<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xmlns:py="http://codespeak.net/lxml/objectify/pytype" py:pytype="TREE"><text><body><div type="edition" xml:lang="lat" n="urn:cts:latinLit:stoa0104a.stoa005.opp-lat1"><div n="2" subtype="section" type="textpart"><ab><title type="sub">QVOD DEVS SOLVS COLENDVS SIT. </title></ab><p> Sicut scriptum est: Dominum Deum tuum adorabis <lb/>
            et illi soli seruies. item in Deuteronomio: non erunt <lb/>
            tibi dii alii absque me. item illic: uidetc, uidete quoniam<lb n="25"/>
            ego sum, et non est Deus praeter me. ego

<note type="footnote"> 2 Sap. 15,15 sq. 12 Ex. 20, 4. 13 Sap. 13,1 sq. 23 Dent. 6,13. <lb/>
            24 Ex. 20, 3. 25 Dent. 32, 39. </note>

<note type="footnote"> 1 sint illis <hi rend="italic">WBV,</hi> illis sint <hi rend="italic">R,</hi> illis fiant <hi rend="italic">Mv</hi> omnes <hi rend="italic">W,</hi> hi <hi rend="italic">jr, <lb/>
            om. RBv</hi> 3 nec <hi rend="italic">W</hi> osculorum Rl uisos <hi rend="italic">V,</hi> usus <hi rend="italic">WMRBv</hi> 4 spiritum <lb/>
            j spem <hi rend="italic">R, om. B</hi> 5 neque v 7 is <hi rend="italic">om. v</hi> 9 finget <hi rend="italic">M</hi> 10 ipse <lb/>
            <hi rend="italic">om. B</hi> his] iis <hi rend="italic">v</hi> 11 illi autem v 13 item] iterato <hi rend="italic">R</hi> de elementi. <lb/>
            <hi rend="italic">om. MR</hi> 15 sed et <hi rend="italic">R</hi> 16 aut 1.] et lunam <hi rend="italic">W; cf. test. III59</hi> <lb/>
            17 deos] rectores orbis terrae deos <hi rend="italic">Cypr. I. c</hi>. 18 his] iis v dni sit <hi rend="italic">R,</hi> sit <lb/>
            dnš <hi rend="italic">B</hi> 19 et] aut <hi rend="italic">M</hi> minati <hi rend="italic">R</hi> 20 ipeis] his <hi rend="italic">R</hi> 22 solus <hi rend="italic">M s. I</hi>. <lb/>
            m. 2 23 est] in deuteronomio <hi rend="italic">add. v</hi> 24 illi] ipsi <hi rend="italic">MR</hi> item <hi rend="italic">om. M</hi> <lb/>
            deuteronomio] exodo <hi rend="italic">v</hi> 25 item illic dns <hi rend="italic">M,</hi> item in deuteronomill <lb/>
            <hi rend="italic">Oxon</hi>. quia <hi rend="italic">Rv</hi> 26 alius deus <hi rend="italic">R</hi> interimam) occidam <hi rend="italic">M</hi> </note> <lb/>


