fidem in cordibus uestris.

Caput eius Christus; in apostolo: caput uiri Christus. Uertex summitas iustitiae; in Salamone: coronam enim gratiarum accipiet tuus ueitex. item in malam partem: uerticem capilli perambulantium in deliciis suis, id est, summa nequitiae.

Capilli ornatus iustitiae uel sensus; in euangelio: uestri autem et capilli capitis omnes numerati sunt.

Oculi intellectus fidelis et simplex; in euangelio: uestri autem beati oculi quia uident. et in malam partem in euangelio: si oculus tuus nequam fuerit.

Aures obaudientia fidelis; in euangelio: et aures uestrae quia audiunt.

Nares spiraculum fidei bonarumque uirtutum; in lob: et spiritus diuinus in naribus meis. et in malam partem in Iob: de naribus eius procedit fumus, id est diaboli. 4 Ephes. 3, 16. 17. 7 I Cor. 11, 3. 8 Prou. 4, 9. 10 Ps. 67, 22. 12 Matth. 10, 30. 14 ib. 13, 16. 16 ib. 6, 23. 17 ib. 13, 16. 19 lob. 27, 3. 21 ib. 41, 11._- 1 sepulchris] monumentis 8 hominis S 4 rationabilis M interioreip homineip S 7 apostulo M in apostolo] ubi supra N 8 salomone NM 9 uertix uno N partem in psalmo LXVII S uii 10 diliciis P dilectis SMN 13 et om. SM nomerati S 14 fedeles S 8 (eorr. m. 2) fidelix N (corr. m. 2) 15 oculi beati M qui SN in euangelio] ubi supra NM 16 nequa S 17 obaudientia etiam cod. Par. 1791 obedientia SMN fidelium S fidelix N (s m. 2) 18 quae SM 19 fidei om. M bonârumquae S et om. S 21 in Iob om. S ubi supra N 3*

Fauces iudicium intellectus; in libro lob: et fauces meae nonne sapientiam meditantur? et in malam partem: raucae factae sunt fauces meae.

Os sermo ipse; in psalmo: os iusti meditabitur sapientiam.

Lingua idem quod supra; in psalmo: et lingua eius loquetur iudicium.

Manus opus; in psalmo: et laui inter innocentes manus meas.

Dextera opera bona; in euangelio: nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua.

Sinistra opera non bona; in euangelio idem quod supra. Pectus arcanum intellegentiae; in euangelio: discumbebat autem super pectus domini discipulus quem Iesus amabat plurimum.

Uenter capacitas rationis; in Abacuc: uenter meus turbatus est intra me.

Renes interiora sensus; in psalmo: Insuper et usque ad noctem erudierunt me renes mei.

Lumbi fortitudo animi; in apostolo: accingite lumbos mentis uestrae.

Umbilicus appetitus concupiscentiae; in lob: et uirtus 1 Iob. 12, 11. 3 Ps. 68, 4. 4 ib. 36, 30. 6 ib. 8 Ps. 25, 6. 10 Matth. 6, 3. 13 Ioh. 21, 20. 16 Ab. 3, 16. 18 Ps. 15, 7. 20 Ephes. 6, 14. 22 Iob. 40, 11. 1 intellectum N in libro iob] ubi supra N in iob S 2 sapientia SN meditabitur N 3 faucis MN meae om. S 4 ps. b XXXVI S in psalmo om. M meditauitur sapientia S 6 psalmo qui supra SN 7 loquitur N 8 ps. LXXII S labi N 12 sinestra N opera mala ubi supra idem quod supra N in euangelio om. S 13 in euangelio] ubi supra N 14 supra N discipolus S 15 plurimum] b 0 multum M 16 ambacuc P anibacuiji S (corr. m. 2) abbacuc M abbacum N 17 in me S 19 erudierunt P et cod. Par. 1791 increpao i uerunt SMN 20 adcingite N lumbus (0 m. 2) S 22 umbelicum S adpetitus SN eius super umbilicum uentris, id est. quod feminae genitalia per hoc significet sicut in lumbis uirorum.

Adeps pinguedo gratiae diuinae in psalmo: sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea. item in malam partem adeps crassitudo malitiae; in psalmo: adipem suum concluserunt.

Ossa firmitas animae; in psalmo: omnia ossa mea dicent: domine, quis similis tibi? et in malam partem in libro Iob: ossa eius uelut fistula aeris.

Uiscera affectus pietatis et misericordiae; in apostolo: si quid uiscera et miserationes. et in alteram partem in actibus apostolorum de Iuda: et diffusa sunt uiscera eius.

Pelles signum mortalitatis; in Genesi: et fecit eis pellicias tunicas.

Sanguis operatio carnalis; in psalmo: libera me de sanguinibus deus, deus salutis meae. et item: caro et sanguis regnum dei non possidebunt.

Caro homo exterior; in apostolo: caro enim concupiscit aduersus spiritum, spiritus autem aduersus carnem.

Genua confessio humilitatis; in cantico: et nunc flecto genua cordis mei. aliquando uirtus fidei; in propheta: 3 Ps. 62, 6. 5 ib. 16. 10. 7 ib. 34, 10. 9 Iob. 40, 13. 10 Philipp. 2, 1. 12 Act. 1, 18. 14 Gen. 3, 21. 16 Ps. 50, 16. 17 I Cor. 15, 50. 19 Gal. 5, 17. 22 Ephes 3. 14. 1 feminis S 2 significit S (corr. m. 2) in om. N 3 pine guido N pinguido S (corr. m. 2) 4 et om. S pinguidine P pinguidinis S pinguidem N animam meam N item] et S 5 partem om. N adeps om. S grassitudo S ps. XVI S 7 ps. i j XXXIIII S 8 domine om. M semelis S 9 libro om. S ossa eius om. P et cod. Par. 2182 fistola M 10 aut misericordia S 11 miseratione//// M miserationis N aliam S 12 omnia uiscera S et cod. Par. 2727 15 tunicas pellicias SMN 16 ps. L S 17 et om. M item] iterum S item in malam partem M 18 possedebunt N 19 apostulo M 22 canticis N 23 propheta] profundo N reliqui mihi septem milia. uirorum. qui non curuauerunt genua Bahal.

Pedes cursus uitae uel stabilitas mentis uel fidei; in psalmo: stantes erant pedes nostri. et in malam partem in propheta: cur claudicatis utroque pede? et: ueloces pedes eorum ad effundendum sanguinem.

