<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xmlns:py="http://codespeak.net/lxml/objectify/pytype" py:pytype="TREE"><text><body><div type="edition" xml:lang="lat" n="urn:cts:latinLit:stoa0058.stoa007.opp-lat3"><div type="textpart" subtype="book" n="1"><div type="textpart" subtype="chapter" n="5"><p>Haec quidem intentio est huius libri, quem Porphyrius
ad introductionem Praedicamentorum se conscripsisse ipsa, ut
<note type="footnote">1 opportunius <hi rend="italic">NR post</hi> accidentis <hi rend="italic">add</hi>. teneri <hi rend="italic">L</hi>, <hi rend="italic">post</hi> naturas <hi rend="italic">(3)</hi>
tenere <hi rend="italic">HN</hi> 3 quonam modo <hi rend="italic">FHLNP</hi> 5 tota <hi rend="italic">EN, m1 in GPS</hi> 6 te-
nemus <hi rend="italic">C</hi> 7 insciciarn <hi rend="italic">FN</hi> 11 <hi rend="italic">ante</hi> rerum <hi rend="italic">add</hi>. decem <hi rend="italic">cod. Monac.
4621 brm, recte?</hi> 15 nouem om. <hi rend="italic">S edd., s. l. Em2Gm2</hi> 16 fere
<hi rend="italic">om. EFGS, er. H</hi> 18 nunc <hi rend="italic">om. GRS</hi> est dicendum <hi rend="italic">CL</hi> 21. 24 eo-
rum <hi rend="italic">delendum esse coni. Engelhrecht</hi> 23 quo] ut <hi rend="italic">CHLNP</hi> inspecto
<hi rend="italic">FNP perfecto EGm1</hi> 24 eorum] <hi rend="italic">cod. Monac. 4621</hi> (<hi rend="italic">om</hi>. quae), <hi rend="italic">om.
codd. nostri</hi> proposuit FP proposui <hi rend="italic">H</hi> posuit <hi rend="italic">NR</hi> 25 ab <hi rend="italic">om. ENR</hi>
praeponerentur <hi rend="italic">CHm2NR</hi> 27 ipse <hi rend="italic">L</hi> ita <hi rend="italic">F</hi></note>
<pb n="147"/>
dictum est, tituli inscriptione signauit, sed licet ad hoc unum
huius libri referatur intentio, non tamen simplex eius utilitas
est, uerum multiplex et in maxima quaeque diffusa est. quam
idem Porphyrius in principio huius libri commemorat dicens;</p><p><lb n="5"/>
Cum sit necessarium, Chrysaori, et ad eam quae
est apud Aristotelem praedicamentorum doctri-
nam, nosse quid genus sit et quid differentia quid-
que species et quid proprium et quid apcidens, et
ad definitionum adsignationem et omnino ad ea
<lb n="10"/>
quae in diuisione uel demonstratione sunt, utili
hac istarum rerum speculatione, compendiosam
tibi traditionem faciens temptabo breuiter uelut
introductionis modo ea quae ab antiquis dicta
sunt adgredi altioribus quidem quaestionibus
<lb n="15"/>
abstinens, simpliciores uero mediocriter coniec-
tan s.</p><p>Utilitas huius libri quadrifariam spargitur, namque ad illud
etiam ad quod eius dirigitur intentio, magno legentibus usui
<note type="footnote">5—16] Porph. p. 1, 3—9 (Boeth. p. 25, 2—9 Busse).</note>
<note type="footnote">2 eius utilitas est] <hi rend="italic">FGm2 (in mg. add.) HP</hi> utilitas eius est <hi rend="italic">in mg.
