VIIII. DICTIO. PRAEFATIO QVANDO ARATOR AVDITORIVM INGRESSVS EST. Notum cunctis bene mortalibus, quod dicendi laborem negotiorum 
 feriae pariant et eliminatis curarum procellis orationum 
 serena plus rutilent. diem suum ingenia nisi occupationum 
 nebulis fuscata non perdunt: sententiarum iubar cura uacuos 
 respicit et expeditus animus declamationum pompam commendat. 
 qui caeca remis temerarius freta proscindit, nudum sollicitudine 
 gubernaculis pectus adcommodat et claui regimen 
 sola qua magistrum nauis conuenit inquisitione perpendit. tunc 
 stuppea in uentos ex uoto frena laxantur: tunc rudentum uinculis 
 diu libera maria uinciuntur et imperiosis undarum cumulis

 2 prodedit B hieronimua LPV, ieronimus T, geronimns B 
 4 censeritur B 5 summa 6, summam BLPTV 6 discipnlo 
 T1 apnt B 8 diligentium LPb \' 9 limandus accipisti B 

 VIIII. Hanc dictionem primus ed. Sirm., inscr. add . Scholastica 
 I.\' 
 tertia. 16 ferio BT1, fere T1 elimentis B, elimentis LV, elementis 
 T 17 occopationum B 18 uacuus B 19 pompa B 
 20 ceca B poscendit B 21 claui] clam T 28 stopea 
 Tl uentus BT1 fraena B noto frena T in ras. m. 2 
 rudentium T 24 inperiosis B comolis B 
 
 
 homo dominaturus ingreditur, uiarum incerta astris recludentibus 
 agniturus. tunc Bosphorum Pleiadas Cynosuram et 
 quicquid iter monstrat inspiciens, ad caeli ductum callis hominis 
 ordinatur, si tamen mens nullo extraneae occupationis mordeatur 
 ambiguo nec peregrinantem notitiam magister inertiae 
 maeror adfligat. quod si aut pigro torpore hebetatus animus 
 dormiat aut diuersis excitatus stimulis per deuia distrahatur, 
 nescit ad propositum suum totus occurrere, cuius membra 
 prudentiae lanista animarum cura discerpit. inefficax semper 
 est et a molis suae ualitudine dissociatus ostenditur qui non 
 potest quantus est est tractatuum forma monstrare. est tamen 
 boni doctoris expendere originem serpentis riuuli, qui scalpente 
 ad ipsum terram ungue perducitur, quid sit eius in unum 
 collectus alueus, quid sit ubi nascitur existimare, et uires 
 fluminis non de his, quae accepit, sed de illis, quae potuit 
 accepisse, colligere. quorsum, uenerabilis magister, libertatis 
 index, boni testimonium sanguinis, ingeniorum lima, fabricator 
 sensuum, haec uerba praemiserim, si requiras: me me locutus 
 sum, fateor, me digessi, quem inter inscitiae dormientis infantiam 
 occupationes uariae et tristitia fortis inperitiae mater 
 obpressit, cui non datur duris soluere colla laboribus, ut studiorum 
 lupatis ora decorentur. meus sermo quod scaber est 
 et nullo splendescens dictionis adtritu, intellegentiae est et 
 exercitii quod dedisco. te inter palaestra tua originaria linguae 
 palma sollicitat: te inter ciues, mei inmemor, superba Delus

 2 bosforum B, bosforon LTV quinusuram B 3 celi B 
 4 extranea B mordeator B \'6 meror libri, pegro B1 
 7 diuersua LV . stimulis excitattxs TV , 10 dissotiatos B 
 11 potest T 8. I . quantus ex quamuis T corr . ,12 origine L, 
 originenem. V \' .13 ipeam ̇Τ \' unguae B . H colllctua B1\' 
 
 nascetor B extima<e B, aestimare Sirm. 15 illis] his T 
 16 quursum .V, cursum B 17, indix B lima (i in ras.. 1—2 
 litt.) L 18 me om. T 19 degessi B , , insitie T infantiam∗ 
 B..20 occupationes T2, pocupationis BLT1V, 21 colla- 
 (e? eras.) V 22 ura B1 28 est] defectus eet fort. :24 dk 
 disco B, om. T te om. T palestra LTV, paliitra B 