Calcaneum supplantatio uitiorum; in Genesi: ipse tuum obseruabit caput et tu illius calcaneum. et in malam partem: leuauit contra me calcaneum.

Gressus profectus operum; in psalmo: perfice gressus meos in semitis tuis.

Uestigia signa uirtutum; in psalmo: ut non moueantur uestigia mea. et in alteram partem in Salamone: et transiit uita nostra id est impiorum tamquam uestigium nauis.

Stola indumentum baptismi uel fidei; in euangelio: cito proferte stolam primam, 1 m Reg. 19, 18. 4 Ps. 121. 2. 5 III Reg. 18, 21. Ps. 13, 3. 7 Gen. 3, 15. 9 Ioh. 13, 18. 10 Ps. 16, 5. 12 ib. 13 Sap. 2, 3. 16 Luc. 15, 22. 1 septe S curbauerunt S 2 baal N ante bahal S 3 mentes S et fidei S ac fidei N 4 ps. CXXI S stantis S pedis N 5 prophetaiji (m eras.) S profetam N quur PM u//troque S 6 sanguine N 7 subplantatio M supplicatio N 8 obseruauit N 8 et-calcaneum om. SN 10 ps. XVI S 11 meus S semetis S 12 ut] et M 13 aliam M salomone PMN 14 uoce tamquam fol. 4* explicit, folium sequens est mutilum, cuius permagna pars est auulsa. haec legi possunt: sus multa condit in aby reuocare ita cinoribus tenecr mecum id est sapie morauimus ignis ac nis carii(t) tas circumsep ignis flammae cllus ign examinasti sicut igne e ignis ira et consummam e ait dns ignis uoluntat omn sicut clibanus corda eorum canimus significatur protec umbra aliquando peccata saedenbris et in umbra mortis umbra aliq poenae in iob. ubi umbra mortis et null sequitur fol. 5a explicatio uerbi (p. 43 l. 8) umbra: cuius est umbra ita et in N 14 uestegium S 16 eito-primam om. S

Cilicium paenitentiae testimonium; in euangelio: olim in cinere et cilicio paenitentiam egissent.

Cingulum spiritalis operis accinctus: in psalmo: et praecinxisti me laetitia.

Calciamenta praeparatio pacis; in apostolo: calciati pedes in praeparatione euangelii pacis.

Arma interioris hominis in apostolo: induti loricam iustitiae et scutum fidei et galeam salutis et gladium spiritus, quod est uerbum dei.

Panis Christus uel sermo domini; in euangelio: ego sum panis uiuus.

Uinum idem quod supra; in Salamone: et bibite uinum, quod miscui uobis.

Oleum misericordia uel sanctus spiritus; in psalmo: in oleo sancto meo linui eum. item in aliam partem: oleum autem peccatoris non inpinguet caput meum, id est adulatio.

Porcina peccata; in psalmo: saturati sunt porcina.

Azymum sine fermento malitiae; in apostolo: in azymis sinceritatis et ueritatis.

Similago puritas mentis et fortitudo caritatis; in Leuitico: si autem anima offeret munus sacrificium deo, similago sit munus eius. 1 Matth. 11, 21. 3 Ps. 29, 12. 5 Ephes. 6, 15. 7 ib. 6, 16. 17. 12 Ioh. 6, 41. 14 Prou. 9, 5. 16 Ps. 88, 21. 18 ib. 140, 5. 20 Ps. 16, 14. 21 I Cor 5, 8. 24 Leu. 2, 1. 1 eilicium-euangelio om. S 2 cenere S (i m. 2) cinere et om. M 3 ps. i XXVIIII S praecenxisti SM (i m. 2) 5 apostulo M 7 hominis a ibi monumenta M luricam S 8 pr. et om. S 14 solomone S beuete S (corr. m 2) 16 ps. LXXXVIII S alt. in om. S 17 meo om. M malam M 18 oleo S peccatorum S capud S 20 ps. XVI. S e 21 azimum et azimis S 23 karitatis M 24 afferit S

Subcinericium humilitatis oblatio; in Genesi: festinanter consperge tres mensuras similaginis et fac subcinericia.

Lac mentis sinceritas; in epistula Petri: rationale sine dolo lac concupiscite. item in aliam partem: lac uobis potum dedi non escam; nondum enim poteratis. hic lac exiguitas sensus.

Coagulatum uitiis concretum; in psalmo: coagulatum est sicut lac cor eorum.

Sal condimentum sapientiae; in euangelio: uos estis sal terrae.

Mel dulcedo praeceptorum dei; in psalmo: quam dulcia faucibus meis eloquia tua, domine, super mel ori meo. item aliter in Salamone: inueniens mel manduca, quod satis est, ne forte satiatus euomas, id est, altiora te ne quaesieris.

Fel amaritudo malitiae; in psalmo: dederunt in escam meam fel.

Acetum asperitas corruptae mentis; in psalmo: et in siti mea potauerunt me aceto.

Pix inquinamentum et nigredo delictorum; in Salamone: qui tangit picem inquinabitur ab ea.

Sicera confectio quaedam nequitiae; in euangelio: uinum et siceram non bibet. 1 Gen. 18, 6. 4 1 Petr. 2, 2. 5 1 Cor. 3, 2. 8 Ps. 118, 70. 10 Matth. 5, 13. 12 Ps. 118, 103. 14 Prou. 25, 16. 16 Eccle. 3, 22. 17 Ps. 68, 22. 19 ib. 22 Eccli. 13, 1. 23 Luc. 1, 15. e i 2 conspirge S consparge M getres S subceneritas S 4 ratioi e nales M 8 coagolatum S 9 eorum] meum S 10 estes S 12 dulcido S 13 domine om. SM mel et fabum S 16 an te (an eras.) S exquisieris SM 17 ps. LXVIII S esca mea SM 19 acetum praecedit b fel in M psalmo qui supra S 21 nigrido S 22 inquinauitur S eo M 23 quidam M malitiae et nequitiae S 24 sicera PSN

Calix domini passio; in psalmo: calicem salutaris accipiam.

Merum sinceritas iudicii aut ueritatis uel calor fidei; in psalmo: uini meri plenus est mixto.

Fex ultimum iudicii; in psalmo: uerumtamen fex eius non est exinanita.

Cibus sermo uel uoluntas domini; in euangelio: meus cibus est ut faciam uoluntatem eius qui me misit patris.

Potus idem quod supra; in psalmo: et torrente uoluntatis tuae potabis eos, id est spiritu sancto. item in aliam partem: non est regnum dei esca et potus.

