X. DICTIO. GRATIARVM ACTIO GRAMMATICO QVANDO PAPTENIVS BENE RECITAVIT. Quando debitas beneficiis reddimus gratias, credo quod abiuramus iactantiam necessariis obsequendo: nullo enim adrogantiae tumor honestatis uelatur indumento, cum non gloriae militant uerba, sed sanguini. aliud est enim ut lauderis dicere, aliud dicere ne carparis. ibi mens auara famae est subiecta iactantiae, h ὶ c seruata ratione iure in locum gloriae redigit 2 dn ̃ι T 4 oero L 5 amissisae V lncrQsa V1 1 prophaua T 11 inter L1 12 incidit LT1V 15 suf- fitiunt LV X. 20 recita∗uit L; Scbolaatica quarta inscr. add. Sirm . 21 benefitiis V 22 iaeantiam B 23 uelator B 24 ualiud///est. B 25 nec apparis L 26 glorie B quod ex dictionis sudore contigerit. iustis namque et superfluis declamationibus, etsi pari fauor sermone, discretis tamen mentibus exhibetur: uno quidem tyranni laudationes et bonorum principum ore celebrantur, nec est aliqua inter eius qui meretur praeconia diuersitas et illius qui usurpat. quod nisi grauia iudicantum ingenia dicendi causas expenderent, nullum daret haec, quae etiam indignis contingit, adclamantum aura discrimen. susceptarum secreta dictionum ab audientibus non examinantur lingua, sed pectore. in summa, aliud est recitantem blande et libenter audire, aliud affectum quo recites adprobare. sed iam omissis thematis commendationibus rem potius mediocritatis nostrae eloquatur infantia. Partenium quondam ad studia tua properantem, optime magister, sub oratiunculae meae insinuatione perduxi, tunc cum liberalium disciplinarum limen intraret, tunc cum incertum esset, utrum prosapiae nitorem eruditione loqueretur: nullo enim teste nobilitatis utitur cuius sanguinem non prodit instructio. tunc ergo praedictum prosecuti sumus eloquio, quando fas non erat sermone nostro, qualis esset natus, ostendi, quia bonorum semper meritorum labes est habere lucem sanguinis et nocte rusticitatis includi, prodi stemmatum uocibus et imperitia fuscante delitescere. aurum nihil est, nisi manu conponater artificis et fuluo pretium metallo lima fabricante iungatur: cessante industria exigua est claritas quae uenerit a natura. fabrilibus debet studiis quod in partu suo terra laudatur: fornacis beneficio de latentium fetibus uenarum quod in solidi transit speciem 1 BuperfluuiB F, superfiuuo T 3 exhibetur (b corr. videtur) B 5 preoonia B usurpet B grauia BPb, graui LTY B 7 adclamanlium L 8 secreta T in ras. eorr . 9 animatur L 10 quod T 11 stematis T 12 mediocritatis T nostra ex nostre T m. 2 infantia B, otn. LTV ∙14 perduzit B 15 tunc om. B 16 nobilitas L 18 predictum B 19 semper inclusit Schottus 20 lucem] dulcem L 2l stimmatum B imperante B fuscantem L 22 delitiscere BLV eompunatur ... .V128 fabricante lima T cassante B 25 lndatur T1 benefitio V 26 fetibus B, fecibus LPTV tniait B, truit LPTVb ferri domatur et effera hominum corda domitrice adfectione captiuat. uictem, nisi exercerentur terga, mortalibus non praeberent artis est, quod liquidum maris elementum homo securus ingreditur et paruo discrimine per ingenia iter mortis exuperat. magistra agricolarum simplicitas telluris faciem dum brachiis distinguit, uineta conponit et de prole arborum liquorem, quo salus nutriatur, extorquet. multis manifestatur indiciis operantum diligentia aut infundi quod origo non tribuit aut quot bona tribuit custodiri. et si talis est rerum uniuersa condicio, quanto, doctor eruditissime, sollicitudo tua est eleuanda praeconio, per cuius dexteram libertas iam iamque ruitura releuatur? per cuius peritiam aut instituuntur nouella aut seruantur decora maiorum? uere fateor, nisi esses, breui succumberet quicquid monstrat ingenium. sed quid obligor maximis, qui sustinere parua non ualeo, et generalem facio gratiarum relationem qui uix pro persona sufficio? uberes tibi coram multis, emendatissime hominum, grates refero qui agnosci a me Partenium institutione fecisti. tu de eius pectore scientiae sarculo paliuros et lolium submouisti: tu triticeam messem, qua propinquos pascat, eleuasti, felici in eo euentu per familiarum dissonantiam unum quod sequeretur et aliud quod fugeret demonstrando! o laudanda supra hominem tui uirtus ingenii ! in una eademque persona qua arte, quod utrumque descendebat a sanguine, quid disceret et quid dedisceret, indicasti. laeto deus gaudia nostra disponat euentu: procul sit quodcumque minatur aduersitas. plus in te laudandum est, 1 ferri scripsi, ferro libri domatur coni. Schottus, dominatur BLTV, donatur b 2 captiua Sirm . terga om. Sirm., terra T* preberent BLT1V, preberet T2 3 elimentam B 5 agricaltarum B 6 arborem T1 7 operantium b 8 diligentia ̃ T aut— l. 12 seruantur T exarauit eofr. alio atramento quot scripsi, quod libri 9 conditio LTV 10 preoonio LV 11 libertas om. B 13 esset T breui* (a eras,) V 16 penonam L uberia tibi pro persona B 17 gratia B quia L 19 paliuroa 1, paiiurus BLPT1V, paliurum b trititiam T, toiceam L 90 propinquus B 22 fugerit B 28 quo T 24 discendebat B discerit BV1 dediscerit BT1V 26 minebatur B quia discipulus tuus scit prosapiem uitare, quam quod prosapiem certat imitari. ecce Partenium propinquitas sua ei utroque generis calle descendens alia agnoscit feliciter, alia feliciter non agnoscit. quam timui, ne praefata permixtio, dum ipsa diuersitate discordat, in deterioris iura melior uicta concederet et pro uilitate temporum facilius in ipso pars indocta regnaret! sed ostendisti mihi, aetatis tuae ornamentum, quia plus in consanguineo optinui quam poposci. caelestia imitatus es ubertate beneficii, quando inpensione multiplici conmendantis uota uicisti. ecce iam ex hiemali pectore et corde algido dictionum flosculi uernant et ridentia uerborum germina depingunt calathos exhibentes: ecce post gentile murmur de ore eius, quae humanitatem significent, uerba funduntur. his ergo muneribus tuis nisi reddam uicissitudinem, praestitisse te aestimes non merenti. quisquis enim feriata lingua successus meliores suscepit, ostendit se quod attulit prosperitas non amare.