Ad diuisionem uero faciendam tam hic liber est utilis, ut praeter earum scientiam rerum de quibus in hac libri serie disputatur, casu fiat potius quam ratione partitio, hoc autem manifestum erit, si diuisionem ipsam diuidamus, id est si nomen ipsum diuisionis in ea quae significat partiamur, est namque diuisio generis in species, ut cum dicimus ‘coloris aliud est album, aliud nigrum, aliud uero medium’, rursus diuisio est, quotiens uox plura significans aperitur et quam multa sint quae ab ea significantur ostenditur, ut si quis dicat ‘nomen canis plura significat, et hunc, latrabilem quadrupedem que et caeleste sidus et marinam bestiam’, quae omnia a se definitione disiuncta sunt, diuidi autem dicitur et quotiens totum in partes proprias separatur, ut cum dicimus ‘domus aliud sunt fundamenta, aliud parietes, aliud tectum’, et haec quidem triplex diuisio secundum se partitio nuncupatur, est autem 4] in prima editione nihil eiusmodi. 1 post ponitur add. utile est CN, post species s. l. utilis est Lm2 et species—aptatur in mg. Em2Gm2 illud genus C 3 eum om. E, s. l. Gm2, ei R 4 uti FGLRSm1 5 reseruasse] CPm2 edd. reser- uare E (-re in ras.) FGm2HNPm1 (ante reseruare add. se m1, del. m2) reseruantes Gm1S seruantes Lm1 seruare m2 reseruantes sumus R 8 colloquatur] m1 in GLS eloquatur CEm2 (in ras.) HN collocatur Em1R, m2 in GLS edd. loquatur FP 9 utilis est LP 10 rerum om. E 12 post. si om. EG, s. l. Sm2 13 ante partiamur s. l. si E partia- tur Gm1 14 aliud est] CEp.c.R edd. aliud esse Ea.c.GHLPS esse aliud FN 15 rursum CEGNPm1R est s. l. Sm2, ante diuisio FHNP, et ante rursus et post diuisio R 16 quam] quod EG a.c. (quae p.c.) LRS sunt CFLNPa.c. 18 quadripedemque Sm1 20 distincta FHm1NP 23 partitio] separatio EGLm1Pm1RS alia quae secundum accidens dicitur, ea quoque fit tripliciter, aut cum accidens in subiecta diuidimus, ut cum dico ‘bonorum alia sunt in animo, alia in corpore’, uel rursus cum subiectum in accidentia, ut ‘corporum alia sunt alba, alia nigra, alia medii coloris’, rursus cum accidens in accidentia separamus, ut cum dicimus ‘liquentium alia sunt alba, alia nigra, alia medii coloris’, et rursus ‘alborum alia sunt dura, alia liquentia, quaedam mollia’, cum igitur ita omnis sit diuisio aut secundum se aut per accidens, utraque uero partitio tripliciter fiat cum- que in superiore secundum se triplici partitione sit una diui- sionis forma genus in species separare, id neque praeter generum scientiam fieri ullo modo potest neque uero praeter differentiarum, quas necesse est in specierum diuisione sumi, manifestum est igitur, quanta utilitas huius libri ad hanc diuisionem sit quae primo aditu genus ac species et differentias tractat, secunda uero ea diuisio quae est secundum se in uocis significantias, nec haec quidem ab huius libri utilitate discreta est. uno enim modo cognosci poterit, utrum uox cuius diui- sionem facere quaerimus, aequiuoca esse uideatur an genus, si ea quae significat definiantur, et si ea quae sub communi nomine sunt, definitione clauduntur, species esse necesse est, et illud commune eorum genus, quodsi illa quae proposita 3 sunt alia H uel] aut brm rursum FS 4 corporalium Ca.c.Hm1N 5 rursum F 6 liquentia Ea.c.Gm1 8 fit G sit ante omnis F, post diuisio N 9 accidentia S 10 superiori