Promptuaria cordis receptacula; in cantico deuteronomii: et in promptuariis timor.

Pera uictus sollicitudo; in euangelio: non peram in uia.

Sacculus thesaurizatio in deum; in euangelio: facite uobis sacculos qui non ueterescant. et in aliam partem: sacculum communem possideamus, id est auaritiam.

Pecunia uerba diuina; in euangelio: oportuit ergo te mittere pecuniam meam nummulariis.

Uellus populus; in psalmo: et descendet tamquam pluuia in uellus. 1 Ps. 115, 13. 4 Ps. 74, 9. 5 ib. 7 Ioh. 4, 34. 10 Ps. 35, 9. 12 Rom. 14, 17. 14 Deut. 33, 16. 15 Matth. 10, 10. 16 Luc. 12, 33. 18 Prou. 1, 14. 20 Matth. 25, 27. 22 Ps. 71, 6. 1 passio domini S ps. CXV S 2 accepiam P 3 uel om. S u 5 iudicii ultionum M psalmo qui supra S 8 uolontatem S eiuspatris] patris mei qui S 10 ps. XXXV S torrentem M bone uoluntatis S 11 potum dabis eis M spiritum sanctum S id-sancto om. M 13 propmtuaria S 15 pera (altero loco) S 16 thensaurizatio S facete S 17 ueteriscant PS 18 partem in solomone S i possideamus commune sacculum M 20 deuina S te ergo S e 21 nummolariis M 22 ps. LXXI S discendet PM discendat S 23 uellum M

Linum spiritalis fortitudo uel candor; in Exodo: porro filiis Aaron tunicas lineas parabis.

Utres uasa humani corporis; in euangelio: uinum nouum in utres nouos mitti debet.

Farina opus bonum uel scientia; in euangelio: abscondit mulier in farinae sata tria.

Mola uitae conuersio; in euangelio: duae molentes in mola. possunt et duo testamenta lapides molae significare, per quos labore disserentium triticum ueteris instrumenti in farinam euangelii conuertatur.

Haec igitur nomina cum in textu sacrae lectionis occurrunt ita uel maxime, ut exprimimus, apertioribus accipienda traduntur, licet in diuersas plerumque significationes pro persona uel tempore uel loco exeant atque in figuras locis congruas pro ratione allegoricae interpretationis erumpant. Nam et

Abyssus intellegitur, sicut supra diximus, profunditas scripturarum et item abyssus aquae inmensitas: et rupti sunt fontes abyssi multae. item abyssus ineffabilia iudicia dei: iudicia tua abyssus multa; item abyssus infernus: aut quis descendit in abyssum? id est Christum de mortuis reuocare. item abyssus corda hominum facinoribus tenebrosa: abyssus dixit: non est mecum id est sapientia.

Ignis, sicut superius memorauimus, accipitur spiritus sanctus. et item ignis caritas circumsepta eius, ignis 1 Ex. 28, 40.. 3 Luc. 5, 38. 5 Luc. 13, 21. 7 Matth. 24, 41. 17 Gen. 7, 11. 19 Ps. 35, 7. 20 Rom. 10, 7. 22 Iob. 28, 14. » b 2 aron S (corr. m. 2) tonicas S parauis S 3 nas M 5 abscondit-tria om. S 6 farina M 7 mola-euangelio om. S in mola om. M 9 labor S strumenti M 11 hec S 12 maximae S expraemimus S tradantur S 13 licet] illic etJf diuersis M 14 uel loco om. M figuris S 15 interpraetationes S 16 habissus (sic semper) S m 17 aquae] adque S inmensitas P (m m. 2) erupti S 18 multae] e e magnae 19 dei in psalmo XXXV uelut S 20 discindet S discendit M i 21 de] a S 23 accepitur S 24 item] iterum S eius circumsepta om. SM post eius repetitur circumsepta PSM flammae eius. ignis tribulatio: igne nos examinasti sicut igne examinatur argentum. ignis ira: et consumam eos in igne irae meae, ait dominus. ignis uoluptas: omnes adulterantes sicut clibanus corda eorum.

Umbra, ut indicauimus, significatur protectio diuina; item umbra aliquando peccata: sedentes in tenebris et umbra mortis. umbra aliquando poenae; in Iob: ubi umbra mortis et nullus ordo. et quia umbra non longe est ab ea re, cuius est umbra, ita et mors non longe est a poena, quae infert mortem, umbra aliquando est delectatio peccatorum; in Iob de diabolo: sub umbra dormit in secreto calami et locis umentibus, et rursum species alia qua specie unam rem multa significant.

Duo testamenta eo quod duo hic illi lapides molares possint significare memorauimus, et item duo testamenta duo

Cherubin in Exodo; duo animalia in Abacuc; duae petrae in Exodo et in canticis canticorum, quarum uelamento sponsa et Moses proteguntur; duo montes aenei in Zacharia,\' 1 Ps. 65, 10. 2 Ezech. 22, 31. 4 Os. 7, 4. 6 Ps. 106, 10. 7 Iob. 10, 22. 11 ib. 40, 16. 16 (Ex. 25,18] [Ab. 3, 8] 17 [Ex. 17, 61 Cant. 2, 14. 19 [Zach. 6, 1-4]. 1 eius et iterum S 2 igne om. S consummam P 3in om. S 6 et in S 7 item umbra aliquando S quia umbra est longe S quia umbra ita et mors non longe est a poena quae infert mortem M 10 inferunt PS item umbra aliquando S 11 diabulo P dormitio S 12 in secreto om. S humentibus M rursus SMN 13 alt. I. speciem S rursus species aliqua speciae una rem multa N 14 hic duo illi N 15 signib ficari M et om. M 16 cherufin S duo-exodo om. S abbacuc M abbacu N duo petrae N 17 uelamentum S montes est ultima uox in N fol. 5a, quae fol. 5b legi possunt, sunt haec: egrediu migris al iodas signiS equi nomini umensi uerum librati sumus nunc dationis modum ad aululum pro neces terrupimus reuertamur li in euangelio et tulerunt duodecim cofinos frau rum plenos. it, in aliam. par anus eius in cofinos serui t id est in seruitute uel tributione quam aegyptii intulerunt uoce p. 44 cathedra incipit iterum tota linea quae legi potest 18 duo om S de quorum frutectis myrtinis et obscura opacitate egrediuntur quadrigae cum equis rufis nigris albis et uariis.