add. Em2</hi> est eius utilitas <hi rend="italic">s. l. add. Lm2</hi> eius est utilitas <hi rend="italic">N, om, RS;</hi>
est tamen simplex eius utilitas <hi rend="italic">C</hi> 3 uerum <hi rend="italic">in mg. Em2</hi> sed <hi rend="italic">GLS</hi> sed
et <hi rend="italic">R</hi> multiplex et <hi rend="italic">in mg. Em2, s. l. Sm2</hi> est <hi rend="italic">er. uid. E</hi> 5 <hi rend="italic">ante</hi>
Cura <hi rend="italic">add</hi>. PROLOGVS <hi rend="italic">RS, de inscript. codicum Isagogen tantum con-
tinent. cf. ad initium libri</hi> Chrysaori] <hi rend="italic">G</hi> chrisaori <hi rend="italic">EHNPa.c</hi>. <foreign xml:lang="grc">Γ</foreign> (<hi rend="italic">s. l</hi>.
menanti) <foreign xml:lang="grc">Ώμ2ΣΦ</foreign> chrysaoni S chrisarori (<hi rend="italic">uel</hi> cris- <hi rend="italic">uel</hi> chriss-,1 <hi rend="italic">CFLPp.c</hi>.
<hi rend="italic">R</hi><foreign xml:lang="grc">lATl</foreign><hi rend="italic">m1</hi><foreign xml:lang="grc">*!</foreign> (-oui) ante et add. te <hi rend="italic">C (er.)</hi> <hi rend="italic">FLNA (del.)</hi> <foreign xml:lang="grc">Σ</foreign>, <hi rend="italic">s. l</hi>. scil, te <hi rend="italic">E</hi>
6 <hi rend="italic">ante</hi> praedicamentorum <hi rend="italic">add</hi>. X <foreign xml:lang="grc">Δ</foreign> 7 sit genus <hi rend="italic">L</hi><foreign xml:lang="grc">A</foreign> et <hi rend="italic">om</hi>. <foreign xml:lang="grc">Φ</foreign>
quidue <hi rend="italic">N</hi> 8 <hi rend="italic">pr</hi>. <hi rend="italic">et s. l. E, om</hi>. <foreign xml:lang="grc">A</foreign> 9 diffinitionem <hi rend="italic">Em1</hi><foreign xml:lang="grc">\</foreign><hi rend="italic">m2</hi>, <hi rend="italic">in</hi> -nes,
<hi rend="italic">hoc in</hi> -num <hi rend="italic">mut. F</hi> 10 in] ad <hi rend="italic">FHP</hi>, <hi rend="italic">ante</hi> in <hi rend="italic">er</hi>. ad <hi rend="italic">uid. C</hi> diuisionem
<hi rend="italic">Ca.r.FHNP</hi><foreign xml:lang="grc">T</foreign><hi rend="italic">a.r</hi>.<foreign xml:lang="grc">A</foreign><hi rend="italic">a.r</hi>.<foreign xml:lang="grc">Q</foreign> uel] et <hi rend="italic">N</hi> et ad <hi rend="italic">FHP</hi> uel in <foreign xml:lang="grc">ΔΣΦ</foreign>
demonstrationem <hi rend="italic">Ca.r</hi>. (-ne <hi rend="italic">ras. ex</hi> -ne <hi rend="italic">ut uid</hi>.) <hi rend="italic">FHNP</hi><foreign xml:lang="grc">F</foreign><hi rend="italic">a.r.</hi>A<hi rend="italic">a.r</hi><foreign xml:lang="grc">.(b</foreign>
utili] <hi rend="italic">edd</hi>. utilia <hi rend="italic">codd</hi>. 11 hac] <hi rend="italic">HP</hi>, <hi rend="italic">s. l. Sm2</hi> hanc <hi rend="italic">CLNΤ</hi><foreign xml:lang="grc">ΛΙIΣΦ</foreign>, <hi rend="italic">del</hi>. <foreign xml:lang="grc">Δ</foreign>,
<hi rend="italic">om</hi>. <hi rend="italic">EFGRS</hi> speculationem <hi rend="italic">CEa.r.Hm2L</hi><foreign xml:lang="grc">A</foreign><hi rend="italic">a.r</hi>. <foreign xml:lang="grc">ΑΦ</foreign>, <hi rend="italic">in</hi> -num corr. <foreign xml:lang="grc">Σ</foreign>
