Horam autem omnium ratio est illa, quae fallit et decipit et praestigiis caecantibus ueritatem stultum et prodigum uulgus inducit. spiritus sunt insinceri et uagi, qui posteaquam terrenis uitiis inmersi sunt et a uigore caelesti terreno contagio recesserunt, non desinunt perditi perdere et deprauati errorem prauitatis infundere. hos et poetae daemonas norunt et Socrates instrui se et regi ad arbitrium daemonii praedicabat, et magis 1 interfecit CB de] dum B 2 commendatio est B 3 aut de B 4 certum 01 5 captos est et uictus recepit ex codice Fuxensi Baluetus iugo C 6 eat et C pullos edaces] Apollo sedaces et B Paulus habuit v tamen om. CB 7 ∗∗∗∗cesus C africa P nauigia) nauta C, nauigio coni. Cauchius 8 retinentibus CLMP, retinendas B, renitentibus v — F 26, 4 ante eo add. et in M 2. m; cf. F 26, 3: quid Regulus? nonne auguria seruauit et captus est? Mancinus religionem tenuit et sub iugum missus est et deditus, pullos edaces habuit et Paulus, aput Cannas tamen cum maiore populi Romani parte prostratus est. Gaius Caesar, ne ante brumam in Africam nauigia transmitteret, auguriis et auspiciis renitentibus, spreuit: eo facilius et nauigauit et uicit 10 horum ex horam Cm. 2 decepit 01 11 cercantibus C ueritatem om. C prodigum LPMlB, crudelem C, credulum v et M s. I. m. 2; proditum coni. Routh, perditum Bigaltius, improuidum Wopkens lect. Tullianae p. 142; cf. tamen Cypr. de opere et eleemosynis c. 16: cuncta... prodiga et stulta uoluptatum frustrantium uanitate depereunt inducit] inludit eoni. Vonck l. c. p. 73 12 spiritus sunt Cv, 8.1. m. 2 M; sunt om. LPB, poet nagiponit V (cf. F 26, 7: spiritus sunt insinceri..... isti igitur spiritns, posteaquam etc.) 13 caelestis C 14 perditi om. Gronouius, perditi iam F 15 poete CM*, poetas Ml, poeta B demonas CMP 16 instrui se et regi] introisse regia B daemonii scripsi, daemoniis LMB, daemonis CPv; cf. Terlull. Âpolog. adv. g. c. 22, 405: Sciunt daemonas philosophi Socrate ipso ad daemonii arbitrium ezspectante, F 26, 9: ad nutum et arbitrium adsidentis sibi daemonis. inde est ad perniciosa uel ludicra potentatus: quorum tamen praecipuus Ostanes et formam ueri Dei negat conspici posse et angelos ueros sedi eius dicit adsistere. in quo et Plato pari ratione consentit et unum Deum seruans ceteros angelos uel daemonas dicit. Hermes quoque Trismegistus unum Deum loquitur eumque inconprehensibilem adque inaestimabilem confitetur.

Hi ergo spiritus sub statuis adque imaginibus consecratis delitescunt, hi adflatu suo uatum pectora inspirant, extorum fibras animant, auium uolatus gubernant, sortes regunt, oracula efficiunt, falsa ueris semper inuoluunt, nam et falluntur et fallunt, uitam turbant, somnos inquietant, inrepentes etiam spiritus in corporibus occulte mentes terrent, membra distorquent, ualitudinem frangunt, morbos lacessunt, ut ad cultum sui cogant, ut nidore altarium et rogis pecorum saginati remissis, quae constrinxerant, curasse uideantur. haec est de illis medella, cultorum cessat iniuria : nec aliud studium est quam a Deo homines 1 ad C pernitiosa CLM ludrica Cl, ludibria M 2 Ostanes LPB (cf. Plin. H. N. XXXI, 2, 8), hostanes Mv, demosthenes ex hoathenes Cm. 2, sosthenes r F 26,11 et om. CB ueri B sed i ex corr., uerbi L 3 ueros] [seruos coni. Bouth; ueros exhibet Augmtin. de bapt. c. Don. IX p. 185 sedi] sed LB; cf. F 26,11: eorum magorum et eloquio et negotio primus Hostanos et uerum deum merita maiestate prosequitur et angelos, id est ministros et nuntios dei sed ueri eius uenerationi nouit adsistere quo] quod MBr platio C 4 et ceteros C 5 ennes M trimegistus CP et AugusUnus l. c. eum quem Cl, corr. 2. m. in eumque 6 inaestimalem M 7 hii CB adque] et CV = F 27,1 consecratis LMPB=F, conseruatis C, consecrati v delitiscunt CLMP 8 hii CB