Cum igitur tres species differentiae consi- derentur et cum hae quidem sint separabiles, illae uero inseparabiles, et rursus inseparabilium cum hae quidem sint per se, illae uero per accidens, rursus earum quae sunt per se differentiarum aliae quidem sunt secundum quas diuidimus ge- nera in species, aliae uero secundum quas ea quae diuisa sunt specificantur, ut cum per se differen- tiae omnes huiusmodi sint, animati et inanimati, 12—p. 254, 8] Porph. p. 9, 24-10, 8 (Boeth. p. 35, 18—36, 6). 16 differentiarum—19 specificantur] Abaelardus, Introduct. ad theolog., II p. 94. 1 post cuilibet add. esse L edd. 2 quae om. GPR, del. Hm1? 3 formant CEGLm1R species Lm2NP 3 ante quoniam add. quae EGHLPR essentiam] substantiam N 4 ante quae add. ill<a>e G 6 aquilum] cf. ad p. 248, 15 colorari EG 8 nigrior sit HNP hic— aquilus] hic uero minus hic magis acilus ille autem minus hic amplius simus illo uero minus E amplius simus] amplissimus G, add. sit L aquilus] ut 6 9 non quod R ut non HNPm1 quoniam non m2 ratio- nabiles ELm2P 12 considerantur Λm2 (in er. -entur) 2 13 haec EG illae—sensibilis (p. 254, 5) om. CEG 14 et—sensibilis (ibid.) om. HLNP 16 rursus—sensibilis (ibid.) om. R per se sunt Λ2Φ 17 quidem om. Λ2 18 ea] ΓΔΨΨ edd. haec ΛII2 20 animatum et inanimatum sensibile et insensibile rationale et inrationale mortale et inmortale hm1 animati—insensibilis] Porph. p. 10, 4 εμψύχου και αίαβητικου ante sint add. animalis edd. cum Porph. τοϋ ζώου quattuor et (20—p. 254, 2) om. 2 sensibilis et insensibilis, rationalis et inrationalis, mortalis et inmortalis, ea quidem quae est animati et sensibilis differentia. constitutiua est substan- tiae animalis — est enim animal substantia ani- mata sensibilis —, ea uero quae est mortalis et inmortalis differentia et rationalis et inrationalis, diuisiuae sunt animalis differentiae; per eas enim genera in species diuidimus.

Fit nunc differentiarum plena et suprema diuisio, quae est huiusmodi. differentiarum aliae sunt separabiles, aliae inse- parabiles, inseparabilium aliae sunt secundum accidens, aliae substantiales. substantialium aliae sunt diuisibiles generis, aliae coustitutiuae specierum. quod uero ait : cum igitur tres species differentiae considerentur, ad hoc retulit, quod in prima differentiarum diuisione partim eas communes esse, partim proprias, partim magis proprias dixit, quas rursus tres differentias alias separabiles esse monstrauit, alias inseparabiles, separabiles quidem communes, inseparabiles uero proprias ac magis proprias. inseparabilium uero fecit diuisionem dicens alias esse secundum accidens, quae propriae nuncupantur, magis proprias uero secundum substantiam considerari. earum uero quae secundum substantiam sunt, subdiuisionem facit, quod 3 constituta Tm1 4 post animata add. et ΓΛ Busse, om. ΔΠΣΦΨ Porph. (p. 10, 6) edd. 5 ea] he ex e Rm2 est] sunt R 6 diffe- rentia om. CEGPR et om. CLR\\ rationabilis et inrationabilis (rac- et irrac- P) Lm2P 7 diuisi Em1 diuisae GPm1 has HP; Porph. p. 10, 8 St’ αΰτών 8 genera in] L (s. l. m2) ΓΔΠ. (in mg. m2) Ψ Porph., om. cett. 11 post inseparabilium add. uero C 12 generis om. EGR, in mg. Lm2 15 post esse add. dixit HNP dicit R 16 dixit om. HPR, s. l. Em2 rursum H 17 alias insepa- rabiles esse (esse om. N) monstrauit HNP 18 ac] et HN 20 acci- dens] se EG(er.), s. l. Pm2, add. substantiam Em1 alias (alia E) se- cundum substantiam considerari G edd., in mg. Em2, s. l. alias secun- dum Pm2, post considerari add. et illas esse secundum accidens edd. quae—considerari om. E post quae s. l. uero secundum accidens Pm2 propria C proprias Pm2 nuncupari Pm2 21 eorum (sic) uero quae secundum substantiam s. l. add. Em2 22 post