<pb n="323"/>
            interimam et uiuere faciam, percutiam et ego sanabo, <lb/>
            et non est qui eripiat de manibus meis. item in Apocalypsi: <lb/>
            et uidi alium angelum uolantem medio <lb/>
            caelo, habentem euangelium aeternum, ut adnuntiaret <lb/>
            super terram per omnes nationes et tribus et <lb n="5"/>
            linguas et populos, dicentem uoce magna: metuite <lb/>
            potius Deum et date illi claritatem, quoniam uenit <lb/>
            hora iudicii eius, et adorate eum qui fecit caelum <lb/>
            et terram et mare et omnia quae in eis sunt. sic et <lb/>
            Dominus in euangelio commemorationem facit primi et secundi <lb n="10"/>
            praecepti dicens: audi Israel, Dominus Deus tuus Dominus <lb/>
            unus est, et: diliges Dominum Deum tuum <lb/>
            de toto corde tuo et de tota anima tua et de tota <lb/>
            uirtute tua. hoc primum et secundum simile huic: <lb/>
            diliges proximum tuum tamquam te. in his duobus <lb n="15"/>
            praeceptis tota lex pendet et prophetae. et iterum: <lb/>
            haec est autem uita aeterna ut cognoscant te <lb/>
            solum et uerum Deum et quem misisti Iesum <lb/>
            Christum. 
</p></div><div n="3" subtype="section" type="textpart"><ab><title type="sub">QVAE COMMINATIO DEI SIT ADVERSVS EOS QVI IDOLIS SACRIFICANT. </title></ab><p rend="script">In Exodo: sacrificans diis eradicabitur, nisi Domino   <lb/>
soli. item in Deuteronomio: sacrificauerunt daemoniis<lb/>
et non Deo. item aput Esaiam: adorauerunt<lb/>
            eos quos fecerunt digiti eorum, et curuatus est <lb n="25"/>
            homo et humiliatus est uir, et non laxabo illis. et <lb/>
            iterum: illis fudistis libamina et illis inposuistis <lb/>
            sacrificia. super haec non indignabor? dicit

<note type="footnote"> 3 Apoc. 14, 6 sq. 11 Marc. 12,29. 12 Mattli. 22,37 sq. 17 Io. <lb/>
            17, 3. 22 Ex. 22,19. 23 Dent. 32, 17. 24 Es. 2, 8. 27 Es. 57,6. </note>

<note rend="script" type="footnote"> 3 in medio <hi rend="italic">WlMv</hi> 5 per <hi rend="italic">WMRBV,</hi> ot super <hi rend="italic">v</hi> 6 et populos <hi rend="italic">Ws. I. <lb/>
            m.2</hi> magnA et uitae potius <hi rend="italic">R</hi> 7 dum <hi rend="italic">M,</hi> dru <hi rend="italic">R</hi> 9 et <hi rend="italic">(ante</hi> mare) <lb/>
            om. B 11 deus unus <hi rend="italic">Bv</hi> 12 dcum <hi rend="italic">om. Wv</hi> 13 de] ex <hi rend="italic">R</hi> 15 tuum] <lb/>
            tibi <hi rend="italic">W</hi> te ipsum <hi rend="italic">B</hi> 20 idola <hi rend="italic">W</hi> 22 in] legitur in <hi rend="italic">v</hi> diis <hi rend="italic">M 8. 1. trio 2</hi> <lb/>
            23 item om. <hi rend="italic">M</hi> demonis <hi rend="italic">W\'</hi> 24 esaian <hi rend="italic">R saepius ut</hi> hieremian <lb/>
            27 iterum dicit <hi rend="italic">M</hi> 28 haec <hi rend="italic">add. m. 2 in W,</hi> haec ergo v </note>

<note type="footnote"> 21* </note> <lb/>


<pb n="324"/>
            Dominus. item aput Hieremiam: nolite ambulare post deos <lb/>
            alienos ut seruiatis eis, et ne adoraueritis eos et <lb/>
            ne incitetis me in operibus manuum uestrarum ad <lb/>
            disperdendos uos. item in Apocalypsi: si quis adorat <lb/>
            bestiam et imaginem eius et accipit notam in fronte<lb n="5"/>
            sua et in manu, bibet et ipse de uino irae Deimixto <lb/>
            in poculo irae eius et punietur igne et sulphure <lb/>
            sub oculis sanctorum angelorum et sub oculis agni. <lb/>
            et fumus de tormentis eorum in saecula saeculorum <lb/>
            ascendet: nec habebunt requiem die et nocte quicumque<lb n="10"/>
            adorant bestiam et imaginem eius. 
</p></div><div n="4" subtype="section" type="textpart"><ab><title type="sub">NON FACILE IGNOSCERE DEVM IDOLOLATRIS. </title></ab><p> Moyses in Exodo pro populo rogat nec impetrat: precor, <lb/>
            ait, Domine, deliquit populus hic delictum grande, <lb/>
            fecerunt sibi deos aureos et argenteos. et nunc si <lb n="15"/>
            dimittis eis delictum, dimitte: sin autem, dele me <lb/>
            de libro quem scripsisti. et dixit Dominus ad Moysen: <lb/>
            si qui deliquit ante me, deleam eum de libro <lb/>
            meo. item cum Hieremias pro populo deprecaretur, Dominus <lb/>
            ad eum loquitur dicens: et tu noli orare pro populo hoc <lb n="20"/>
            et noli postulare pro ipsis in prece et oratione, quia <lb/>
            non exaudiam in tempore quo inuocabunt me, in <lb/>
            tempore adflictionis suae. Ezechiel quoque hanc eandem <lb/>
            denuntiat indignationem Dei eis qui in Deum delinquunt, et <lb/>
            fuit, inquit, uerbum Domini ad me dicens: fili ho. <lb n="25"/>
            minis, terra quaecumque peccauerit mihi ut delinquat <lb/>
            delictum, extendam manum meam super eam

