<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xmlns:py="http://codespeak.net/lxml/objectify/pytype" py:pytype="TREE"><text><body><div type="edition" xml:lang="lat" n="urn:cts:latinLit:stoa0104a.stoa007.opp-lat1"><div n="26" subtype="section" type="textpart"><p>Hoc circa infantem quae ad loquendum alienum circa se crimen  <lb n="25"/>
            necdum habuit aetatem. at uero ea quae aetate prouecta et in <lb/>
            annis adultioribus constituta sacrificantibus latenter obrepsit non

<note type="footnote"> 1 accepite S 2 fugentes <hi rend="italic">W</hi> minus sibi <hi rend="italic">coni. Cauchius,</hi> minus suis <lb/>
            <hi rend="italic">Oxon</hi>. 3 relictal2 <hi rend="italic">4 magistratfl S r m. 2) illic ei scripsi, illi ei Wv, <lb/>
            illic SR idolium R quod] quo W 6 quod S, quo R, illud W</hi> immulatione <lb/>
            <hi rend="italic">S</hi> tradidere coepit <hi rend="italic">R</hi> 7 sed] et <hi rend="italic">W</hi> 8 nec i. p. potuit om. <hi rend="italic">S</hi> <lb/>
            11 precis <hi rend="italic">ex</hi> praeces <hi rend="italic">SW m.2,</hi> precibus R nostrae <hi rend="italic">om. R</hi> orationes <hi rend="italic">Wl,</hi> <lb/>
            orationibus <hi rend="italic">R</hi> 12 aestu coepit <hi rend="italic">v</hi> iactari et <hi rend="italic">v</hi> uelut tortore] uel ultorem <lb/>
            <hi rend="italic">B</hi> 15 zaconus <hi rend="italic">Sl</hi> 16 paruulam <hi rend="italic">RSl</hi> 17 auertere] a uere <hi rend="italic">S</hi> <lb/>
            obturantibus <hi rend="italic">v</hi> 21 sangnmem <hi rend="italic">R</hi> pollutis om. <hi rend="italic">S</hi> 22 est <hi rend="italic">om. W</hi> <lb/>
            23 tenebrum <hi rend="italic">S1</hi> dmi <hi rend="italic">S</hi> 24 fefellerunt <hi rend="italic">ex</hi> fellerent S tn. 2 25 aligenum <lb/>
            <hi rend="italic">W sed g deletum m. 2</hi> 26 ad <hi rend="italic">S1</hi> eaq. <hi rend="italic">R</hi> 27 ultioribus <hi rend="italic">R</hi> <lb/>
            sacrificantibus nobis <hi rend="italic">v</hi> </note> <lb/>


<pb n="256"/>
            cibum sed gladium sibi sumens et uelut quaedam uenena letalia <lb/>
            intra fauces et pectus admittens angi et anima exaestuante concludi <lb/>
            postmodum coepit et pressuram non iam persecutionis sed <lb/>
            delicti sui passa palpitans et tremens concidit. inpunitum diu <lb/>
            non fuit nec occultum dissimulatae conscientiae crimen. quae<lb n="5"/>
            fefellerat hominem Deum sensit ultorem. et cum quaedam arcam <lb/>
            suam in quo Domini sanctum fuit manibus inmundis temptasset <lb/>
            aperire, igne inde surgente deterrita est ne auderet adtingere. <lb/>
            et alius qui et ipse maculatus sacrificio a sacerdote celebrato <lb/>
            partem cum ceteris ausus est latenter accipere, sanctum <lb n="10"/>
            Domini edere et contrectare non potuit, cinerem ferre se apertis <lb/>
            manibus inuenit. documento unius ostensum est Dominum recedere  <lb/>
            cum negatur nec inmerenti ad salutem prodesse quod sumitur, <lb/>
            quando gratia salutaris in cinerem sancto fugiente mutetur. <lb/>
            quam multi cottidie inmundis spiritibus adinplentur, quam multi<lb n="15"/>
            usque ad insaniam mentis excordes dementiae furore quatiuntur! <lb/>
            nec necesse est ire per exitus singulorum, cum per orbis multiformes <lb/>
            ruinas tam delictorum poena sit uaria quam delinquentium <lb/>
            multitudo numerosa. unusquisque consideret non quid alius <lb/>
            passus sit sed quid pati et ipse mereatur, nec euasisse se credat, <lb n="20"/>
            si eum interim poena distulerit, cum timere plus debeat quem <lb/>
            sibi Dei iudicis ira seruauit. 
</p></div><div n="27" subtype="section" type="textpart"><p> Nec sibi quo minus agant paenitentiam blandiantur qui etsi nefandis <lb/>
            sacrificiis manus non contaminauerunt, libellis tamen conscientiam <lb/>
            miscuerunt. et illa professio est denegantis, contestatio