compendiosa <hi rend="italic">ras. ex</hi> -sa <hi rend="italic">C</hi><foreign xml:lang="grc">A</foreign> 12 traditione (<hi rend="italic">uel</hi> -cione) <hi rend="italic">CLΝ</hi><foreign xml:lang="grc">Φ</foreign>, <hi rend="italic">ras. ex</hi>
-nem <hi rend="italic">HT</hi><foreign xml:lang="grc">A</foreign> 14 altioribus] ab altioribus <foreign xml:lang="grc">A</foreign> 17 quadrifaria <hi rend="italic">S ante</hi>
ad <hi rend="italic">add</hi>. et <hi rend="italic">EGP</hi>, <hi rend="italic">s. l. L</hi> 18 etiam <hi rend="italic">om</hi>. G</note>
<pb n="148"/>
est et ad cetera, quae cum extra intentionem sint, non tamen
minor ex his legentibus utilitas comparatur, est enim per hoc
corpusculum et praedicamentorum facilis cognitio et defini-
tionum integra adsignatio et diuisionum recta perspectio et
demonstrationum ueracissima conclusio, quae res quanto diffi-
<lb n="5"/>
ciles atque arduae sunt, tanto perspicaciorem studiosioremque
animum lectoris expectant. dicendum uero est quod in omni-
bus libris euenit. nam primum si quae sit intentio cognoscatur,
quanta quoque utilitas inde prouenire possit expenditur et
licet extra multa, ut fit, huiusmodi librum sequantur, tamen
<lb n="10"/>
illam proxime utilitatem uidetur habere, ad quod eius refertur
intentio, ipso libro quem sumpsimus exponente, cum eius
intentio sit ad Praedicamenta intellectum facilem comparandi,
non dubium quin haec eius principalis probetur utilitas, licet
non minores sint comites definitio, diuisio ac demonstratio,
<lb n="15"/>
quorum nobis quaedam hic principia suggeruntur, sensus uero
totus huiusmodi est : ‘cum sit, inquit, utilis generis, speciei,
differentiae, proprii accidentisque cognitio ad Praedicamenta
Aristotelis eiusque doctrinam, ad definitionum etiam adsigna-
tionem, ad diuisionem et demonstrationem, quae sit harum
<lb n="20"/>
rerum utilis überrimaque cognitio, compendiosam, inquit, tra-
<note type="footnote">2 utilitas legentibus <hi rend="italic">FHP</hi> 3 opusculum <hi rend="italic">CEp.r.FGm2HLN, recte</hi>?
<hi rend="italic">cf. p. 149, 3</hi> 4 integra <hi rend="italic">om. ER, s. l. Gm2Sm2</hi> recta] perfecta <hi rend="italic">CFGm2-
Hm1N</hi> 8 <hi rend="italic">post</hi> libris <hi rend="italic">add</hi>. his <hi rend="italic">HNP</hi> hoc <hi rend="italic">R</hi>, <hi rend="italic">s. l</hi>, <hi rend="italic">sed exters. G</hi> sit]
est <hi rend="italic">H</hi> 9 id est <hi rend="italic">(add. Lm2)</hi> perpenditur <hi rend="italic">Em2Lm2</hi> 10 <hi rend="italic">ante</hi> huius-
modi <hi rend="italic">add</hi>. in <hi rend="italic">CE (del.) G (del. m2) N</hi> librum] <hi rend="italic">LPm2RSm2, om. Hm1</hi>,
libros <hi rend="italic">FGm1Sm1, s. l. Hm2</hi>, libro <hi rend="italic">CE (del.) Gm2NPm1</hi> sequntur
(<hi rend="italic">uel</hi> sec-) <hi rend="italic">R, m1 in EGS</hi> 11 uidentur <hi rend="italic">FH</hi> ad quod] aliquod <hi rend="italic">Cm1</hi>
ad quam <hi rend="italic">FGm2Pm2</hi> eius] eorum <hi rend="italic">FGm2HPm1</hi> 12 <hi rend="italic">ante</hi> ipso <hi rend="italic">add</hi>.
