II. DE LOCIS IN EA SANCTIS. Ingressis ergo a septemtrionali parte urbem primum de 
 locis sanctis pro conditione platearum diuertendum est ad 
 ecclesiam Constantinianam, quae Martyrium appellatur. Hanc 
 Constantinus imperator, eo quod ibi crux Domini ab Helena 
 matre reperta sit, magnifico et regio cultu construxit. Dehinc

 6 Eucher. p. 126, 5 20 Eucher. p. 126, 6 22 cf. etiam Adamn. 
 p . 234, 1 

 1 uisuntur] insunt A 2 syon sic semper PV porta. 44 uille 
 I 
 fulonis P 4 portula] porta M 5 iosaphath A thecuites M tecuitis 
 PY 6 exitus uiarum portarum, sed uiarum eadem manu deleto V 
 . 7 tercius A 8 aquilonali A 9 ea pars] capars P 10 scripta] dicta PY 
 cf. Adamn. p. 224, 19 13 aquilonali in rasura positum V aquilonalis 
 M 14 cliuo] diuo P 15 loca om. PY 16 pluuiorum 
 A 19 eucherio P EVCHERIO V euch A in margine 21 sanctis 
 om. A 22 §cclesiam AP martyrum A 24 a uocabulo Dehinc 
 noua periodus incipit PV in margine ARCVLES P ARCVLFS Y 
 
 
 ab occasu Golgothana uidetur ecclesia, in qua etiam rupis 
 apparet illa, quae quondam ipsam adfixo Domini corpore crucem 
 pertulit, argenteam modo pergrandem sustinens crucem, pendente 
 magna desuper aerea rota cum lampadibus. Infra ipsum 
 uero locum dominicae crucis excisa in petra crypta est, in 
 qua super altare pro defunctis honoratis sacrificium solet 
 offerri, positis interim in platea corporibus. Huius quoque ad 
 occasum ecclesiae Anastasis, hoc est resurrectionis dominicae, 
 rotunda ecclesia tribus cincta parietibus duodecim columnis 
 sustentatur, inter parietes singulos latum habens spatium 
 uiae, quae tria altaria in tribus locis parietis medii continet, 
 hoc est australi, aquilonali et occidentali. Haec bis quaternas 
 portas, id est introitus, per tres e regione parietes habet, e 
 quibus quattuor ad uulturnum et quattuor ad eurum spectant. 
 Huius in medio monumentum Domini rotundum petra excisum 
 est, cuius culmen intrinsecus stans homo manu contingere 
 potest, ab oriente habens introitum, cui lapis ille magnus 
 adpositus est, quod intrinsecus ferramentorum uestigia usque 
 in praesens ostendit. Nam extrinsecus usque ad culminis 
 summitatem totum marmore tectum est; summum uero culmen 
 auro ornatum auream magnam gestat crucem. In huius ergo 
 monumenti aquilonali parte sepulchrum Domini in eadem petra 
 excisum longitudinis VII pedum, trium mensura palmorum 
 pauimento altius eminet, introitum habens a latere meridiano, 
 ubi die noctuque XII lampades ardent, quattuor intra sepulchrum, 
 octo supra in margine dextro. Lapis, qui ad hostium 
 monumenti positus erat, nunc fissus est, cuius pars minor 
 quadratum altare ante hostium nihilominus eiusdem monumenti ,

 7 Adamn. p. 227, 16 

 2 afixo A 3 sustenens ////cruce erasum uidetur ns P 4 desuper 
 magna P ipsius A 5 cripta AMV scripta P 6 sacrifitia solent A 
 8 licasa P ecclesiae om. A inastasis P 9 rotunda M 12 id est A 
 14 et quattuor ad uulturnum (sed erasum) et quattuor ad eurum M 
 15 in om. P medium A 18 feramentorum P 20 tectum] tactum M 
 22 turuuli A aquilonea A parte] porteitf 23 palmarum A 25int<?ritf 
 26 ostium A 28 nichilominus A nihil ominus M nichil hominus P 
 
 
 stat, maior uero in orientali eiusdem ecclesiae loco quadrangulum 
 aliud altare sub linteaminibus extat. Color autem eiusdem 
 monumenti et sepulchri albo et rubicundo permixtus 
 uidetur. A dextera autem parte huic ecclesiae cohaeret beatae 
 dei genetricis ecclesia quadrangula. In platea, quae Martyrium 
 et Golgotha continuat, exedra est, in qua calix Domini scriniolo 
 reconditus per operculi foramen tangi solet et osculari; qui 
 argenteus calix duas hinc et inde habens ansulas sextarii 
 Gallici mensuram capit, in quo est et illa spongia dominici 
 potus ministra. In loco autem illo, quo Abraham altare ad 
 immolandum filium construxit, mensa est lignea non parua, 
 in qua pauperum elemosinae solent a populo deferri. Sed 
 singula, quae dixi, ut manifestius agnosceres, etiam prae oculis 
 depingere curaui. 
 Figura ecclesiarum . Lancea militis inserta habetur in cruce lignea in porticu 
 Martyrii, cuius hastile in duas intercisum partes a tota ueneratur 
 ciuitate. 
 Haec quidem omnia, quae commemorauimus, sancta loca 
 extra montem Sion posita cernuntur, quo se ad aquilonem