<note type="footnote"> 2 inter v pectus sanguinem v 3 praessura 81 4 et <hi rend="italic">om</hi>. S 5 nec <lb/>
            <hi rend="italic">ex</hi> ne <hi rend="italic">S m. 2</hi> 6 fellerat 81 dominum <hi rend="italic">R</hi> sentit W1 7 sanctum domini <lb/>
            R <hi rend="italic">inmnndis S*, indignia S*WB, inquinatis V</hi> 8 ignem- surgentem <lb/>
            81 9 et alius qui <hi rend="italic">Manutius,</hi> et qui alius <hi rend="italic">SW,</hi> atque et alius <hi rend="italic">B,</hi> et <lb/>
            quidam alius quia <hi rend="italic">Baluzius,</hi> et quia alius <hi rend="italic">Krdbinger</hi> 10 latenter] libenter <lb/>
            S 11 se ferre <hi rend="italic">B</hi> 13 inmerentibus <hi rend="italic">WRv</hi> 14 in cinere <hi rend="italic">ex</hi> incidere <lb/>
            <hi rend="italic">S m. 2</hi> sancto <hi rend="italic">ex</hi> sanctum <hi rend="italic">S,</hi> sanctitateTFito mutatur <hi rend="italic">v</hi> 15 cottidie] <lb/>
            <hi rend="italic">add. lltJ:</hi> poenitentiam non agentes nec delicti sui conscientiam confitentes <lb/>
            implentur <hi rend="italic">B</hi> quam multi nsque] quousque <hi rend="italic">R</hi> 17 multiformes] <lb/>
            singulorum S 19 unusq. <hi rend="italic">W\'</hi> 21 plus timere <hi rend="italic">W,</hi> timere pius <hi rend="italic">R</hi> <lb/>
            quem] quia eum <hi rend="italic">ex</hi> quam <hi rend="italic">Sm. 2</hi> 22 ira <hi rend="italic">ASTFJJF,</hi> censura <hi rend="italic">v</hi> sernabit <lb/>
            <hi rend="italic">B</hi> 23 agant] agendam <hi rend="italic">R</hi> blandiatur <hi rend="italic">R</hi> qui <hi rend="italic">ex</hi> quam <hi rend="italic">S m. 2</hi> <lb/>
            nefandi <hi rend="italic">sacrificii R</hi> 25 miscuerunt S, polluerunt <hi rend="italic">WBv</hi> est om. <hi rend="italic">Bv</hi> </note> <lb n="25"/>