<note type="footnote"> 1 Hier. 25, 6. 4 Apoc. 14, 9 sq. 13 Ex. 32, 31 sq. 20 Hier. <lb/>
            11, 14. 24 Ez. 14, 12-14. 16. </note>

<note type="footnote"> 1 item] et <hi rend="italic">M</hi> 2 eos <hi rend="italic">om. W</hi> 3 manum <hi rend="italic">R</hi> 4 disperdendum <hi rend="italic">M,</hi> <lb/>
            disperdos <hi rend="italic">W</hi> 5 nota <hi rend="italic">R</hi> 6 et in] aut in <hi rend="italic">v</hi> uino] manu <hi rend="italic">M</hi> -10 ascendit <lb/>
            <hi rend="italic">R</hi> ascendet in saecula s. <hi rend="italic">B</hi> et] ac <hi rend="italic">RBv</hi> 11 adorat <hi rend="italic">R</hi> et <hi rend="italic">M s. l. <lb/>
             m. 2</hi> 12 deum ignoscere <hi rend="italic">R</hi> idolatris <hi rend="italic">MB,</hi> idololatriis <hi rend="italic">WR</hi> 13 moysen <lb/>
            <hi rend="italic">R</hi> imperat <hi rend="italic">R</hi> 14 grande <hi rend="italic">om. V</hi> 15 et argenteos <hi rend="italic">om. WBv; cf. test. <lb/>
            11</hi> 16 eis] illis <hi rend="italic">WBv</hi> sin] sine <hi rend="italic">B</hi> 18 quis Bv deliquerit <hi rend="italic">M</hi> <lb/>
            me om. <hi rend="italic">W</hi> 22 in] eos in 3P, item in <hi rend="italic">W</hi> in quo <hi rend="italic">W</hi> inuocauerunt <hi rend="italic">R</hi> <lb/>
            24 eis] his <hi rend="italic">v</hi> in] ad <hi rend="italic">B</hi> dclinquont <hi rend="italic">M</hi> et <hi rend="italic">om. B</hi> 25 filii <hi rend="italic">R</hi> 26 quicumque <lb/>
            <hi rend="italic">R</hi> 27 ectendam Wl, et extendam <hi rend="italic">B</hi> </note> <lb/>