Sed has tam multimodas significationes in singulis persequi nominibus non solum laboris inmensi uerum etiam inpossibile arbitrati sumus. nunc ergo ad eum interpretationis modum atque ordinem, quem paululum pro necessitate disputandi interrupimus, reuertamur.

Cophini apostoli; in euangelio: et tulerunt reliquias duodecim cophinos fragmentorum plenos. item in aliam partem: manus eius in cophino seruierunt, id est in seruitute uel tribulatione, quam Aegyptii intulerunt.

Cathedra doctrina; in psalmo: et in cathedra seniorum laudent eum. item in malam partem: et in cathedra pestilentiae non sedit, id est in doctrina hereticorum.

Scabillum humiliatorum subiectio; in psalmo: donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum.

Statera aequitas uel diuinae gubernationis potentia; in Esaia: et librauit in pondere montes et colles in statera.

Cinis humanae fragilitatis inanitas; in Salamone: quid superbit terra et cinis?

Olla prosapia; in psalmo: Moab olla spei meae, id 8 Matth. 14, 20. 10 Ps. 80, 7. 12 ib. 106, 32. 13 ib. 1, 1. 15 ib. 109, 1. 18 Es. 40, 12. 20 Eccli. 10, 9. 22 Ps. 59, 10. e i 1 mivtinia SM 3 significationis S in om. M 4 labores S (corr. m. 2) 5 inpossebile S interpraetationis S 6 adque SM ordinem redeamus S disputandum S 7 interrumpimus M reuertamur om. S 8 cofini (sic semper) S 9 fraumentorum M 10 cofinus S 11 in tribulatione M 12 solum ultimum a uocis cathedra legi potest in N kathedra M ps. CVI S 13 item] et S 14 pistilentiae N ereticorum M hereticorum secundo apostolorum S 15 scabellum SMN humiliatorium N ps. CVIIII S dum haec \'u i ponam N 17 gobernationes S guuernationis N uel diuinae potentiae gubernatio M 20 fiagilitatis S inanitatis N salomone PMN b 21 superuit S 22 prosapientia N ps. LVIIII S bolla S. est quod de Ruth Moabitide Christi secundum carnem prosapia descenderit. item in aliam partem olla tribulationis excoctio; in propheta: et uidi ollam succensam et facies eius a facie aquilonis. Lampades animae iustitia fulgentes; in euangelio: et parauerunt lampades suas.

Lucerna ecclesia uel anima; in euangelio; sint lumbi uestri accincti et lucernae ardentes. aliquotiens lucernae opera bona: sic luceat lumen uestrum, ut uideant opera uestra bona.

Modius corpus humanum uel legis littera uel populus ludaeorum; in euangelio: nemo accendit lucernam et ponit eam sub modio.

Candelabrum ecclesia uel corpus domini aut sancta scriptura; in propheta: et uidi a dextris altaris candelabra duo ardentia.

Mensa altare uel refectio spiritalis; in psalmo: parasti in conspectu meo mensam.

Claues adapertio scientiae spiritalis; in Luca: uae uobis legis peritis, quia tulistis clauem scientiae: ipsi non introistis et eos. qui introibant, prohibuistis. item claues iustitiae misericordiae pietatisque uirtutes; in euangelio: tibi dabo claues regni caelorum.

Serae repagula aduersus impios diuinorum praeceptorum: quoniam confirmauit seras portarum tuarum. 3 Hier. 1, 13. 5 Matth. 25, 7. 7 Luc. 12, 35. 9 Matth. 5,16. 12 Matth. 5, 15. 15 Zach. 4, 2. 17 Ps. 22, 5. 19 Luc. 11, 52. 23 Matth. 16, 19. 25 Ps. 147, 13. 1 moabitidae PS 2 discendent P descenderet S 4 faciem S faciae S aquolonis P aqui//lonis N 5 iuste S 6 lampadas N 7 ecclesiae S animae SMN 8 adcincti S 12 iudeorum SMN lucerna N 13 ponet P ea N modium SN 14 scribtura N 15 altaris om. S candilabra PN 16 argentea M 17 ps. XXII S 18 conspecto N 19 clauis S periti N 20 tollitis N 22 item om. N clauis S pietatis quae SN uertutes P uirtutis N 23 clauis S 24 serrae SN aduersum N praeceptorum in psalmo SMN 26 confortauit SN serras SN

Ascia prauorum persecutio; in psalmo: in bipenne et ascia deiecerunt eam.

Bipennis geminata adflictio; in psalmo idem quod supra. Nauis ecclesia; in euangelio: nauicula multis in medio mari iactabatur fluctibus. Solet et homo nauicula dici, ut nautae cogitationes hominem gubernantes aduertantur.

Retia praedicatio; in euangelio: et mitte retia in capturam.

Trabes peccatum grauius; in euangelio: eice primum trabem de oculo tuo.

Fistuca peccatum leuius; in euangelio: et tum uidebis eicere fistucam de oculo fratris tui.

Laqueus dolus; in psalmo: laqueos parauerunt pedibus meis.

Funes sors uel hereditas; in psalmo; funes ceciderunt mihi in praeclaris. item funes peccata: uae qui trahitis peccata uelut funem longum. et: funes peccatorum circumplexi sunt me.

Rota orbis aut uita humana; in psalmo: uox tonitrui in rota. et item: deus meus pone illos ut rotam, id est, uolubiles uel instabiles effice in malitia sua. 1 ib. 73, 6. 4 Matth. li, 24. 8 Luc. 5, 4. 10 Matth. 7, 5. 12 ib. 14 Ps. 56, 7. 16 ib. 15, 6. 17 Es. 5, 18. 18 Ps. 118, 61. 20 Ps. 76, 19 21 ib. 82, 14. -e 1 persaecutio N in ante bipenne om. N bipinnae S uipinne N 2ascaJf . deicerunt P ea M 3 bipinnis N gemina S afflictio P .4 naues P 5 et om. S 6 hominis gopernantis S guuernantis N 8 retiam in capturam piscium M captura N 10 trauis S traues N graue SN peccato graues M 11 trauem SN 12 leue S in euangelio] ubi supra N tunc SJfN 13 festucam eicere M 14 laquaeus (priore loco) N laqueos S ps. LVI 16 ps. XV S caecii deruut N 17 uae] uel N traitis M 18 et item S 19 circumplexe S circumplexsi N 20 orbis-uolubiles om. N ps. LXXVI S thonitrui S 22 effice-sua om. S effici M

Spongia caua infidelitas Iudaeorum; in euangelio: illi autem spongiam plenam aceto hyssopo circumponentes obtulerunt ori eius.