<pb n="257"/>
            est christiani quod fuerat abnuentis. fecisse se dixit quidquid <lb/>
            alius faciendo commisit, cumque scriptum sit:nonpotestis <lb/>
            duobus dominis seruire, seruiuit saeculari domino, obtemperauit <lb/>
            eius edicto, magis obaudiuit humano inperio quam <lb/>
            Deo. uiderit an minore uel dedecore uel crimine aput homines <lb n="5"/>
            publicauerit quod admisit: Deum tamen iudicem fugere et uitare <lb/>
            non poterit, cum dicat Spiritus sanctus in psalmis: quod est <lb/>
            inperfectum meum uiderunt oculi tui et in libro <lb/>
            tuo omnes scribentur, et iterum: homo uidet in faciem, <lb/>
             Deus in cor, ipse quoque Dominus praemoneat et praestruat <lb n="10"/>
            dicens: et scient omnes ecclesiae quia ego sum <lb/>
            scrutator renis et cordis. perspicit ille abdita et secreta <lb/>
            adque occulta considerat, nec Dei oculos euadere potest aliquis dicentis: <lb/>
            ego Deus adproximans et non Deus de longinquo. <lb/>
             si absconditus fuerit homo in absconditis, ego <lb n="15"/>
            ergo non uidebo eum P uidet ille corda et pectora singulorum, <lb/>
            et iudicaturus non tantum de factis sed et de uerbis et de cogitationibus <lb/>
            nostris omnium mentes uoluntatesque conceptas in <lb/>
            ipsis adhuc clausi pectoris latebris intuetur. 
</p></div><div n="28" subtype="section" type="textpart"><p>Denique quanto et fide maiore et timore meliore sunt qui  <lb n="20"/>
            quamuis nullo sacrificii aut libelli facinore constricti, quoniam <lb/>
            tamen de hoc uel cogitauerunt, hoc ipsum aput sacerdotes Dei <lb/>
            dolenter et simpliciter confitentes exomologesim conscientiae faciant, <lb/>
            animi sui pondus exponant, salutarem medellam paruis <lb/>
             licet et modicis uulneribus exquirant scientes scriptum esse:

<note type="footnote"> 2 Matth. 6, 24. 7 Ps. 138,16. 9 I Sam. 16, 7. 11 Apoc. 2, 23. <lb/>
            14 Hier. 23, 23 sq. </note>

<note type="footnote"> 1 fuerant 81 Udnuentis <hi rend="italic">W</hi> 2 faciendo... scriptum sit <hi rend="italic">add. R* in</hi> <lb/>
            ras. 3 domino qui <hi rend="italic">v</hi> 4 dicto <hi rend="italic">R</hi> oboediuit <hi rend="italic">R</hi> 5 uel <hi rend="italic">et</hi> uel crimine <lb/>
            <hi rend="italic">om.S 6 amisit WS1 dominum V fugere SWRV, subterfugere v</hi> <lb/>
            8 in <hi rend="italic">om. R</hi> 9 faciem <hi rend="italic">SWRV,</hi> facie <hi rend="italic">v</hi> 10 deus <hi rend="italic">SRV,</hi> deus autem <hi rend="italic">Wv</hi> <lb/>
            cor <hi rend="italic">SWV,</hi> corde <hi rend="italic">Rv</hi> 12 cordis et renis <hi rend="italic">W</hi> 13 nec] neco <hi rend="italic">S\'</hi> potest <lb/>
            (post <hi rend="italic">R)</hi> aliquis euadere <hi rend="italic">WRv</hi> 15 quodsi <hi rend="italic">R</hi> absconditis] abditis <hi rend="italic">W <lb/>
            16 post</hi> eum <hi rend="italic">add. v:</hi> nonne coelum et terram ego impleo; <hi rend="italic">om. verba. <lb/>
            SWRV</hi> uidet] perspicit <hi rend="italic">R</hi> 17 iudicaturus est <hi rend="italic">v</hi> 20 maiores-mėliores <lb/>
            v 21 libelli] belli <hi rend="italic">R</hi> 22 aput sacerdotes] et sacerdotibus <hi rend="italic">R</hi> <lb/>
            23 faciunt <hi rend="italic">WRv</hi> 24 exponunt <hi rend="italic">WRv</hi> 25 et <hi rend="italic">om. W</hi> exquirunt <hi rend="italic">WRv,</hi> <lb/>
            eicedara <hi rend="italic">S; fortasse corruptum ex</hi> expetant </note>