<pb n="325"/>
            et obteram ątabilimentum panis et inmittam in eam <lb/>
            famem et auferam de ea hominem et pecora. et si <lb/>
            fuerint tres uiri hi in medio eius Noe et Danihel <lb/>
            et Iob, non liberabunt filios neque filias, ipsi soli <lb/>
            salui erunt. item in Regnorum. I.: si delinquendo uir <lb n="5"/>
            peccet aduersus uirum, orabunt pro eo Dominum: <lb/>
            si autem in Deum peccet homo, quis orabit pro eo? 
</p></div><div n="5" subtype="section" type="textpart"><ab><title type="sub">QVOD SIC IDOLOLATRIAE INDIGNETVR DEVS VT PRAECEPERIT ETIAM EOS INTERFICI QVI SACRIFICARE ET SERVIRE IDOLIS SVASERINT. </title></ab><p>In Deuteronomio: quodsi rogauerit te frater tuus aut  <lb/>
            filius tuus aut filia tua aut uxor tua quae est in <lb/>
            sinu tuo aut amicus tuus qui aequalis est animae <lb/>
            tuae latenter dicens \'eamus et seruiamus diis aliis, <lb/>
            diis gentium, non consenties ei et non exaudies <lb n="15"/>
            eum et non parcet oculus tuus super eum et non <lb/>
            celabiseum, adnuntians adnuntiabis de illo. manus <lb/>
            tua erit super eum in primis interficere eum et manus <lb/>
            omnis populi postremo: et lapidabunt eum, et <lb/>
            morietur, quoniam quaesiuit auertere te a Domino <lb n="20"/>
            Deo tuo. et iterum loquitur Dominus et dicit nec ciuitati parcendum, <lb/>
            etiamsi uniuersa consenserit ad idololatriam: aut si <lb/>
            audieris in una ex ciuitatibus quas Dominus Deus <lb/>
            tuus dabit tibi inha bitare te illic dicentes (eamus et <lb/>
            seruiamus us diis aliis quos non nostis, interficiens <lb n="25"/>
            necabis omnes qui sunt in ciuitate caede gladii et <lb/>
            incendes ciuitatem igni, et erit sine habitaculo in <lb/>
            aeternum. non reaedificabitur etiam nunc, ut

<note type="footnote"> 5 I Sam. 2, 25. 11 Dent. 13, 6-10. 22 Deut. 13, 12-18. </note>

<note type="footnote"> 2 de] ab <hi rend="italic">B</hi> 3 hii <hi rend="italic">BB,</hi> hi <hi rend="italic">W s. I. m. 2,</hi> hi iusti <hi rend="italic">V</hi> et <hi rend="italic">om. Mv</hi> 4 que <lb/>
            . filias <hi rend="italic">ab his incipit S</hi> sed ipsi <hi rend="italic">M</hi> 5 erunt] fiunt <hi rend="italic">B</hi> in] in libro <hi rend="italic">v</hi> <lb/>
            . 1. <hi rend="italic">W 8. I. m. 2</hi> peccet uir <hi rend="italic">WRv</hi> 6 orabant <hi rend="italic">Bl</hi> 7 in deum <hi rend="italic">om. W,</hi> ad <lb/>
            deum <hi rend="italic">R</hi> 8 idolatria. <hi rend="italic">B</hi> 10 suasserint <hi rend="italic">W</hi> 14 alienis v 15 diis] aliis <lb/>
            <hi rend="italic">add. Sl, exp. S* 16 prius et om. S alterum non om. B</hi> 18 imprimis <lb/>
            W 21nec] ne22 22 uniuersamB idolatriam S, idolatria B <lb/>
            23 audierit <hi rend="italic">S</hi> 24 te <hi rend="italic">om. W</hi> 25 nosti v; <hi rend="italic">add. Oxon.:</hi> quaeres sollicite <lb/>
            et si inueneris certum esse, quod dicitur 26 ciuitate...incendes <hi rend="italic">om. B</hi> <lb/>
            27 erint S </note> <lb/>