 29* 
 
 
 adnumerat. tu Castalii gurgitis lautus possessor incedis: at 
 ego uix arentibus labiis stillantem guttam marcidi liquoris 
 infundo. te sudore continuo nulla diuersitate interpellante 
 utpote colonum suum doctrinae messis amplificat: at mihi uix 
 de magnorum horreis pauper faseli esca porrigitur. tu in sustentationem 
 ruiturae libertatis felix dextera subrogaris: me ecclesiae 
 angulus etiam bona metuentem saeculi praesentis includit 
 quid, rogo, uisum est dudum insignia eloquentiae tuae ia 
 me tam longe positum oculos destinare? fuerunt magis alii, 
 quos dictionis tuae ornamenta conponerent, quibus uerborum 
 phalerae per Latiares elegantias adquisitae uicturum et apud 
 posteros nomen offerrent. me tacito teneri tantum conuenit 
 affectu dictis inparem et officiis sequestratum. quid erigeres 
 animos quos alter iam sibi uitae ordo subdiderat? quid ad 
 reuocares per longa itinerum interualla distantem hominem, 15 
 apud quem sicut nefas est non meruisse laudari, ita crimen 
 fuisse laudatum ? tua sunt, tua, ne dubita, aut eorum, si tamen 
 inueniri potuerunt qui secuntur. ad adulescentulum tamen, 
 quem praesentis diei auditoriis tuis auspicia dedicarunt, cum 
 quo mihi parili infantia conuenit, si uenia me donatis, uerba 
 conuerto. cuius primordia quamuis infabricato sermone conmendem, 
 imperiis amoris excusor. sub iugum mittimur dilectionis 
 necessitate constricti et, dum caris prospicimus, quid 
 nos deceat non uidemus. hunc licet paterna debuisset oratio 
 prosequi, non est tamen a patre aliena quam porrigo. debuit

 1 inoedes B ad B, et L 2 licoris B 3 aduersitate 
 fort . 4 amplificat (c exp. m. 1) V ad B 5 fasili 
 B , tu L in—bona me T in ras. corr. 6 me om. T 
 7 angolaa B, Angulo T* 8 insigni aeloquentiae B, insigniae loqaentiae 
 V, insign eloquentie (ia s. I . m. 2) T 9 meam B 
 oculus B\' distinare B 11 falerae LTV, fallerae B pw 
 i 
 L latiares T, latiaris BL V 18 erigeres scripsi, erigeris 
 LT1V, eregeris B, erigis T* 14 quos] quod B snbdederat B 
 15 reaocares scripsi, reuocaris tibri itenerum B, itenun LTV 
 18 potuerint Sirm. sequuntur LV ad om. B adoliscentalum 
 B 19 presantis BLTV anspitia V 20 donates B 
 23 quod L 
 
 
 tibi macte et mea orationem professio. felix istud nominis 
 apud doctos auspicium: ditandus scientiae frugibus laborem 
 circa studia necessarium promittit et nomine. finde, adulescens 
 egregie, pinguium dorsa terrarum: inprime dentem uomeris 
 nouella adhuc incude formatum: exerce in studiorum solo 
 quicquid optimum conuenit aratorem. si scrutatus penitus fueris 
 latentium secreta camporum, inuenies illic Deuterium, qui 
 ubertate linguarum germina tibi multiplicatis seminibus et 
 sudorem remuneretur inpensum. disce iam nunc uerborum 
 luxuriem artis falce truncare, ut nouellus cespes sub ferri 
 disciplina proficiat. resecetur quicquid infecunda palmitum 
 umbra transmiserit: ad solam uuarum spem uites tuae ramos 
 extendant. talis ad genium tuum redeas necesse est: talis ad 
 uota nostra respicias et, cum te grauidis scientiae culmis ornaueris, 
 tunc te magnum dici conueniet Aratorem. quocirca spes 
 in te praemii nutriat laudis ardorem. legi quia non est fortunae 
 lusus, si quando inter feculentos, quorum ego primus 
 sum, inperitorum greges profecerit litteratus. non metuas 
 pressuram, qua grauantur instructi: plus laudis habet iacens 
 peritia quam culmina rusticantum. erigit doctos conscientia 
 sua, et si quando incertis temporum flatibus opponuntur, sustinent 
 mala, quae saeculis magis sunt adscribenda quam meritis.