<note type="footnote"> III. </note>

<note type="footnote"> 17 </note> <lb n="25"/>


<pb n="258"/>
            Dens non deridetur. derideri et circumueniri Deus non potest <lb/>
            nec astutia aliqua fallente deludi. plus immo delinquit qui <lb/>
            secundum hominem Deum cogitans euadere se poenam criminis <lb/>
            credit, si non palam crimen admisit. Christus in praeceptis suis <lb/>
            dicit: qui confusus me fuerit, confundet eum filius <lb n="5"/>
            hominis: et Christianum se putat qui Christianus esse aut confunditur <lb/>
            aut ueretur? quomodo potest esse cum Christo qui ad <lb/>
            Christum pertinere aut erubescit aut metuit ? minus plane peccauerit <lb/>
            non uidendo idola nec sub oculis circumstantis adque insultantis <lb/>
            populi sanctitatem fidei profanando, non polluendo manus <lb n="10"/>
            suas funestis sacrificiis nec sceleratis cibis ora maculando. hoc eo <lb/>
            proficit ut sit minor culpa, non ut innocens conscientia. facilius <lb/>
            potest ad ueniam criminis peruenire, non est tamen inmunis a <lb/>
            crimine: nec cesset in agenda paenitentia adque in Domini misericordia <lb/>
            deprecanda, ne quod minus esse in qualitate delicti uidetur <lb n="15"/>
            in neglecta satisfactione cumuletur. 
</p></div><div n="29" subtype="section" type="textpart"><p> Confiteantur singuli quaeso uos, fratres, delictum suum, dum <lb/>
            adhuc qui deliquit in saeculo est, dum admitti confessio eius potest, <lb/>
            dum satisfactio et remissio [facta] per sacerdotes aput Dominum <lb/>
            grata est. conuertamur ad Dominum mente tota et paenitentiam<lb n="20"/>
            criminis ueris doloribus exprimentes Dei misericordiam <lb/>
            deprecemur. illi se anima prosternat, illi maestitia satisfaciat, <lb/>
            illi spes omnis incumbat. rogare qualiter debeamus dicit ipse. <lb/>
            reuertimini, inquit, ad me ex toto corde uestro simulque <lb/>
            et ieiunio et fletu et planctu et discindite

<note type="footnote"> 1 GaL 6, 7. 5 Marc. 8, 38. 24 Ioel 2,12 sq. </note>

<note type="footnote"> 1 deridatur 8 2 astutia aliqua <hi rend="italic">ex</hi> adstuti aliqua <hi rend="italic">S m. 2</hi> delinqui <lb/>
            Sl 3 cogita*t <hi rend="italic">W</hi> (n <hi rend="italic">eras.)</hi> se <hi rend="italic">W in ras. m. 2</hi> poenam <hi rend="italic">ex</hi> ponam <lb/>
            <hi rend="italic">Sm. 2</hi> 7 esse <hi rend="italic">W s. l. m. 2</hi> 8 pertinere] peruenire <hi rend="italic">B</hi> plane] tamen S <lb/>
            10 fidei] dei <hi rend="italic">S</hi> non profanando S 11 suas <hi rend="italic">om. B</hi> 12 non ut] non <hi rend="italic">R</hi> <lb/>
            13 est <hi rend="italic">om. W</hi> 14 nec cesset <hi rend="italic">R,</hi> necesse est SW agendam paenitentiam <lb/>
            <hi rend="italic">R</hi> misericordiam deprecandam <hi rend="italic">Bl</hi> 16 neglecta] lecta <hi rend="italic">B</hi> 17 quaeso <lb/>
            uoa fratres confiteatur unusquisque <hi rend="italic">V teste Balvzio</hi> fratres dilectissimi <lb/>
            <hi rend="italic">v</hi> dilectum <hi rend="italic">81</hi> 18 delinquit <hi rend="italic">WR</hi> dum adhuc S admittit W1, <lb/>
            <hi rend="italic">mitti Sl 19 facta om. S</hi> aput ad S <hi rend="italic">20 gratia W paenitentia B1</hi> <lb/>
            23 illic <hi rend="italic">W</hi> omnes spes <hi rend="italic">S</hi> incubat S\' 24 reuertemini 81 25 et ieiunio] <lb/>
            in ieiunio <hi rend="italic">R</hi> et fletu <hi rend="italic">om. B</hi> discingite <hi rend="italic">W,</hi> scindite <hi rend="italic">v</hi> </note> <lb n="25"/>