<pb n="326"/>
            auertatur Dominus ab indignatione irae suae. et dabit <lb/>
            tibi misericordiam et miserebitur tui et multiplicabit <lb/>
            te, si audieris uocem Domini Dei tui et obseruaueris <lb/>
            praecepta eius. cuius praecepti et uigoris memor <lb/>
            Mathathias interfecit eum qui ad aram sacrificaturus accesserat.<lb n="5"/>
            quodsi ante aduentum Christi circa Deum colendum et <lb/>
            idola spernenda haec praecepta seruata sunt, quanto magis post <lb/>
            aduentum Christi seruanda sunt, quando ille ueniens non uerbis <lb/>
            nos hortatus sit sed et factis, post omnes iniurias et contumelias <lb/>
            passus quoque et crucifixus, ut nos pati et mori exemplo suo doceret,<lb n="10"/>
            ut nulla sit homini excusatio pro se non patienti, cum. <lb/>
            passus sit ille pro nobis, et cum ille passus sit pro alienis peccatis, <lb/>
            multo magis pro peccatis suis pati unumquemque debere. <lb/>
            et ideo comminatur in euangelio et dicit: quicumque confessus <lb/>
            fuerit me coram hominibus, et ego confitebor<lb n="15"/>
            eum coram patre meo qui est in caelis. qui <lb/>
            autem me negauerit coram hominibus, et ego negabo <lb/>
            eum coram patre meo qui est in caelis. item <lb/>
            apostolus Paulus, si enim commorimur, inquit, et conuiuemus: <lb/>
            si toleramus, et conregnabimus: si negamus,<lb n="20"/>
            et ipse negabit nos. item Iohannes: qui negat <lb/>
            filium neque patrem habet: qui confitetur filium <lb/>
            et filium et patrem habet. unde nos ad contemptum mortis <lb/>
            hortatur Dominus et corroborat dicens: nolite, timere eos <lb/>
            qui occidunt corpus, animam autem non possunt

<note type="footnote">14 Matth. 10, 32 sq. 19 II Tim. 2,11 sq. 21 I Io. 2, 23. <lb/>
            24 Matth. 10, 28. </note>

<note type="footnote"> . 3 exaudieris <hi rend="italic">WRv</hi> 5 matthatias <hi rend="italic">R,</hi> matthias 6M, mathias Wl <lb/>
            interficit <hi rend="italic">R</hi> accessit <hi rend="italic">ex</hi> erat cessit <hi rend="italic">S m. 2</hi> 6 ante <hi rend="italic">W s. I. m. 2</hi> circa d. <lb/>
            colendum <hi rend="italic">om. R</hi> 7 spernda <hi rend="italic">S</hi> 8 christi] circa deum colendum <hi rend="italic">add. S\',<lb/>
             exp.Sx</hi> sint S quando] quantoU perbis SWR P, uerbis tantum r <lb/>
            10 docuerit <hi rend="italic">R</hi> 11 patienti] pati <hi rend="italic">R et Baluzius</hi> 12 ille <hi rend="italic">S s. I. ftl. 2</hi> <lb/>
            pro... passus sit <hi rend="italic">om. S</hi> 14 in euuangelio comminatur <hi rend="italic">WRv</hi> dixit <hi rend="italic">Sl</hi> <lb/>
            . quicumque <hi rend="italic">ex</hi> qui <hi rend="italic">W m. 2</hi> 15 fuerit in me <hi rend="italic">W,</hi> in me fuerit <hi rend="italic">R</hi> 16 eum] in <lb/>
            ipso <hi rend="italic">W</hi> in caelis est <hi rend="italic">Rv; cf. test. III16 p.130</hi> qui <hi rend="italic">autem...1.18</hi> caelis <lb/>
            <hi rend="italic">om. S, add. in vaarg. m. rec</hi>. 17 negauerit me Sv negabo et ego <hi rend="italic">S</hi> <lb/>
            18 eum] illum <hi rend="italic">W</hi> in caelis est <hi rend="italic">WRv</hi> 20 tolerabimus <hi rend="italic">W</hi> et conr. <lb/>
            <hi rend="italic">om. R</hi> negauerimus <hi rend="italic">v</hi> 21 negauit <hi rend="italic">R</hi> 24 et <hi rend="italic">om. R</hi> corroborans 81 <lb/>
            25 et anima <hi rend="italic">R</hi> </note> <lb n="25"/>


<pb n="327"/>
            occidere. magis autem metuite eum qui potest et <lb/>
            animam et corpus occidere in gehenna. et iterum: qui <lb/>
            amat animam suam perdet illam, et qui odit animam <lb/>
            suam in isto saeculo in uitam aeternam conseruabit <lb/>
            illam. <lb n="5"/>
            
</p></div></div></body></text></TEI>