adflatu suo uatum MP, adfiatus uo uatum L, adflatus uocatum C, adflatus uolatum B eztarum C, eztortum B fibras ex fabrias Cm.2 9 animant nauium C (nt add. m.2) uolatuDlP officiuntP lOfalsa... falluntur om. B nam et] non ament C et fallunt om. L 11 in delendum censet Wopkens et Vonck 12 occulte P, occultae LMB, occulta C, occulto V mentes C\' M\', mentis C*LMXPB, mentem V ualitndines C 13 morbos] morbis Bouth coni. lacescunt C1, lacesgnnt M; facessunt coni. Vonck; cfr. F 27,2: inrepentes etiam corporibus occulto ut spiritus tenues morbos fingunt, terrent mentes etc. cogitant C ut om. C, expunxit M* 14 nidorem LPBM pecudum B; cfr. Fl. c.: nidore altarium uel hostiis pecudum saginati que C constrincierant B, constrinserant L 15 uidentur L I illis] ipsis B medela C cultorum LP, cum ipsorum B, cum illorum Cv; oum ipsorum cessat cultorum M 16 aliud illis Bv, aliut his M auocare et ad superstitionem sui ab intellectu uerae religionis auertere, cum sint ipsi poenales, quaerere sibi ad poenam comites, quos ad crimen suum fecerint errore participes. hi tamen adiurati per Deum uerum nobis statim cedunt et fatentur et de obsessis corporibus exire coguntur: uideas illos nostra uoce et oratione maiestatis occultae flagris caedi, igne torreri, incremento poenae progagantis extendi, eiulare, gemere, deprecari, unde ueniant et quando discedant ipsis etiam, qui se colunt, audientibus confiteri, ut uel exiliant statim uel euanescant gradatim, prout fides patientis adiuuat aut gratia curantis adspirat. hinc uulgus in odium nostri nominis cogunt, ut nos odisse incipiant homines antequam nosse, ne cognitos aut imitari possint aut damnare non possint.

Vnus igitur omnium dominus Deus: neque enim illa sublimitas potest habere consortem, cum sola omnem teneat potestatem. ad diuinum imperium etiam de terris mutuemur exemplum. quando umquam regni societas aut cum fide coepit aut sine cruore desiit? sic Thebanorum germanitas rupta, permanens rogis 1 superstitione sui B; superstitionum sinum coni. Vonck l. c. p. 74 intellectum LM uere CM auertere et v 2 ipse Pl penales C querent B 3 fecerunt B, fecerit L terrore B, quod recepit Bouth hii CB 4 nobis om. B = F 27, 7, a nobis ł\' 5 exire coguntur LMP, eiritmtur B, abiciuntur C, eziguntur F 27, 5 uides B illos ex illis C m. 2 nostra uoce et] non nostra uoce sed V (nostra uoce ut operatdone Vonck l. c.) oratione] operatione Vv; cf. F 27, 5: tormentis nerbormn et orationis incendiis 6 maiestatis om. C occulte CL flagellis CMB ignS M (~ m. 2) torqueri MBr; cf. Firm. Mat. de errore prof. rei. c. 13, 6 7 heiulare CLMP, et ululare ac B 8 discedant] eant V audientientibus L1 9 ut LP, et CBMv; cf. F 27, 7 uel nt M sed ut eras. eiiliant LP, exsiliunt CMB*v, eDunt B2 euanescunt CMBv 10 patiens r currentis C hic LP uulgus] uultus B 11 colunt B incipiat B homines om. B homines incipiant P; cf. F27, 8: ut ante nos incipiant homines odisse quam nosee 12 nosse om. B cogoitiB B possint toUendvm censet Balutsius; sed cf. F dam- Mn C 13 possunt 01 14 dominus unus est deus V et Gronouius, dominns est deus n 16 ad] ac B mutuemus ex mutuemur M m. 2 17 cum om. B fidem caepit B 18 desinit ex desinuit B m. 2 sic] sit B Thebanorum] euanorum B, thebanorum fratrum V permanet L, et permanens CMv, et permanansB super rogis in M m. 2 regibus dissidentibus etiam in morte discordia. et Romanos geminos unum non capit regnum, quos unum uteri cepit hospitium. Pompeius et Caesar adfines fuerunt nec tamen necessitudinis foedus in aemula potestate tenuerant. nec tu de homine mireris, cam in hoc omnis natura consentiat. rex unus est apibus et dux unus in gregibus et in armentis rector unus. multo magis mundi unus est rector, qui uniuersa quaecumque sunt uerbo iubet, ratione dispensat, uirtute consummat.

