Terra homo ipse; in euangelio: aliud cecidit in terram bonam. item in malam partem de peccatore: terram edes omnibus diebus uitae tuae.

Arida infructuosi hominis caro; in Ecclesiastico: cooperire aridam malitia et dolositate.

.Puluis peccatores uel carnis uanitas; in psalmo: sicut puluis, quem proicit uentus.

Lutum peccatorum glutinum; in psalmo: eripe me de luto, ut non infigar; item in aliam partem in Iohanne: lutum fecit et liniuit oculos meos.

Montes dominus ecclesia apostoli siue sancti a celsitudine uirtutum; in psalmo: qui descendit super montem Sion. 1 Am. 8, 9. 4 Ps. 5, 5. 6 Cant. 1, 6. 7 Ps. 90, 6. 8 ib. 29, 6. 11 Marc. 4, 8. 12 Gen. 3, 14. 14 Eccli. 37, 3. 16 Ps. 1, 4 18 ib. 68, 15. 20 Ioh. 9, 11. 22 Ps. 132, 3. 1 occidit SGM 2 meridie] ueritatis S 4 ps. V S astabo PM te om. S 5 que om. S salomone GM 7 ps. XC S 8 uespere PGM b uesper S poena] bene M ps. XXVIIII S 9 demorauitur S (b m. 2) a f matotinum S 11 aliut M 12 item] et SM aedes M 13 omnebus (i m, 2) S 14 caro est et M ecclesiastico] salomone S cooperiere S 15 malitiam et dolositatem SM 17 proiciet SM 18 loto S 19 infigar] i inaeream S euangelio iohannis S 20 leniuit (i ex e corr. m. 2) S e liniuit GM 22 qui] quod S discendit S (corr. m. 2) discendit GM item in aliam partem in propheta: ne quando offendant pedes uestri ad montes caligosos, id est hereticos.

Colles, sancti sed minoris meriti; in psalmo: montes et omnes colles. item in malam partem in euangelio: omnis collis et mons humiliabitur.

Valles contritione cordis humiles; in psalmo: et conualles abundabunt frumento. et in malam partem propheta: uallem filiorum Ennom.

Petra Christus a firmitate; in apostolo: petra autem erat Christus.

Lapides interdum Christus aut sancti; in psalmo: lapis quem reprobauerunt aedificantes. item in aliam partem: potens est deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae.

Ager hic mundus; in euangelio: ager est hic mundus.

Campi sancti siue scripturae diuinae, eo quod pastum animarum praebeant; in psalmo: et campi tui replebuntur ubertate. item in malam partem: in campo Taneos.\'

Pascua refectio spiritalis; in psalmo: in loco pascui ibi me conlocauit.

Cultura sancti, qui excoluntur in deum; apostolus: dei agricultura estis. 1 Hier. 13, 16. 3 Ps. 148, 9. 4 Luc. 3, 5. 6 Ps. 64, 14. 8 Hier. 19, 2. 9 I. Cor. 10, 4. 11 Ps. 117. 22. 13 Matth. 3, 9. 15 ib. 18, 38. 17 Ps. 64, 12. 18 ib. 77, 43. 19 ib. 22, 2. 21 I. Cor. 3, 9. .1 in om. P 2 ad hereticos S hereticorum G 3 minores M ps. CXLVIII S 4 malam] aliam n omnes P omnes (i m. 2) S 5 mons et collis S 6 ps. LXIIII S comualles (n m. 2) S 7 habundabunt S et] item S in propheta S 8 emnom S 9 christus sicut in apostolo G 11 ps. CXVII S lapidem quem M 12 aedificantes. et in in propheta. sancti lapides soluuntur super terram M b partem in euangelio S 16 sancti siue om. S 17 praeneant (b m. 2) S ps. LXIIII S 18 item] et M item in psalmo LXXII: in campo thaneos; in psalmo LXXII: in loco pascue ibi me conlocauit S 19 om. S pascuae GM 21 domino in apostolo S

Agricola deus, in euangelio dominus: ego sum uitis uera et pater meus agricola est.