Scalae sanctorum profectus; in Genesi: uiditque in somnis scalam stantem super terram et cacumen illius tangens caelum angelos quoque dei ascendentes et descendentes super eam..

Scopae curae superstitionis per uanam gloriam; in euangelio: et ueniens inuenit uacantem, scopis mundatam et ornatam.

Margarita doctrina euangelica uel spes regni caelorum; in euangelio: inuenta autem una pretiosa margarita abiit et uendidit omnia, quae habuit, et emit eam.

Anulus signaculum fidei; in euangelio: et date anulum in manu eius. item de hoc in psalmo: signatum est super nos lumen uultus tui domine.

Chlamis laudis ornatus; in Salamone: chlamides fecit uiro suo, id est uestimentum, quod tamquam de duobus testamentis confectum sit.

Aurum interior scripturarum intellectus; in psalmo: et posteriora dorsi eius in specie auri.

Argentum eloquia diuina siue intellectus litterae uel 1 Ioh. 19, 29. 4 Gen. 28, 12 9 Luc. 11, 25. 12 Matth. 13, 46. 14 Luc. 15, 22. 15 Ps. 4, 7. 17 Prou. 31, 22. 20 Ps. 67, 14. o . 1 spungia (semper) SN iudeorum S 2 sfongiam M spungia plena N acheto N et isopo SN (ysopo N) 3 optulerunt PSN 6 eius SN 7 et descendentes om. S discendentes P discindentes N super] per M 8 cura S curam N 9 eam uacantem S et cod. Par. 2182, et cod. Par. 1791 11 margaritam N euangeliaca S 12 unam praetiosam margaritam N praetiosam S 13 habiit SN 15 manum N in psalmo om. S, 17 clamis SMN salomone lYIN clamidem M — s SN 18 id est quod de duobus testamentis confecit N quod om. S 20 scrie bturarum N intellictus S 21 speciae SN 22 aeloquia (bis) N e u intellictus S storiae S storie M storiae (sic) N historiae; in psalmo: eloquia domini, eloquia casta, argentum igne examinatum.

Lapides pretiosi apostoli uel sancti siue ipsa opera uirtutum; in Apocalypsi: fundamenta muri ciuitatis omni lapide pretioso ornata.

Aes uanitas uel inanitas fidei; in apostolo: factus sum uelut aes sonans. item in aliam partem: posuisti ut arcum aereum bracchia mea. hic aereum fortem uel firmum.

Ferrum tribulatio uel homo ipse; in psalmo: ferrum pertransiit anima eius.

Plumbum pondera peccatorum; in propheta: et uidi iniquitatem super talentum plumbi.

Fictile fragilitas carnis; in apostolo: habemus thensaurum hunc in uasis fictilibus.

Aedificare bona opera facere uel bene docere; in apostolo: si quis autem aedificat supra fundamentum hoc aurum argentum lapides pretiosos.

Destruere mala opera exercere uel male docere; in Salamone: unus aedificans et unus destruens. 1 ib. 11, 7. 4 Apoc. 21, 19. 6 I Cor. 13, 1. 7 Ps. 17, 35. 10 ib. 104, 18. 11 Zacch. 5, 7. 13 II Cor. 4, 7. 18 I Cor. 3, 12. 21 Eccle. 34, 28. 1 3 praetiosi SN uel om. S uirtutum] uistotum N 4 apocalepsi S apocalipsi M apocalypse N muri] auri S ciuitatia auro et S omnia N 5 praetiosi S praetioso N ornata om. S ornato N 6 aes], aeramentum S 7 partem in psalmo XVII S 8 brachia SM bracia N n aerum in fortem N 10 ps. CIIII S 11 pertransibit S pertransiuit N 12 profeta N 13 blumbi N 14 fictilae N thesaurum SM thensaumm aurum P 15 hunc om. S 18 uel—docere om. S 20 praetiosos SN 21 male om. S salomone MN 22 destruns P distruens S

Mundare uitiis expurgare; in euangelio: tetigit eum Iesus dicens: uolo mundare, et confestim mundata est lepra eius.

Stare fide consistere; in apostolo: state in fide. Ambulare ad dominum tendere; in psalmo: et am b ambulabam in latitudinem.

Sedere in deum humiliter resumere; in euangelio: uos autem sedete in ciuitate.

Iacere aut uitiis aut temptationibus succumbere; in euangelio: et inuenit eam iacentem in lecto.

Currere in operibus bonis properare; in apostolo: sic currite ut conprehendatis.

Uigilare custodiam cordis adhibere uel in deum resurgere; in psalmo: a uigilia matutina usque ad noctem.

Dormire transitu apud Christum requiescere; in psalmo: numquid qui dormit non adiciet ut resurgat? et aliter dormire peccatorum sopore torpescere; in apostolo: surge qui dormis.

Ascensus profectus in deum; in psalmo: ascensus in corde eius.

Descensus defectus a deo; in euangelio: homo quidam descendebat ab Hierusalem in Hiericho. 1 Matth. 8, 3.. 4 I Cor. 16, 13. 5 Ps. 118, 45. 7 Luc. 24, 49. 10 Marc. 7, 80. 11 I Cor. 9, 24. 14 Ps. 129, 6. 16 ib. 40, 9. 18 Ephes. 5. 14. 19 Ps. 83, 6. 21 Luc. 10, 30. 1 in euangelio om. N 3 libra N 4 sta S 5 deum SN 6 latitudine M 7 sumere S rerumere N 8 sodite N ciuitatae S ciuii tatem M 9 subcumbere SN 10 ea N iacente N 12 currete S i conpraehendatis PS 13 uigelare S adibere M 14 nocte M 15 transitu P et cod. Par. 2182 transitum Aafy aput M 17 tori pescere sopore S torpiscere N 19 ascensus profectus in domino; in euangelio: homo quidam descindebat ab iherusalem in iherico N ase e cinsus (secundo l.) S 21 descensus—Hiericho om. N discinsus S 22 discendebat PS hericho S XXXI. pars 1. 4

Uia Christus; in euangelio: ego sum uia et ueritas et uita; et aliter uia uita hominis; in psalmo: uias meas enuntiaui et exaudisti me.

Spatiosa uitiorum inlecebris dilatata; in \'euangelio: lata porta et spatiosa uia quae ducit ad perditionem.