Sm2 11 sepa- rare om. EN 12 possit Em2 uero om. C post praeter s. l. scientiam Sm2 16 ea del. L, er. uid. P ante quae add. est N (om. post quae] P (er. uid.) secundum—significantias] FHN uocis post significantias C se et in om cett. 18 uno] nullo F quo m2 in HLP enim] quidem N 20 si] nisi FLm2Pm2 significant CNPm2 et (om. si,) in ros. Hm2 si et RS (et s. l. m2) si om. EL, s. l. Gm2Pm2, etenim L (ex et m2) Pm1 communi nomine] CEm2 (in ras.) FHNP (nomine s. l. m2) communione cett. 21 sunt del. L, s. l. Pm2 ante definitione add. una FHL (del. m2) R, s. l. Em2Pm2 diffinitione s. l. Gm2 claudantur EGLRS 22 earum ES post genus s. l. necesse est Gm2 praeposita EGPS uox designat, non possunt una definitione concludi, nemo dubitat quin illa uox sit aequiuoca neque ita sit communis his de quibus praedicatur ut genus, quandoquidem ea quae sub se posita significat, secundum commune nomen non possunt una definitione comprehendi, si igitur ex definitione manifestum fit quid genus sit, quid uero nomen aequiuocum, definitio uero per genera differentiasque discurrit, quisquamne dubitare potest aeque in hac diuisionis forma plurimum huius libri auctoritatem ualere? illa uero secundum se diuisio quae est totius in partes, quemadmodum discernitur ac non potius p. 53 generis in species diuisio esse putabitur, nisi sint genus |et species et differentiae earumque uis ante disciplinae ratione tractata? cur enim non quisquam dicat domus species potius esse quam partes fundamenta, parietes et tectum? sed cum occurrit generis nomen in una quaque specie totum posse con- gruere, totius uero in una quaque parte sua nomen conuenire non posse, manifestum fit aliam diuisionem esse generis in species, aliam totius in partes, conuenire autem nomen generis singulis speciebus ostenditur per id, quod et homo et equus singuli animalia nuncupantur, neque tectum uero neque parietes aut fundamenta singillatim domus nomine appellari solent, sed 1 concludi om., nemo—comprehendi (5) in inf. mg. Gm1? nemo—ita sit in ras. Em2 2 uox—communis] uox non (non er. L, om. S) sit communis Gm1 uel 2 Lm1Sm1, post uox add. sit aequiuoca neque (non, sed del. G) ita (om. G etiam S) s. l. Gm2 uel alia Sm2, in mg. Lm2 3 ante his add. de E (er.) G (del. m2) ES his s. l. Lm2 4 post posita s. l. sunt Hm2 non possunt] definiri (uel diff-j (-ri ex -re Cm2) non possunt (add. neq. Cm1, er. et una add. m2) nec CFN 6 fit] H est C sit cett. 8 aeque] etiam CFHm1NPSm1 9 auctorem GR utilitatem Lm2 10 discernetur Hm2 (fort. recte) discernatur N ac] et FHNP 11 esse om. R, ante diuisio FN sit FSm1 sunt G et] ac R 12 earum quauis ELR, m2 in GHPS, earum quis Fm1 quamuis (om. earum,) m2; cf. p. 157, 3 13 quisque CFHR esse potius FNR 14 dum F 15 quaque om. FN 17 sit ELRm1 (est m2) S 19 id om. RS, s. l. Em2Gm2 singula CEa.r. (ut uid.) GLPm1 singularis Sa.c. singu- laque R 20 aut] ac FHLNP neque S 21 singulatim CNR appel- lari] nuncupari FHLNP cum fuerint iunctae partes, tunc recte totius nomen excipiunt, de ea uero diuisione quae secundum accidens fit, nullus ignorat quin incognito accidenti incognitaque ui generis ac differen- tiarum facile euenire possit, ut accidens ita in subiecta soluatur quasi genus in species, et postremo omnem hunc ordinem partitionis foedissime permiscebit inscientia.