Sulci corda sanctorum; in psalmo: sulcos eius inebrians.

Semen diuina praedicatio; in euangelio: exiit qui seminat seminare semen suum.

Messis ubertas uel copia fidelium; in euangelio: leuate oculos uestros et uidete regiones quia albae sunt iam ad messem; et aliter: messis consummatio saeculi sicut messores angeli. Manipuli fructus iustitiae; in psalmo: portantes manipulos suos.

Stipula aridi ad fidem uel inanes; in apostolo: ligna faenum stipula, et in propheta: heu mihi quia factus sum sicut qui colligit stipulam in messe, hoc est: nullos boni operis fructus inueni.

Area ecclesia; in euangelio: et permundabit aream suam.

Uentilabrum examen iustitiae dei; in euangelio: cuius uentilabrum in manu sua.

Triticum sancti uel electi dei; in euangelio: et congregabit triticum suum in horeum.

Hordeum legis littera; in euangelio: est puer unus hic, qui habet quinque panes hordiacios. 1 Ioh. 15, 1. 3 Ps. 64, 11. 4 Luc. 8, 5. 6 Ioh. 4, 35. 8 Matth. 13, 39. 10 Ps. 125, 6. 12 I. Cor. 3, 12. 13 Mich. 7, 1. 16 Matth. 3, 12. 18 ib. 20 ib. 22 Ioh. 6, 9. 1 deus dominus S in euangelio secundum iohannem S dominus om. SGM 3 sulcus S 4 praedicatione M 6 messes P cupia GM 7 uedete (i ex e corr. m. 2) S 8 iam om. S messes P saecoli S e 9 sicut et messores G 10 ps. CXXY S portantis (e m. 2) S n 12 inanes ignis S 13 feno S (m m. 2) 14 messem GM 15 nulli S fructos GM 16 permundauit S 18 uentelabrum PS dei om. M 20 congregauit S 21 suum om. S horreo suo S 22 ordeum M hic om. M 23 habit S quinque om. S ordiacios SGM

Paleae peccatores; in euangelio: paleas. autem conburet igni inextinguibili; et Hieremias: quid paleis ad triticum dicit dominus?

Zizania scandala uel male uiuentes; in euangelio: uenit inimicus eius et superseminauit zizania in medio tritici.

Uinea ecclesia uel populus Israhel; in psalmo; uineam de Aegypto transtulisti. item in malam partem: ex uinea enim Sodomorum uitis eorum.

Uitis Christus; in euangelio: ego sum uitis uera. item in aliam partem ut supra in cantico deuteronomii: ex uinea Sodomorum uitis eorum.

Palmites apostoli uel sancti; in euangelio: ego sum uitis, uos palmites. et in malam partem in cantico deuteronomii: \'et palmes eorum ex Gomorra.

Uuae fructus iustitiae; in cantico Esaiae: exspectaui ut faceret uuam. item in malam partem in deuteronomio: una eorum uua fellis.

Botrus ecclesia siue corpus domini; in numeris: eo quod botrum inde portassent filii Israhel.

Uindemia consummatio saeculi uel uindicta in populum; in psalmo: uindemiant eam omnes qui praetergrediuntur uiam. et Iohel: mittite falces et uineam uineam terrae, quia maturae sunt uuae eius. 1 Matth. 3, 12. 2 Hier. 23, 28. 4 Matth. 13, 25. 7 Ps. 79, 9. 8 Deut. 32, 32. 10 Ioh. 15, 1. 11 Deut. 32, 32. 13 et 15 Ioh. 15, 5. 16 Es. 5, 4. 17 Deut. 32, 32. 19 Num. 13, 25. 22 Ps. 79, 13. 23 Ioel 3, 13. u 1 conburit S conpuret M 5 inimicos (u m. 2) S eius om. S 6 trici P 8 aliam partem S 10 uitis legitur in S post palmites uites P (altero loco) 11 quod supra M (cetera sunt omissa) 14 in-deutero- u nomii om. M deutheronomii (sic semper) S 15 palmites S 16 ubae U (u m. 1) S et expectauet facere ubam (u m. 2) S uua M d 19 quo S (d m. 2) 20 portarent M strahel S 22 transeunt uia S transeunt uiam G M uindimiante S