quae add. et C aliae earum genus diuidant, aliae speciem informent. ad cuius rei facilem cognitionem illa tertii libri specierum generumque dispositio transcribatur. sitque primum substantia, sub hac corporeum atque incorporeum, sub corporeo animatum atque inanimatum, sub animato sensibile atque insensibile, sub quo animal, sub animali rationale atque inrationale, sub rationali mor- tale atque inmortale et sub mortali species hominis, quae solis deinceps indiuiduis praeponatur. in hac igitur diuisione omnes hae differentiae specificae nuncupantur, generum enim specierum- que differentiae sunt, sed generum quidem diuisiuae, specierum autem constitutiuae. id autem probatur hoc modo. substantiam quippe corporei atque incorporei differentiae partiuntur, cor- poreum uero animati atque inanimati, animatum sensibilis atque insensibilis. ita igitur genera substantiales differentiae partiuntur et dicuntur generum diuisiuae. at uero si eaedem differentiae quae a genere descendentes genus diuidunt, colli- gantur et in unum quae possunt iungi copulentur, species informatur. nam cum animal species sit substantiae — omnia enim superiora de inferioribus praedicantur et quicquid inferius fuerit, species erit etiam superioris —, animatum tamen atque 2 illa tertii libri.. dispositio] p. 208, 12 ss. 1 diuidunt N diuident R informant CNR, add. atque construant H atque constituunt (-ant ex -ent P) NP, s. l. Lm2 (ex p. 256, 3) at E 2 facilitatem G cognitionem om. EG illa s. l. Hm2 3 trans- feratur Hm1N; post transcribatur spatium ad inscribendam figuram ut uid. relictum in EG sub] ubi E hoc Em1GLm1R 4 atque incorporeum in mg. Em2 sub corporeo om. GR, in mg Em2, s. l. Lm2 6 animal sub om. E sub animali om. GR 6 rationabile E 7 et om. HN, del. Em2 12 patiuntur Em1G corporeum—partiun- tur (15) om. Em1, in mg. corporeum (ex corpore m3)—inanimati (ani- matum autem s. l. add. m3) sensibilis—partiuntur add. m2 13 ani- matum om. G, post add. autem Em3 enim Lm1, del. m2, et er. N 14 post insensibilis add. partiuntur CL substantialis Gm1Pm2 15 si del. Lm2, post si del. et R heaedem P (dem er.) R (h del.) hae HN 16 quae post descendentes L 17 in ex al. litt. Em2 18 informantur EHN informant part. ras. ex informatur Lm2 fit E sensibile quae sunt differentiae, si referantur ad genera, diui- siuae sunt, constitutiuae uero fiunt animalis eiusque sub- stantiam formant atque constituunt definitionemque conformant, ut sit animal substantia animata sensibilis, substantia quidem genus, animatum uero atque sensibile eiusdem differentiae consti- p. 85 tutiuae. | item animal rationabilitas atque inrationabilitas diuidit, mortali etiam atque inmortali diuiditur, sed iuncta rationabilitas atque mortalitas, quae animalis diuisiuae fuerant, fiunt homi- nis constitutiuae eiusque perficiunt speciem atque omnem eius rationem definitionis informant atque perficiunt. at si inrationabilitas cum mortalitate iungatur, fiet equus aut quod- libet animal, quod ratione non utitur, rationabilitas uero atque inmortalitas copulatae del substantiam informant. ita eaedem differentiae cum referuntur ad genera, diuisiuae generum fiunt, si uero ad inferiores species considerentur, informant species earumque substantiam conuenienti copulatione constituunt. In hoc quaesitum est, quemadmodum dicerentur esse hae diffe- 1 post sunt add. eiusdem P (s. l. m2) edd. diuisiua Em1G 2 post sunt s. l. si ad speciem Lm2Pm2 uero om. N, del. Pm1?, s. l. Hm2Rm2 fiunt s. l. Rm2 3 definitionemque] diuisionemque EG formant Hm1 4 quidem] uero N 5 ante genus add. eiusdem CN, post add. est s. l. LPm2 ante differentiae add. generis GP, post add. diuisiuae R post constitutiuae add. animalis