<pb n="259"/>
            corda uestra et non uestimenta uestra. ad Dominum <lb/>
            toto corde redeamus, iram et offensam eius ieiuniis, fletibus, <lb/>
            planctibus sicut monet ipse placemus. 
</p></div><div n="30" subtype="section" type="textpart"><p>Lamentari eum putamus ex toto corda, ieiuniis, fletibus, planctibus  <lb/>
             Dominum deprecari qui ex primo criminis die lauacra cottidie <lb n="5"/>
            celebrat, qui epulis afluentibus pastus et sagina largiore <lb/>
            distentus cruditates suas postridie ructat nec cibos et potus suos <lb/>
            cum pauperum necessitate communicat? qui hilaris ac laetus <lb/>
            procedit quomodo mortem suam deflet, cumque scriptum sit: <lb/>
             non corrumpetis effigiem barbae uestrae, barbam <lb n="10"/>
            uellit et faciem suam comit? et placere nunc cuiquam studet qui <lb/>
            Deo displicet? an illa ingemescit et plangit cui uacat cultum <lb/>
            pretiosae uestis induere nec indumentum Christi quod perdidit <lb/>
            cogitare, accipere pretiosa ornamenta et monilia laborata, nec <lb/>
            diuini et caelestis ornatus damna deflere ? tu licet indumenta peregrina <lb n="15"/>
            et uestes sericas induas, nuda es: auro te licet et margaritis <lb/>
            gemmisque condecores, sine Christi decore deformis es. et <lb/>
            quae capillos tuos inficis uel nunc in doloribus desine, et quae <lb/>
            nigri pulueris ductu oculorum liniamenta depingis uel nunc lacrimis <lb/>
             oculos tuos ablue. si quem de tuis carum mortalitatis exitu <lb n="20"/>
            perdidisses, ingemesceres dolenter et fleres, facie inculta, ueste <lb/>
            mutata, neclecto capillo, uulto nubilo, ore deiecto indicia maeroris <lb/>
            ostenderes. animam tuam, misera, perdidisti, spiritaliter <lb/>
            mortua superuiuere hic tibi et ipsa ambulans funus tuum portare <lb/>
             coepisti: et non acriter plangis, non iugiter ingemescis, non te <lb n="25"/>
            uel pudore criminis uel continuatione lamentationis abscondis?

<note type="footnote">10 Leuit. 19, 27. </note>

<note type="footnote"><hi rend="italic">1 alterum</hi> uestra om. <hi rend="italic">W</hi> 2 corde simul <hi rend="italic">R</hi> 3 dum sicut <hi rend="italic">S sed</hi> dum <lb/>
            <hi rend="italic">deletumm.2</hi> ammonet <hi rend="italic">W, admonet Rv placeamusTT-R1</hi> 4 planctibus <lb/>
            <hi rend="italic">om. R</hi> 5 cottidie <hi rend="italic">SWB V,</hi> quotidie cum feminis <hi rend="italic">v</hi> 6 celebrant 81 <lb/>
            affluentibus <hi rend="italic">Wv</hi> 7 crudelitates 81 posttridie S, quotidie <hi rend="italic">R</hi> eructat <lb/>
            <hi rend="italic">W</hi> 8 ac] et <hi rend="italic">S</hi> 9 incedit <hi rend="italic">WRv</hi> 11 uelli B 12 displicit 81 incemescit <lb/>
            S 14 et m. laborata <hi rend="italic">om. R</hi> elaborata <hi rend="italic">S\'lv</hi> 15 et om. <hi rend="italic">R</hi> <lb/>
            Qelestes S ornatum dampna <hi rend="italic">R</hi> 17 condecores] conponas <hi rend="italic">S</hi> 19 nigro <lb/>
            <hi rend="italic">WV linamenti R</hi> 20 exitum <hi rend="italic">R, om. S</hi> 22 mearores S1 28 ostenderis <lb/>
            S miseram <hi rend="italic">BSl</hi> 24 ambulas <hi rend="italic">WSl</hi> 25 planges Sl 26 pudores <lb/>
            <hi rend="italic">B</hi> continatione Wl abscondes Sl, abscondas <hi rend="italic">B</hi> </note>

<note type="footnote"> 17* </note> <lb/>


<pb n="260"/>
            ecce peiora adhuc peccandi uulnera, ecce maiora delicta peccasse <lb/>
            nec satisfacere, deliquisse nec delicta deflere. 
</p></div></div></body></text></TEI>