Torcular altare ab eo, quod ibi oblationes tamquam fructus conferantur; in cantico Esaiae: et torcular fodi in ea. et aliter torcular tribulationum pressura, in qua fideles probantur; in titulo psalmi: in finem pro torcularibus.

Faenum caro uel uana gloria; in propheta: omnis caro faenum et omnis gloria eius ut flos faeni.

Herbae iucunditas quaedam proficientis animae; in Genesi: producat terra herbam uirentem. item in malam partem: mane sicut herba transeat.

Flores Christus uel specimen iustitiae; in psalmo: iustus ut palma florebit.

Lilium Christus uel angeli a candore iustitiae; in Salamone: ego flos campi et lilium conuallium.

Rosae martyres a rubore sanguinis; in Salamone: sicut rosa germinat super uuida fluenta.

Uiolae confessores ob similitudinem liuidorum corporum; in cantico canticorum: flores in terra uisi sunt.

Siluae gentes; in psalmo: inuenimus eam in campis siluae. de his siluis egressi sunt duo ursi reges Romanorum ad praeceptum figurati Helisaei et post XLII annos ascensionis eius ad caelos Iudaeos pueros comederunt. 2 Ea. 5, 2. 4 Ps. 8, 1. 5 Es. 40, 6. 8 Gen. 1, 11. 9 Ps. 89, 6. 10 Ps. 91, 13. 13 Cant. 2, 1. 14 Eccli. 39, 17 17 Cant. 2, 12. 18 Ps. 131, 6. 19 [IIII Reg. 2, 24.] r u 1 ab om. SM tamquam fructus om. S 2 torcolar S 3 tocolar (r et u m. 2) S praessura S 4 propter (pter erasum) S torcoi laribus S 5 fenum (semper) SGM omnes (i ex e corr. m. 2) S 7 herba S iocunditas S 8 terram S et in aliam partem S 10 specimen] species S ps. XCI S 11 florit (e m. 1) S florebit. et de hominum quoque uita presente in aliam partem: mane floreat et pertranseat M 14 martires robore PS 15 uuida fluenta] riuum umectum S 16 similitudine M liuidorum diuinorum S 17 uisi sunt—comederunt om. G in terram S 18 in psalmo om. S ea S 19 siluae] silua M reges romanorum uespasianus et titus SM XXXI. pars I. 2

Condensa opaca uel contecta scripturae diuinae; in psalmo: et reuelauit condensa.

Ligna peccatores igni deputandi; in Ecclesiaste: qui scindit ligna, periclitabitur in eis. item in bonam partem: et erit tamquam lignum quod plantatum est.

Radix origo; in apostolo: quod si radix sancta et rami. et in malam partem in psalmo: et radicem tuam de terra uiuentium.

Arbor homo a fructu operum; in euangelio: aut facite arborem bonam et fructum eius bonum. et in malam partem: aut facite arborem malam et fructum eius malum. quidam in hoc testimonio arborem hanc uoluntatem hominis magis quam ipsum hominem accipiendam putant.

Ramus successio; in apostolo: quod si radix sancta et rami. item in malam partem in Daniele: praecidite ramos eius.

Folium sermo doctrinae; in psalmo: et folium eius non defluet. et aliter folium uestitus et decor cum protectione diuinae gratiae.

.Poma sanctorum in uirtutibus fructus: in cantico canticorum: et manducet fructum pomorum suorum.