Arta districta uel tribulationibus pressa; in euangelio: quam angusta porta et arta uia quae ducit ad uitam.

Directa praeceptis dei ordinata; in Esaia: rectas facite semitas eius.

Praua a dei praeceptis deuia; in Esaia: et erunt praua in directa et aspera in uias planas.

Plana oboedientia praeceptorum exaequata; in Esaia idem quod supra.

Aspera inoboedientiae asperitate horrida; in Esaia idem quod supra.

A dextris a parte iustitiae; in euangelio: statuit oues quidem a dextris suis, haedos autem a sinistris.

A sinistris a parte iniustitiae; in euangelio idem quod supra.

Fouea dolus uel lapsus in mortem; in psalmo: foderunt ante faciem meam foueam.

Puteus diabolus uel infernum; in psalmo: neque urgeat super me puteus os suum. et in bonam partem in Genesi: ad puteum iuramenti, id est aquam fidei. 1 Ioh. 14, 6. 2 Ps. 118, 26. 4 Matth. 7, 13. 7 ib. 14. 9 Es. 40, 3. 11 Es. 40, 4. 17 Matth. 25, 33. 20 Ps. 56, 7. 22 ib. 68, 16. 24 Gen. 46, 1. 1 et om. S 2 alt. et] item S 3 annuntiaui N 5 porta om. N perditionem] mortem S 6 distincta N praessa S 8 uia i est N 9 facete S 11 deuia] diuisa JV 12 dereta P 13 obidientia P na exequata SN idem om. N 15 ordita N 17 parte] perte N 18 suissinistris om. S edos M autem om. N sinestris N 19 perte S in iustitie M idem--supra] hedos autem a sinistris S 20 fouea-quam saluanda (p. 51, l. 21) desunt in S. quia folium excisum est fobea N labsus N montem N 22 infernus] infirmus N 23 sum M et] a laeti N 24 genesim N quam N (corr. tn. 2)

Sanitas mentis integritas; in psalmo: clamaili ad te, sanasti me.

Languor uitiorum morbus; in psalmo: qui sanat omnes languores tuos.

Lepra peccatorum contaminatio; in euangelio: et confestim mundata est lepra eius.

Hierusalem ecclesia uel anima; in psalmo: lauda Hierusalem dominum. et notandum, quod quaecumque in ecclesiam generaliter conueniunt haec et ad animam referri possunt.

Sion idem quod supra; in psalmo: lauda deum tuum Sion.

Filii Sion filii ecclesiae; in psalmo: et filii Sion exultent super rege suo.

Filiae Hierusalem idem quod supra.

Tabernaculum corpus domini uel ecclesia; in psalmo: in sole posuit tabernaculum suum.

Arca caro dominica uel corda sanctorum deo plena; in psalmo: tu et arca sanctificationis tuae. item area ecclesia intra quam saluanda claudantur; in Genesi: remansit autem solus Noe et qui cum eo erant in arca.

Tabulae lapideae duae, ut puto, propter testamenta duo uel propter duo praecepta dilectionis dei et proximi; in Exodo: et dixit dominus ad Mosen : excide tibi duas tabulas. 1 Ps. 29, 3. 3 ib. 102, 3. 5 Matth. 8, 3. 8 Ps. 147, 12. 12 ib. 14 ib. 149, 2. 17 ib. 18, 6. 20 ib. 131,8 21 Gen. 7, 23. 25 Ex. 34, 1. 1 in mentis N 2 et sanasti MN 8 iherusalem (semper) N 9 quod quaecumque] quidquid M 10 ecclesiam2HAr etoni.iS7 animaN 12 in psalmo om. N 14 ecclesiae uel sensus anima M fili (secundo loco) P 15 regem suum M 16 iherusalem N 17 tauernaculum N in psalmo n om. N 21 qua N clauduntur SMN 22 solus om. S erat S 24 dei proximi N 25 deus S moysen MN 4*

Lex praecepta diuina; in psalmo: lex domini inmaculata.

Chirographum conscriptio hominis peccatoris cum diabolo per manum iniquitatis: in apostolo: chirographumpeccati quod erat contrarium nobis.

Pactum confoederatio gratiae diuinae cum homine; in psalmo: uidi non seruantes pactum.

Testamentum confirmatio uoluntatis diuinae: in propheta: et confirmabo testamentum super domum Iuda.

Praeputium uita gentilis; in apostolo: in praeputio aliquis uocatus est, non circumcidatur, id est, etiam qui ex gentibus ad fidem Christi uenit corpore non circumcidatur.

Circumcisio expoliatio uitiorum; in apostolo: circumcisi estis circumcisione non manu facta in expoliatione corporis carnis.

Cornu fortitudo uel regnum; in Regnorum: et exaltauit cornu Christi sui.

Purpura martyrii species per cruorem; in Exodo: omnis, qui percipit corde, adferet initia domino aurum argentum aeramentum hyacinthum purpuram coccum netum et byssum.

Coccus idem quod supra uel caritatis ardor uel crucis mentio; in Exodo sicut supra.

Byssus castitatis uel continentiae candor; in Exodo idem quod supra. 1 Ps. 18, 8. 4 Col. 2, 14. 7 Ps. 77, 57. 9 Hier. 81, 81 et Hebr. 8, 8. 10 I Cor. 7, 18. 13 Col. 2, 11. 16 I Reg. 2, 10. 18 Ex. 35, 5. 6. 1 ps. XVIII S 3 chirografum SNcirografum (semper) M 4cliirografum PS cirografum N 6 confideratio M hominem N 9 meum super N 14 non circumcisione S 16 cornum (semper) SN regum N et om. N 18 martiris S 19 percepit SN afferet P adferit S offert N 20 hyacintum PN hiacinctum S purpura coccu N 21 netum om. S bissum M 22 cruor mentis N 23 exhodo P (semper) idem quod supra S quod supra N sicut om. M 24 bissus et hyacinthus sunt permutata in N bissum SMN

Hyacinthus confessorum liuores; in Exodo idem quod supra.

Superumerale operum ab umeris significatio; in Exodo: et fecerunt superumerale de auro et hyacintho et purpura et cocco ne to et bysso torta. Rationale doctrinae uel rationis a pectore declaratio; in

Exodo: et fecerunt rationale opere textili secundum opus superumeralis.

Poderes doctrina secretior atque perfectior; in Exodo: et fecerunt uestimentum poderem sub umbone opus textile totum hyacinthinum.