ut <hi rend="italic">(s. l. est Lm2)</hi> in hoc <hi rend="italic">CFHLNP, s. l</hi>. ut in <hi rend="italic">Em2</hi> hoc <hi rend="italic">Gm2</hi> ex-
ponendum <hi rend="italic">CE</hi>(dum <hi rend="italic">in er</hi>. te?) <hi rend="italic">FHLNP</hi> (<hi rend="italic">ex</hi> -dus <hi rend="italic">m1</hi> exponere <hi rend="italic">m2</hi>) <hi rend="italic">Sm1
post</hi> cum <hi rend="italic">s. l</hi>. enim <hi rend="italic">Hm2</hi> 13 praeparandi <hi rend="italic">H</hi> 14 <hi rend="italic">ante</hi> dubium <hi rend="italic">add</hi>.
est <hi rend="italic">FHNP</hi>, <hi rend="italic">s. l. Gm2, post s. l. L</hi> 15 minoris <hi rend="italic">CGm1N</hi> 16 nobis
<hi rend="italic">om. C</hi> hic quaedam <hi rend="italic">C</hi> principalia <hi rend="italic">NSm1</hi> 17 huiusmodi totus <hi rend="italic">EG</hi>
19 eamque <hi rend="italic">Hm1Sm1</hi> 20 ad <hi rend="italic">om. C, s. l. Gm2</hi>, et <hi rend="italic">FHN</hi> et ad <hi rend="italic">P</hi> et]
ac <hi rend="italic">H, om. CFNP</hi>, et ad <hi rend="italic">edd</hi>. demonstrationemque CN demonstrationum-
que <hi rend="italic">FP</hi> quae] quia <hi rend="italic">Lm2R, om. CFNP</hi> 21 traditione <hi rend="italic">ras. ex</hi> -nē <hi rend="italic">H</hi></note>
<pb n="149"/>
ditionem faciens ea quae ab antiquis large ac diffuse dicta
sunt, temptabo breuiter aperire’, neque enim esset compendiosa,
nisi totum opus breuitate constringeret et quoniam intro-
ductionem scribebat, ‘altiores, inquit, quaestiones sponte refn-
<lb n="5"/>
giam, simpliciores uero mediocriter coniectabo’, id est sim-
pliciorum quaestionum obscuritates habita in eis quadam
coniecturae ratiocinatione tractabo. Tota quidem sententia
huiusce prooemii talis est, quae et utilitate überrima et
facilitate incipientis animo blandiatur, sed dicendum uidetur
<lb n="10"/>
quidnam celet amplius altitudo sermonum, necessarium in
Latino sermone, sicut in Graeco <foreign xml:lang="grc">άναγκαΐον</foreign>, plura significat,
diuersa enim significatione Marcus Tullius dicit necessarium
suum esse aliquem atque nos, cum nobis necessarium esse
dicimus ad forum descendere, qua in uoce quaedam utilitas
<lb n="15"/>
significatur. alia quoque significatio est qua dicimus solem
necessarium esse moueri, id est necesse esse, et illa quidem
prima significatio praetermittenda est, omnino enim ab eo
necessario quod hic Porphyrius ponit aliena est. hae uero duae
huiusmodi sunt, ut inter se certare uideantur quae huius loci
<lb n="20"/>
obtineat significationem, in quo dicit Porphyrius; Cum sit
necessarium, Chrysaori; namque, ut dictum est, neces-
<note type="footnote">12 Marcus Tullius] cf. infra apparatum.</note>
<note type="footnote">2 enim <hi rend="italic">om. E</hi> 3 corpus <hi rend="italic">HNPm1</hi> 4 refugio <hi rend="italic">EGR</hi> 5 simplicium
<hi rend="italic">Gm2LPm2</hi> 6 eas <hi rend="italic">EFGm1HNSm1</hi> 7 <hi rend="italic">ad</hi> quidem <hi rend="italic">s. l.</hi> autem <hi rend="italic">Gm2</hi>
8 prohemii <hi rend="italic">EPS</hi> uberrima &lt;sit&gt; <hi rend="italic">Brandt</hi> 9 animum <hi rend="italic">EGLm2Pm2R</hi>
uidetur <hi rend="italic">om. ERS, s. l. Gm2</hi> 11 ΑΝΑ<foreign xml:lang="grc">Γ</foreign>ΑΙΟΝ <hi rend="italic">uel</hi> ANAKAION <hi rend="italic">uel sim.