Hic nec uideri potest, uisu clarior est, nec conprehendi, tactu purior est, nec aestimari, sensu maior est. et ideo sic eum digne aestimamus deum, dum inaestimabilem dicimus. quod uero templum habere possit Deus, cuius templum totus est mundus? et cum homo latius maneam, intra unam aediculam uim tantae maiestatis includam? in nostra dedicandus est mente, in nostro consecrandus est pectore. nec nomen Deo quaeras, Deus nomen est. illic uocabulis opus est, ubi propriis appellationum insignibus multitudo dirimenda est. Deo, qui solus est, Dei uocabulum totum est. ergo unus est et ubique ipse diffusus est. nam et 1 mortem M discordiis B, discordie Cl romanus C geminos P a. I. WI. 2, geminus C 2 quos] qui LP unum om. B coepit CLM, caepit B hospicium CM Fompeios.... l. 10 purior est om. B 3 cesar ex sesar C m. 2 4 nec hic r, nec hoc Mv tu om. M, tantum ex tum Cm.2 in om. CLP 5 consentit C et rex C (ef. F18, 7) 6 rector ex regitor Cm. 2 7 et qui C 8 dispensatur ex dispensator Cm. 2 conramat C 9 nec P s. I. WI. 2 clariorem (est om.) C actu M 10 purior est] priorem C censu (pro sensu) cotti. nescio quis in Marshalli interpretatione Cypr. anglica sensum maiorem (est OWl.) C dignae LM, om. C 11 aestimamus deum dum om. L deum om. CB= F18, 8 estimabilem CLX dicimus] credimus B = F18,8 12 dei habere possit cuius B mundus] orbis B et om. CB 13 latium B, laxius coni. Routh maneat CMBv intro C 14 maiestatia] potestatis C includam LPF, includat CBM\' (ef. F 32,1: et cum homo latius maneam, intra unam aediculam aim tantae maiestatis includam) 15 est om. B deo LPV = F18, 10, dei MB, domini C queras CM 16 est illic scripsi, est illi CLMPB, est illi. Illic v (cfr. F 18, 10: Deus nomen est. illic uocabulis opus est) uocabulum B proprium B appellationS LP, appellantium B insignibus) ignibus B 17 deo qui] deus qui P, ne nomen dei quaeras qui B solus est deus, dei V 18 totum om. B, solum coni. Routh ergo unus est OWl. CB ipse OLMPBV, totus v nam] iam coni. Vonck, ∗∗∗∗ nam M (ipse erasum) uulgus in multis Deum naturaliter confitetur, cum mens et anima sui auctoris et principis admonetur. dici frequenter audimus ro Deus\' et Deus uidet\' et (Deo commendo\' et \'Deus mihi reddet' [et quod Deus uult\'] et si Deus dederit: at quae est haec summa delicti, nolle agnoscere quem ignorare non possis!

Quod uero Christus sit et quomodo per ipsum nobis salus uenerit, sic est ordo, sic ratio. Iudaeis [primum] erat apud Deum gratia. sic olim iusti erant, sic maiores eorum religionibus oboediebant. [inde illis et regni sublimitas floruit et generis magnitudo prouenit. J sed illi indisciplinati postmodum facti et fiducia patrum inflati, dum diuina praecepta contemnunt, datam sibi gratiam perdiderunt. quam fuerit illis profana uita, quae contracta sit uiolatae religionis offensa, ipsi quoque testantur, qui etsi uoce tacent, exitu confitentur: dispersi et palabundi uagantur, soli et caeli sui profugi per hospitia aliena iactantur. 1 dn5 C unum deum conStetur naturaliter B 2 soi] ui LP principiB est L\'PM (sed est in M erasumm. 2), p rincipalis eat Ll, prineipii coni. Vonck audinimus LM, sed in M corr. ex audimus (cf. F18, 11: audio uulgwl) uidet] scit B 3 mihi CLMlP, tibi BM"\'" reddat v 4 et quod deus uult BC, om.LPM\', et deus uult Mm. 2 8.1., et quod uult deus v, et quod duit deus Vonck coni.; ttncis inclusi et si] quod B (cfr. F18,11: \' Deum\' dicunt et\' Deus magnus £-st\' et \'Deua eras est\' et\'si deus dederit\') atquae est haec LP, atque est haec M atque haec est OBv 5 nolle L s. I. m. 2 adcognoscere L possit B 6 quid Y quomodo] quod homo B ipsum] illum CBV 7 est ratio 17 primum om. LP, post erat s. I. m. 2 add. in M erat] fuit C 8 sic] hii B maiores etiam B oboedibant LMl, obaudiebant B 9 inde.... 1.10 prouenit om. LPM, sed add. in M m. 2 in margine (cfr. TertuBiani Apoleg. adv. Gentes cap. 21, 393: unde illis et generis magnitndo et regni sublimitas floruit) 10 sed et B indisciplinati LPM, neglegentes disciplinam B, neglegentes disciplinae superbi Cr, negligentes et indisciplinati et superbi v (efr. Tertull. I. c.: fiducia patrum inflati, deriuantes a disciplina in profanum modum) facti] tatni B 11 patruum L contempnunt CL 12 fuerit LM, fuerat CP, futura fuerunt B, uero fuerit v illis C, illis uero LMP, uero illis B quae] et undeB, quam C 13 uiolate C testantur. Quin Yonck 14 taceant C eonfitentur, dum dispersi coni. Vonck qui dispersi ot palam omnibus etsi uoce taceant exitu confitentur uagantur B palabundi CM, sed 2. m. corr. in C et M: uagabundi (dispersi palabundi Terlull. I. c.) uagabantur Ll, uagantur \' fortasse a glossa natum Vonck 15 zeli ex sceli Cvt. 2 aliena hospicia C