 4 Adamn. p. 233, 2 5 Adamn. p. 234, 20 10 Adamn. p. 234, 6 
 16 Adamn. p.,235, 11 19 Eucher. p. 126, 15 

 .3 post monumenti rasura trium litterarum P 4 ad dexteram autem 
 partem PV ad dextera autem parte A a dextera autem parte M et 
 Adamn . 5 martirium P martirum A 6 in om. P scriniola M 
 n 
 8 argentea omisso calix A habeas ansulaa A ansulas habens PV 
 habens ansulas M 9 ca≡�lici P 10 post ministra in codice 
 M novem lineae uacant. Sequitur continuo u. 16-20: Lancea militis-extra 
 montem, deinceps u. 10-14: In loco autem illo—depingere 
 curaui. Sion posita cernuntur (u. 20) et q. s., uerbis, quae sunt: 
 In loco-curaui male inter extra montem et Sion posita cernuntur interpositis 
 in quo A habra hft P 12 Sed singula-curaui lineola rubra 
 perducta deleuit A 13 cognosceres V cognoscS P prae oculis de oculis 
 pingere, sed altero oculis eraso M in margine Euch A figura 
 deest AM, codices PV similem figuram exhibent atque Arculfus 
 17 astile A 19 in margine EVCHERIVS PV 20 si ñ M 

 XXXVIin Itin. Hlerosol. 

 20 
 
 
 deficiens loci tumor porrexit. In inferiore uero parte urbis, 
 ubi templum in uicinia muri ab oriente locatum ipsique urbi 
 transitu peruio ponte mediante fuerat coniunctum, nunc ibi 
 Saraceni quadratam domum subrectis tabulis et magnis trabibus 
 super quasdam ruinarum reliquias uili opere construentes 
 oratione frequentant, quae tria milia hominum capere uidetur. 
 Paucae illic cisternae in usum aquarum ostenduntur. 
 In uicinia templi Bethsaida piscina gemino insignis lacu 
 apparet, quorum alter hibernis plerumque impletur imbribus, 
 alter rubris est discolor aquis. Ab ea fronte montis Sion, quae 
 praerupta rupe orientalem plagam spectat, intra muros atque 
 in radicibus collis fons Siloe prorumpit, qui alternante quidem 
 aquarum accessu in meridiem fluit, id est non iugibus aquis, 
 sed in certis horis diebusque ebullit et per terrarum concaua 
 et antra saxi durissimi cum magno sonitu uenire consueuit. 
 
 In suprema montis Sion planitie monachorum cellulae frequentes 
 ecclesiam magnam circumdant illic, ut perhibent, ab apostolis 
 fundatam, eo quod ibi spiritum sanctum acceperint ibique 
 sancta Maria obierit, in qua etiam locus cenae Domini uenerabilis 
 ostenditur. Sed et columna marmorea in medio stat 
 ecclesiae, cui adhaerens Dominus flagellatus est. Huius ergo 
 ecclesiae talis dicitur esse figura.

 1 Adamn. p. 226, 16 7 Eucher. p. 126, 20 8 Eucher. p. 127, 8 
 10 Eucher. p. 127, 6 16 Eucher. p. 125, 17 20 Adamn. p. 243, 18 

 1 in codice P fol. 137 lin. 4 desinit cum defi; quae hic desiderawtur: 
 ciens loci tumor porrexit supra in spatio uacuo lineae post uerba: ueneratur 
 ciuitate ascripta sunt inferiori V 2 uicina PV, cf. Adamn. 
 p. 226,17PY ante uerba ab oriente in margine exstat ARCVLFVS PV 
 5 quosdam A constituentes PV 7 ante: Paucae in margine EYCHE- 
 RIVS PY encher M ostendunt A 8 in uicinia/////templi PY 
 bethaida A 9 ybernis PV 11 expectat M spectant A 12 fons 
 om. A syloe PV quidam A 15 antra] antea P cum magno 
 a 
 sonitu om. PV 16 supprema APV sup M planitiae M 18 accepernnt 
 A 19 cena A 20 ostendatur PV columpna V stat om . A 
 21 est add. 2. m. P ergo om. M 
 
 
 Figura ecclesiae . 
 Hic monstratur petra, super quam lapidatus est sanctus 
 protomartyr Stephanus extra ciuitatem. In medio autem Hierusalem, 
 ubi cruce Domini superposita mortuus reuixit, columna 
 celsa stat, quae aestiuo solstitio umbram non facit. Unde 
 putant ibi mediam esse terram et historice dictum: Deus 
 autem, rex noster, ante saecula operatus est salutem 
 medio terrae. Qua ductus opinione et Victorinus 
 Pictabionensis antistes ecclesiae de Golgotha scribens ita inchoat: 
 Est locus, ex omni medium quem credimus orbe; 
 Golgotha Iudaei patrio cognomine dicunt.