 1 orationem professio et mea LTV 2 doctus B auspitium 
 V ditandus B, ditando LV et Sirm., ditandos T frigi- 
 bns T\' 3 findet T adoliscens B 4 egregiae B inpreme 
 I 
 B 5 adne B 6 si excratatus B 7 deuterum L 
 I t. 
 8 multiplicastis B semenebus B 10 luxoriem B artes 
 T* nobellns B ciapis B 11 resecretur T 12 nitaes 
 
 B, nitis LT\'V 18 extendet B telis—redeas om. B . ad ingenium 
 T 14 grauedis B ornaberis LTV 15 nonaeniet B quocirca 
 -ardorem om. Bl add . corr. m mg . 16 in te B, inter LTV 
 premii B 17 lussus (ss ex ff corr.) T faeculentos V, fetulentos 
 T1 18 proficeret B litteratos B 19 praessuram 
 B inst///rusti B plus B, magis T, om. LV 20 erigot 
 B doctus B 
 Proseoutionem meam, quam uere rusticam in Arateris conmendatione 
 contexui, felici tantum dicunt aliqui personae 
 blanditam, cui fauorem de patris potestate conciliet dilectionem 
 mentita necessitas: in cuius laudis ministerio uiuis et praesentibus 
 tantum seruiens, temporalem exhibeat lingua famulatum, 
 quae quotiens in aliquorum praeconio fucatis uerborum 
 imaginibus ludit, fortiori studio conceptum mentis abscondit. 
 nonnumquam enim doctis tribuit stilus profundiorem cogitationum 
 latebram, si dulcibus aures non bene merentum fomentis 
 inlexerit. sed sequestrentur a nostro talia instituta proposito. 
 nos et scire haec conuenit et.odisse. cautius enim a prudentibus 
 nota quam inopinata fugiuntur. mihi ad laudationes amicorum 
 nisi amor uerba transmiserit, quae in penetralibus conscientiae 
 caritate magistra dictantur, inter relationum uias sub fasce 
 suscepti operis palpitabo. ergo classico meo, cui proprium sine 
 fraude seruiuit ingenium, indices animi mei dictiones attuli, 
 quia sine adulationis suspicione est inter aequales amicitia 
 personas, et tunc fida diligentum sinceritas adprobatur, quotiens 
 non uenit a potestate quod metuas. mihi classicus non meretur 
 imperiis, quicquid non inponit obsequio. ferunt tamen aliqui, 
 orbo parentibus fideli auspicato gymnasia litterarum personam 
 religiosam debuisse magis uerba praestare. orbum parentibus 
 dixi, cui per felicia naturae damna communis pater et episcopus 
 factus est proprius. ille afflictorum consolatio, ieiunorum 
 cibus, caecorum oculus, pes claudorum, tot pietatis suae species,

 2 contex|∗ui es conte|xui L corr . 5 tm ex tn T tn. 2 
 exibeat BT, exhibet Sirm . 6 fugatis V1 8 nonnunquam B 
 profundiorum Sirm. 9 merentium Sirm. 10 sequestrantnr 
 .V* ■ 12 laudationis B 18 penetrabilibus BT 14 magistra] 
 
 te ingra (te 8. I. m. 2) T 15 oneris Sirm. palpetabo B\' 
 16 indeces B dictionis B 17 Bospitione BV . aequalis B 
 amiticia persona L 18 diligentium T 20 inperiis B inponet 
 B ferf B . 21 fideli* (s eras.) V . gimnasia L7, 
 gemnasia B, ginnasia T \\ 22 praestare B, praesentare LTV 
 23 felitia V natura L pater et et quae secuntur usque ad 
 finem dictionis om. B 4 lincis foL 81* et folio 81 toto xacuis 
 24 propi|∗us L consolationi T\' ieiuniorum Ll - 
 
 
 tot misericordiarum gradus ad huius conuertit personae profectum.. 
 et illud domni Laurentii quod mundi necessitatibus 
 succurrit ingenium in ministerio huius exercetur infantuli. cui 
 talis non sit, ut uere dixerim, gratiosa calamitas? quem non 
 iuuet amisisse patrem, sub lucrosa commutatione si talem conceditur 
 inuenisse? tanti uiri insignia, quae implere nequeo, 
 per profana uerba non temero. ipse est, cuius est dulcis auctoritas 
 aut horrida dulcedo, qui magistrum in ecclesia, magistrum 
 in domo, magistrum in conuiuio, magistrum inplet in 
 iocis qui numquam facit quod sequentes nolit imitari, cuius 
 ad unguem polita conuersatio caeleste iter discipulis, dum 
 incedit, ostendit: minor enim laus est docere bene, nisi opere 
 docenda monstraueris. huius uiri suscepto adulescenti quid mea 
 praestitisset oratio, quem euentus dexter de institutoris meritis 
 manet et de orbitatis prosperitate perfectio ? huic sufficiunt 
 patroni preces, per quas merebitur institutis optimis imbutus 
 degenerare sublimiter.