Palma perfectio uel uictoria; in psalmo: iustus ut palma florebit. 2 Ps. 28, 9. 3 Eccle. 10, 9. 5 Ps. 1, 8. 6 Rom. 11, 16. 7 Ps. 51, 7. 9 et 11 Matth. 12, 33. 14 Rom. 11, 16. 15 Dan. 4, 11. 17 Ps. 1, 3. 21 Cant. 5, 1. 22 Ps. 91, 13. 1 opoca P ps. XXVIII S 2 et om. M 3 depotandi S ec- clesiasten S 4 incendit S periglitabitur S 5 in—pariem] in psalmo i primo S 6 apostulo M radex S (i m. 2) 9 a] ob M fructus S 12 uolumtatem M 13 quidam-putant om. G accipiendum S i hominem accipiunt M 14 apostulo GM radex (i ex e corr. m 2) S i 15 in propheta S danihelo GM praecedite (i ex e corr. m. 2) S 17 ps. I S 18 defluet] dccidit S et ante aliter om. G decorum S 21 manducit (e m. 2) S 22 ps. XCI S iustos (u m. 2) S 23 floriet S florebit. et in apostolo: omnes quidem currunt, sed unus accipiet palmam. id est inter omnes ereses solus catholicus populus coronatur M

Caedri excelsioris potentiae uiri; in psalmo: ut caedri Libani multiplicabuntur. et in malam partem in psalmo: et confringet dominus caedros Libani.

Olea sanctus misericordiae abundans fructibus; in psalmo: ego autem sicut oliua fructifera.

Oleaster homo sine fructu uel gentilis; in apostolo: si autem tu ex naturali excisus es oleastro.

Ficus synagoga interdum; in euangelio: et arefacta est continuo ficulnea. et in Habacuc: ficus non adferet fructum.

Malogranata ecclesia de multis gentibus siue diuersas gratias habens; in canticis canticorum: emissiones tuae paradisus malogranatorum cum fructu pomorum.

Harundo peccator uel fragilis in fide; in euangelio: harundinem quassatam non confringet. item harundo infirmum auxilium; in propheta: quid confides in baculo isto harundineo aegyptio? cui si quis incubuerit, conquassabitur et perforabit manum eius.

Rubus ut quidam opinantur, sanctae Mariae uirginis praefiguratio, eo quod quasi de humani corporis rubo saluatorem 1 Ps. 91, 13. 3 ib. 28, 5. 5 ib. 51, 10. 6 Rom. 11, 24. 8 Matth. 21, 19. 9 Ab. 3, 17. 12 Cant. 4, 13. 15 Matth. 12, 20. 16 Es. 36, 6. 1 ps. XCI S caedros (u m. 2) S cedrus G cedrum M 2 liuani (b b m. 2 bis) S multiplicauitur (b m. 2) S multiplicabitur GM ps. XXVIII S 3 confringit (e m. 2) S confringit M 4 olea] oliua S o autem om. S 6 gentiles S apostulo GM 8 sinagoga S 9 ficulc e ? nea continuo M abbacum (c m. 2) S abbacuc GM affer//t P adferit (e m. 2) S dabit M 11 malagranata PSGM ecclesiam S 12 emissionis PS 13 paradisum S malagranatorum S malorumgras e norum M 15 confringit (e m. 2) S confringit M arundo PM eV u 16 confid//s P cofides S contidis GM baculum S 17 arundinem in b ęgypto M aegipti S 18 perforauit (b m. 2) S perforauit GM 19 opin 1 ubu natur S sanctae om. G uirgenis (i ex e corr. m. 2) S 20 rouos (ubu m. 2) S 2* tamquam rosam emiserit, aut quod uim diuini fulgoris sine sui absumptione pertulerit; in Exodo: apparuitque ei dominus in flamma ignis de medio rubi et uidebat quod rubus arderet et non conbureretur.

Spinae interdum noxiae diuitiarum curae animum suffocantes; in euangelio: aliud cecidit in spinas.