R, s. l. speciei animalis Lm2 6 rationabilitas—diuiditur] P rationalitas atque inrationalitas diuidit mortalitas (ex inmortali m2) etiam atque inmortalitas (ex inmor- tali m2) diuidit**· H rationabilitas atque irrationabilitas mortale atque inmortale diuidit C rationale atque inrationale (diuidunt add. N) mortale atque (et N) inmortale diuidit (diuidit om. N) NR inrationabile (inratio- nale L) atque inmortale diuiditur EGLm1, in mg. ante atque add. irracionale. mortale etiam atque m2 rationabilitas atque irrationabilitas, mortalitas atque immortalitas diuidit brm 7 rationalitas E 8 diuisiua Em1GLm1R 9 constitutiua GLm1R eiusque] hominisque HNP nominis (del. Lm2) eiusque EGL 10 atque perficiunt s. l. Rm2 11 irrationalitas EP mortali Lm2Pm1 fiat G aut] atque L 12 rationalitas HP 13 inmortalitas] inrationabilitas R dei om. G, post substantiam E (s. l. m2) L formant HN item HL 14 di- uisae E 17 esse om. C eae EGR heae P rentiae specierum constitutiuae, cum inrationabilis differentia atque inmortalis nullam speciem uideantur efficere. respondemus primum quidem placere Aristoteli caelestia corpora animata non esse; quod uero animatum non sit, animal esse non posse; 5 quod uero non sit animal, nec rationale esse concedi. sed eadem corpora propter simplicitatem et perpetuitatem motus aeterna esse confirmat. est igitur aliquid quod ex duabus his diffe- rentiis conficiatur, inrationabili scilicet atque inmortali. quodsi magis cedendum Platoni est et caelestia corpora animata esse credendum, nullum quidem his differentiis potest esse subiectum — quicquid enim inrationabile est corruptioni sub- iacens et generationi, inmortale esse non poterit —, sed tamen hae differentiae, quoniam substantialium differentiarum in numero sunt, si iungi ullo modo potuissent, earum naturam et speciem quoque possent efficere. atque ut intellegatur, quae sit haec potentia efficiendae substantiae specieique formandae, respiciamus ad proprias atque communes, quae tametsi iun- gantur, speciem substantiam que nulla ratione constituunt. si quis enim loquatur ambulans, quae sunt duae communes dif- ferentiae, uel si albus ac longus, num idcirco isdem eius sub- stantia constituitur? minime. cur? quia non eiusdem sunt generis, quae alicuius possint constituere et conformare sub- 3—7 Aristoteli] cf. De caelo II 12, p. 292a, 18 ss.; ed. Didot IV part. II p. 38a, frg. 24 (Cic. de nat. deor. II 15, 42 cum locis ab Heitzio adlatis). 9 Platoni] Tim. p. 38 E. 39 E ss.; cf. supra p. 209, 2. 1 species G inrationalis CEGP differentiae E 5 concedit Lm1N 7 est] esse CN, ad est s. l. ał esset L aliud G 8 con- ficeretur H, s. l. (add. ał) ad conficiatur L irrationali Lm2P 9 ac- cedendum CN (ac er.) H (ac in ras. m2), concedendum edd. est platoni CN et om. C 10 credendum om. CN 11 inrationale (irr- P) HP 13 ante substantialium add. in CHN, post diff. om. CHNR 16 efficientiae G 17 tametsi] etsi C etiam (si er. H) etsi H (in mg. ł tametsi m2) NP 19 loquitur HN 20 sit H num ex non Rm2 isdem] NP eisdem (ei in ras. m2) L hisdem cett., post s. l. differentiis add. Em2 21 ante cur add. id HNP, s. l. Lm2 eius EG sunt ante eiusdem N, post generis L 22 possunt NP con- firmare Em1GRm1 stantiam. ita igitur hae, id est inrationale atque inmortale, etiamsi subiectum aliquod habere non possunt, possent tamen substantiam efficere, si ullo modo iungi copularique potuissent, praeterea inrationale iunctum cum mortali substantiam pecudis facit : est igitur constitutiua inrationalis differentia, item inmor- tale ac rationale coniuncta efficiunt deum : est igitur inmortale quod speciem formet, quodsi inter se iungi nequeunt, non idcirco quod in natura earum est, abrogatur.