Lamina aurea in fronte crucis suprafiguratio; in Exodo: et fecerunt laminam auream et infra scripserunt, inquit, in ea litteras deformatas signaculum sanctitatis domini, id est nomen tetragrammaton domini. Templum corpus domini uel sancti; in apostolo: uos enim estis templum dei uiui.

Altare fidei altitudo; in psalmo: tunc inponent super altarem tuum uitulos.

Sacrificium oblatio iustitiae; in psalmo: sacrificate sacrificium iustitiae.

Holocaustum totus fidei accensus; in psalmo: holocausta medullata offeram tibi.

Hostia Christus uel anima dicata deo; in apostolo: oblationem et hostiam deo in odorem suauitatis. 2 Ex. 39, 2. 6 ib. 39, 8. 8 ib. 39, 20. 12 ib. 39, 29. 151I Cor. 6, 16. 17 Ps. 50, 21. 19 Ps. 4, 6. 21 ib. 65, 15. 23 Epbes. 5, 2. 1 hiacinctus S liyacintus N (cf. p. 52 l. 24) libores N 2 super- humeralem N 4 neto om. S bisso S torto N 5 spectore declamatio S 6 ficerunt N operae testili N 8 segretior S adque N perfectio SN 9 podorem S podere N umbonem S 10 testile N hiacintinum in exodo S 11 crucis in fronte P praefiguratio SMK 12 lamminam P lamina auream N scribserunt SN 13 inquid MN 14 nomen om. N thetragrammaton S tethragrammatom N tetragrammon M 15 domini om. S 16 enim om. S 17 ps. L S altare M altareip P 19 ps. XIII S 21 olocaustum-a M 24 ostia M. in-suauitatis om. S suabitatis N

Myrra mortalitatis indicium; in psalmo: myrra et gutta et cassia a uestimentis tuis.

Unguentum diffusa nominis Christi gratia; in Salamone: unguentum effusum nomen tuum.

Sancta sanctorum interiora quaeque mysteria dei uel regna caelorum; in epistula ad Hebraeos: 11 non enim in manu facta sancta Iesus introiit exemplaria uerorum sed in ipsum caelum, ut appareat nunc uultui dei pro nobis.,

Sabbatum requies spiritalis; in Genesi: et requieuit dominus ab omnibus operibus suis.

Quadragensima figura praesentis uitae ac laboris; in euangelio: et cum ieiunasset quadraginta diebus et quadraginta noctibus.

Pasca praenuntiatio dominici transitus; in euangelio: ante diem autem festum Pascae sciens Iesus quia uenit eius hora, ut transeat ex hoc mundo ad patrem.

Quinquagensima manifestatio futurae beatitudinis uel remissionis; in Leuitico: numerabitis ergo septem hebdomadas plenas usque ad alteram diem et infra id est quinquaginta dies.

Iubeleus uenturae quietis significatio; in Leuitico: annus remissionis est; signum sanctum erit uobis. 1 Ps. 44, 9. 4 Cant. 1, 2. 6 Hebr. 9, 24. 10 Gen. 2, 2. 13 Matth. 4, 2. 15 Ioh. 13, 1. 19 Leu. 23, 15. 16. 22 ib. 25, 10. 1 mirra S indicio S ps. XLIIII S 3 diffusum S effusa JV 5 quoque misteria domini S quaeque que N interior aut misteria dei M 7 factis sanctis PSMN introibit S uirorum PSMN nerorum cod. Paris. 2182 8 adpareant N 12 quadragesima IIIN presentis N 18 et 14 quadragenta S 15 pascha SMN dominico N dominicae M 17 hora eius MN transiret S 18 fnturae om. M a 19 leuiticum S ebdomadas P ebdomata S eudomada N 20 ad om. M e ualtarem S (corr. m. 2) 21 quinquagenta S 22 iobeleus P uiobeleus S significatio] signum S annum S 23 est om. S

Ciuitas dei ecclesia uel anima; in psalmo: in ciuitate dei nostri.

.Ciues fideles; in apostolo: sed estis ciues sanctorum et domestici dei. Muri munimenta scripturae diuinae uel prophetae aut sancti; in psalmo: aedificentur muri Hierusalem. item in aliam partem: in deo meo transgrediar murum.

Turres apostoli uel perfecti quique; in psalmo: et abundantia in turribus tuis.

Portae scripturae sanctae uel iustitiae uel apostoli aut angeli; in psalmo: et eleuamini portae aeternales. item in aliam partem: quia lata porta et spatiosa uia quae ducit ad noctem.

Plateae beatitudo dilatata sanctorum; in Apocalypsi: et plateae ciuitatis aurum mundum tamquam uitrum perlucidum.

Fundamentum Christus uel fides; in apostolo: fundamentum enim aliud nemo potest ponere praeterquam id quod positum est Christus Iesus.

Maceria lex uel angelorum custodia; in cantico Esaiae: et maceriam circumdedi et calamos adfixi et plantaui uineam.

Domus anima in qua Christus habitat uel ecclesia; in psalmo: in domum domini ibimus. 1 Ps. 47, 2. 3 Ephes. 2, 19. 6 Ps. 50, 20. 7 ib. 17, 30. 8 ib. 121, 7. 11 ib. 23, 7. 12 Matth. 7, 13. 14 Apoc. 21, 21. 17 I Cor. 3, 11. 20 Es. 5, 2. 24 Ps. 121, 1. 3 fideles om..N estes S 5 scribturae N (i ps. L S ifiierusalem N 7 in aliam partem erasa in M partem in psalmo XVII S transgredear N 8 profecti 2V ps. CXXI S 10 scribturae SN 11 euangeli P seu angeli? euangelistae cod. Par. 2182 ps. XXIII S i aelebamini N 12 quia] quam M 14 apocalapsi S apocalypsae K 16 perlucidum et in aliam partem: sponsus meus in plateus (sic) non inuenitur M 18 praeterquam] quam MN 20 macheria S 21 macheria S um i maceria N affixi P fixi S 24 domo S domo N ibemus S

Cenaculum altitudo meritorum uel scientiae; in euangelio: et ipse uobis ostendet cenaculum magnum.

Ostia adapertio fidei; in apostolo: ostium enim mihi apertum est magnum et euidens.

Columna firmamentum uel stabilitas spiritalis; in apostolo Iacobus et Iohannes et Cephas qui uidebantur columnae esse.

Paries interdum structura bonorum operum; in cantico canticorum: ecce hic retro post parietem nostrum prospiciens per fenestras.