codd</hi>. ANA<foreign xml:lang="grc">IT</foreign>CION ł ANAKAION <hi rend="italic">C</hi> 12 etenim F <hi rend="italic">ad</hi> Marcus Tullius
<hi rend="italic">in mg</hi>. Marcus enim tullius pro fundanio inquit descripsistine eius neces-
sarium id est adiutorem danium (<hi rend="italic">leg</hi>. fundanium) <hi rend="italic">add. Hm2, ex Mario
Victorino De defin., Boeth. p. 906 B, haustum, Cic. IV 3 p. 236 frg.
6 Mueller</hi> 13 aliquod <hi rend="italic">C</hi> aliquid <hi rend="italic">Hm1NPm2</hi> nos] <hi rend="italic">Hm1Pp.e.Sm1</hi>
nostrum <hi rend="italic">cett.; an</hi> nostrum est <hi rend="italic">scribendum</hi>? ante cum <hi rend="italic">add</hi>. ut <hi rend="italic">EG (del.
m2) HLm2P</hi> uel <hi rend="italic">F</hi> nos <hi rend="italic">Hm2</hi> 14 dicamus <hi rend="italic">L</hi> 16 <hi rend="italic">post</hi>, esse] esset <hi rend="italic">F</hi>
est <hi rend="italic">Hm1LNP</hi> 18 uero <hi rend="italic">om</hi>. <hi rend="italic">N</hi> ergo <hi rend="italic">F</hi> 21 Chrysaori] <hi rend="italic">CEm1</hi> chrisaori
<hi rend="italic">uel</hi> eris- <hi rend="italic">uel</hi> crys- <hi rend="italic">uel</hi> crisar- <hi rend="italic">uel sim. cett</hi>. necessarium] harum <hi rend="italic">E</hi>
(<hi rend="italic">s. l</hi>. duarum necessitatum <hi rend="italic">m2</hi>) <hi rend="italic">Gm1S</hi> necessarium harum <hi rend="italic">F</hi></note>
<pb n="150"/>
sarium et utilitatem significat et necessitatem, uidentur autem
huic loco utraque congruere, nam et summe utile est ad ea
<note type="marginal">p. 51</note>
quae superius dicta sunt, de genere et specie | et ceteris disputare,
et summa est necessitas, quia nisi sint haec ante praecognita,
illa ad quae ista praeparantur, non possunt cognosci, nam
<lb n="5"/>
neque praeter generis uel speciei cognitionem praedicamenta
discuntur nec definitio genus relinquit et differentiam, et in
ceteris quam sit utilis iste tractatus, cum de diuisione et
demonstratione disputabitur, apparebit, sed quamquam necesse
sit haec quinque de quibus hic disputandum est, prius ad
<lb n="10"/>
cognitionem uenire quam ea quibus illa praeparantur, non
tamen ea significatione hic a Porphyrio positum est qua neces-
sitatem significari uellet ac non potius utilitatem, ipsa enim
oratio contextusque sermonum id clarissima intellegentiae
ratione significat, neque enim quisquam ita utitur ratione, ut
<lb n="15"/>
aliquam necessitatem referri dicat ad aliud, necessitas enim
per se est, utilitas uero semper ad id quod utile est refertur,
ut hic quoque, ait enim Cum sit necessarium, Chrysaori,
et ad eam quae est apud Aristotelem praedicamen-
torum doctrinam, si igitur hoc necessarium utile intel-
<lb n="20"/>
legamus et id nomine ipso uertamus dicentes : cum sit utile.