Tribuli aculei uitiorum uel temptationum; in genesi: spinas et tribulos generauit tibi.

Fontes baptismum; in psalmo: sicut ceruus desiderat ad fontes aquarum.

Aqua populi uel temptationes; in psalmo: forsitam ut aqua absorbuisset nos. item in bonam partem in Hieremia: me dereliquerunt fontem aquae uiuae. et in propheta: qui sititis, ite ad aquam, id est ad doctrinam.

Torrens persecutionis incursus; in psalmo: de torrente in uia bibet. et in bonam partem: et torrentem uoluntatis tuae potum dabis eis.

Flumina infidelium populi; in psalmo: super flumina Babyllonis. item in bonam partem: flumina de uentre eius fluent aquae uiuae, id est gratiae spiritalis. 2 Ex. 3, 2. 6 Luc. 8, 7. 8 Gen., 3, 18. 9 Ps. 41, 2. 11 ib. 123, 4. 13 Hier. 2, 13. 14 Es. 55, 1. 15 Ps. 109, 7. 16 ib. 35, 9. 18 Ps. 136, 1 19 Ioh. 7, 38. 1 tanquam P fulguris S 2 absumtione P adsumptionem S assumptione GM exhodo P apparuique P ei om. G 4 robus P u re rubos (u m. 2) S ardebat S conburetur S 5 suffocandi G 6 spinis SGM 7 temtationum (sic semper) P 8 generauit] b. germinauit (b m. 2) S germinabit GM 9 ps. XLI S 11 ps- 11 CXXIII S forsitans uel ut S 12 absorbuisset (n m. 2) S obsori buissent M item] et M heremia (i m. 2) S 13 de- O relinquerunt M fontes S et om. M 15 ps. CVIIII S turrentem (0 m. 2) S 16 bebet (i m. 2) S 17 putum P bonae uoluntatis tuae potabis eos S eis] nobis M 18 ps. CXXXVI S 19 babillonis S babilonis GM 20 spiritales S

Lacus infernum; in psalmo: posuerunt me in lacu inferiore, id est in illo inferni loco, in quo peccatores soli poenali custodia detinentur.

Mare saeculum siue populi; in psalmo: hoc mare magnum et spatiosum.

Pisces sancti; in euangelio; et traxerunt plenum rete piscibus magnis. item in malam partem: malos autem foras miserunt.

Fluctus temptationes; in psalmo: omnia excelsa tua et fluctus tui super me transierunt.

Unda idem quod supra; in cantico: gelauerunt undae in medio mari.

. Insulae uel animae uel ecclesiae dei, quae diuersis temptationum tunduntur fluctibus; in psalmo: laetentur insulae multae.

Litus finis saeculi; in euangelio: et secus litus sedentes elegerunt bonos in uasa.

Harena maris innumerae gentium multitudines; in Genesi: et multplicabo semen tuum sicut stellas caeli et ut harenam, quae est ad oram maris. 1 Ps. 87, 7. 4 Ps. 103, 25. 6 Ioh. 21, 11. 7 Matth. 13, 48. 9 Ps. 41, 8. 11 Ex. 15, 8. 14 Ps. 96, 1. 16 Matth. 13, 48. 19 Gen. 22, 17. 1 in psalmo] LVIII S laco inferim G 3 poenali] in inferu i i nali S costodia (u m. 2) S detenentur P detenentur (i m. 2) S I/tenentnr M 5 et spatiosum om. M 6 sanctus M sancti i siue euangeli S rete plenum SM retem S 7 piscebus (i ex e corr. m. 2) S malam] aliam 8 11 quod supraj temptationes S i cantico exodi SGM undae] gutte S 12 mare (i m. 2) S 13 uel (priore loco) om. G qui G 14 ps. XCVI S 17 elegebant S 18 arena M innumerabiles gentium multitudo S innumer egentium e (sic) M 19 stillas (e m. 2) S caeli id est sanctus et peccatores sicut harena quae S