Fenestrae uisus uel ceteri sensus; ut supra: prospiciens per fenestras; item in malam partem: mors introibit per fenestras uestras.

Gradus spiritalis ascensus; in psalmorum titulo: canticum graduum.

Pauimentum humiliatio uel adflictio animae siue in terrena declinatio; in psalmo: adhaesit pauimento anima mea.

Psalterium opera bona; in psalmo: psalterium iucundum cum cithara.

Cithara pectus deuotum in quo tamquam nerui sunt uirtutes, hoc est spiritalia bona; in psalmo: exsurge psalterium et cithara, id est opera cum fide; uel de ipso domino resurrectio carnis cum diuina uirtute.

Decachordum praecepta decem uel geminati quinque sensus 2 Luc. 22, 12. 3 I Cor. 16, 9. 6 Gal. 2, 9. 9 Cant. 2, 9. 12 Hier. 9, 21. 14 Ps. 119, 1. 17 ib. 118, 25. 18 ib. 80, 3. 21 ib. 107, 3. 2 ostendit SN 3 ostea S ostium M apostolum N hoateum N U 5 colomna S 6 ceras PMN chefas S 7 colomnas S 8 parietes M 10 respiciens S fenestram SMN 11 ceteri-introibit desunt in N mutilo 13 fenestram M 14 gradum MN in psalmo M 16 afflictio P siue—declinatio om. S terrina N interna M 18 iocundum S 21 ps. ex (sic) S cxurgeSN psalterium iocundum S 22 et] cum S ex P cum cithara om. M 24 deaorda S (corr. m. 2) precepta N decacordum a uel decem praecepta uel certe illic quae totidem psalmis XIV continet uel geminata 31 hominis exterioris cum interiore; in psalmo: in decachordo, psalterio cum cantico et cithara.

Organum homo uel ille qui est adsumptus a domino; in psalmo: laudate eum in chordis et organo.

Tympanum adtenuatum corpus in ieiunio; in psalmo: laudate eum in tympano et choro.

Chorus concordia; in psalmo ut supra.

Tuba uocis exaltatio in praedicatione diuina; in propheta: exalta uelut tuba uocem tuam.

Cymbala labia deum confitentia uel dilectio dei et dilectio proximi; in psalmo: laudate eum in cymbalis bene sonantibus.

Iubilatio clamor spiritali feruore expressior; in psalmo: laudate eum in cymbalis iubilationis.

Aegyptus mundus uel gentilium populus; in psalmo: uenient legati ex Aegypto.

Aethiopia ecclesia ex gentibus; in psalmo: Aethiopia praeueniet manus eius; item in aliam partem in psalmo: dedisti eum escam populo Aethiopum.

Babyllon aut mundus aut Roma; in Apocalypsi: et 1 Ps. 91, 4. 4 ib. 100, 4. 5 ib. 9 Es. 58, 1. 11 Ps. 150, 5. 14 ib. 15 ib. 67, 82. 17 ib. 19 ib. 73, 14. 20 Apoc. 16, 19. e 1 dicacorda psalterium S 2 canticum SN chitara N 3 assumptus P in psalterio M 4 cordis SMN 5 timpanum S attenatum P tirnphanum adtinuatum M in om. MN psalterio M 7 psalterio M ut] quod S 8 exultatio SMN predicatione N 9 exalta uelutj exaltant S exalta ut N exalta om. M 10 cimbala-is SM 11 eum— sonantibus om. N mutil. 13 in N mutil. solum haec legi possunt: spiritalis feruor expresmo laudate eum in cymba spiritalis S expraessior S 14 cimbalis SM iubelationis S 15 aegiptus S e mundus hic S gentium M 16 ligati S (corr. m. 2) 17 ethyopia M psalmo qui supra S 18 eius deo S 19 in psalmo om. b in escam S in esca MN 20 babilon (semper) SM mundum N apocalipsi SM apocalibsi N Babylon magna uenit in memoriam ante deum dare ei calicem uini indignationis irae suae.

Inimici diabolus uel uitia; in psalmo: 11 on confundetur, cum loquetur inimicis suis in porta.

Fures heretici uel pseudoprophetae; in euangelio: omnes quotquot uenerunt ante me fures fuerunt et latrones.

Gentes uitia; in Pentateucho: cum introduxerit te dominus deus tuus in terram quam possessurus ingredieris et deleuerit gentes multas coram te. item in aliam partem: omnes gentes plaudite manibus.

Pugna certamen aduersus nequitias spiritales uel aduersum uitia conflictus; in apostolo: sic pugno non quasi aerem uerberans.

Pax carnis in bonum spiritusque concordia; in psalmo: rogate quae pacis sunt Hierusalem. item pax Christus: in apostolo: ipse est enim pax nostra.

Uictoria de diabolo uel de aduersis triumphus; in apostolo: deo autem gratias qui dedit nobis uictoriam per dominum nostrum Iesum Christum.

Brabium consummatorum praemium meritorum; in apostolo: ad destinatum persequor ad brabium supernae uocationis dei. 3 Ps. 126, 5. 5 Ioh. 10, 8. 8 Dent. 7, 1. 11 Ps. 46, 2. 18 I Cor. 9, 26. 16 Ps. 121, 6. 17 Ephes. 2, 14. 19 I Cor. 15,57. r22 Phil. 3, 14. e .1 ueniet S memoria SN 2 eius irae SMN 4 dum loquitur S loquitur MN 5 eretici M seudoprofetae PN eudoprophetae S 6 quodquod SMN sunt S 8 pentatheuco S pentateuco M penthatico N 9 terra N 10 ingrederis S deleueris S 11 plaudite-aduersum in S mutilo a m. 3 plaudete M 12 aduersus S 14 ueruerans M 15 et spiritus S spiritus quae N 16 ihierusalem MN 17 enim est S nostra et in aliam partem: non enim ueni pacem mittere sed gladium M U 18 diabulo PM alterum de om. M aduersariis S . 21 brabium S (corr. m 2) brachium N brauium M apostulo M 22 brabrium N brauium M

Corona aeternae gloriae pro iustitia merces; in apostolo: de reliquo reposita est mihi corona iustitiae.

Quoniam spiritalium profectuum consummatio prouehit ad coronam, recte horum quoque spiritalem nominum interpretationem corona consummat. quae tamen nomina uniuersa conplecti arduum duximus, sicut etiam illud, ut depromerentur cuncta, quae se in utramque partem gemina significatione diffundunt.