Chrysaori, et ad eam quae est apud Aristotelem praedicamen-
<note type="footnote">1 et <hi rend="italic">om. R, del. CGm2</hi> significans <hi rend="italic">R ante</hi> necessitatem <hi rend="italic">add</hi>.
altera <hi rend="italic">R, s. l. Gm2</hi> 4 necessitas est <hi rend="italic">E</hi> quia <hi rend="italic">om. NS</hi> sint <hi rend="italic">post</hi>
haec <hi rend="italic">F, post</hi> praecognita <hi rend="italic">H</hi> 5 agnosci <hi rend="italic">CN</hi> post cognosci <hi rend="italic">add</hi>. quae
<hi rend="italic">(om. E)</hi> praedicamenta dicuntur <hi rend="italic">CEGL (in sup. mg. m2)</hi> PR cognitiones
<hi rend="italic">(del. et s. l</hi>. quae <hi rend="italic">add. m2)</hi> praedicamentarum (rum <hi rend="italic">del. m2</hi>) dicuntur
<hi rend="italic">S</hi> nam—discuntur <hi rend="italic">om. GRS, in sup. mg. Lm2</hi> nam—cognitionem <hi rend="italic">in
mg. Em1?, reliqua om</hi>. 7 nec] sed istis cognitis nec <hi rend="italic">C</hi> sed nec <hi rend="italic">S</hi>
neque <hi rend="italic">N</hi> 10 sit] erit <hi rend="italic">Em2GLm1RS</hi> 13 significare <hi rend="italic">FN</hi> 15 utatur
<hi rend="italic">Sm1</hi> oratione <hi rend="italic">CHm1N</hi> 16 aliud] aliquid <hi rend="italic">CHm1N</hi> 17 <hi rend="italic">post</hi> se <hi rend="italic">add</hi>.
quiddam <hi rend="italic">CFHPN, s. l. Em2Lm2</hi>, quidem <hi rend="italic">edd</hi>. quod] ad quod <hi rend="italic">NP</hi>
defertur <hi rend="italic">Gm1Lm1RS</hi> 18 enim <hi rend="italic">om</hi>. C Chrysaori] <hi rend="italic">eaedem fere quae</hi>
<hi rend="italic">p. 147, set 149, 21 in codd. scripturae</hi> 19 et] te et <hi rend="italic">L</hi> 20 <hi rend="italic">post</hi>
<hi rend="italic">doctrinam add</hi>. nosse quid genus sit <hi rend="italic">C</hi> nosse quid sit genus et cetera
<hi rend="italic">in mg. Lm2</hi> 22 Chrysaori] <hi rend="italic">ut 18</hi> et <hi rend="italic">om</hi>. <hi rend="italic">EFGS</hi> te et <hi rend="italic">L</hi> doctri-
nam praedicamentorum <hi rend="italic">C</hi></note>
<pb n="151"/>
torum doctrinam, nosse quid genus sit et cetera, recte se
habebit ordo sermonum; sin uero id ad ‘necesse’ permutetur
atque dicamus : cum sit necesse, Chrysaori, et ad eam quae
est apud Aristotelem praedicamentorum doctrinam, nosse quid
<lb n="5"/>
genus sit et cetera, rectae intellegentiae sermonum ordo non
conuenit. quocirca hic diutius immorandum non est. quamquam
enim sit summa necessitas his ignoratis non posse ad ea ad
quae hic tractatus intenditur perueniri, non tamen de necessi-
tate hic dictum est necessarium, sed potius de utilitate.</p></div></div></div></body></text></TEI>