Mare uero mortuum longitudine stadiis DLXXX usque ad Zoaros Arabiae, latitudine CL usque ad uicina Sodomorum protenditur; nam et de puteis quondam salis post Sodomae et Gomorrae et ciuitatum finitimarum combustionem inundasse certissimum est. Apparet uero procul de specula montis Oliueti cernentibus, quod fluctuum conlisione commotum salsissimum eicit sal, et hoc sole siccatum accipitur multis utique nationibus profuturum. Aliter uero in quodam Siculo monte sal fieri dicitur, ubi lapides de terra euulsi uerum salsissimum sal et cunctis usibus aptissimum praebeant, quod esse sal terrae dicitur. Mortuum autem appellatur mare, quod nihil recipiat generum uiuentium, neque pisces neque adsuetas aquis 2 Heges. p. 217, 1 Adamn. p. 269, 4 11 Adamn. p. 267, 16 Eucher. in IV Reg. c. 25 Heges. p. 253, 29 15 Adamn. p. 269, 19 16 Adamn. p. 266, 22 21 Heges. p. 252, 12 1 albi PV, albidi AM et Adamn. p. 266, 19 longo tramite om. PV, add. AM et Adamn. p. 266, 20 3 circumdata M circundatum PV 4 aquae AP abilis M 5 crassatum PV, sed cf. Adamn. p. 269, 8 Heges. p. 217, 5 6 harenoso M et om. PV 7 circundatur PV hyppo APV hoccidente P 8 tyberiade APV genera] caenam M 9 et om. P speciq P post presantiora (sic) rasura 4 uel 5 Ktterarum P 11 ad om. A 12 goaros M uicinia APV nicina M et Heges. p. 253, 31 uulgo, uiciniam Cassell. 13 protendit PV 15 est] es P 19 fieri dicitur] fit A 20 prebent A 21 nichil APV aues, tauri camelique fluitent. Denique si Iordanis auctus imbribus pisces illuc influentes rapuerit, statim moriuntur et pinguibus aquis supernatant. Lucernam accensam ferunt supernatare sine ulla conuersione, extincto demergi lumine, et quauis demersum arte, quod uiuat, difficile haerere in profundo, omniaque uiuentia demersa, licet et uehementer inlisa, statim resilire.

Denique Vespasianum praecepisse natandi ignaros reuinctis manibus in profundum deici eosque omnes ilico supernatasse. Aqua ipsa sterilis et amara ceterisque aquis obscurior et quasi adustae praeferens similitudinem. Vagari super aquas bituminis glebas certum est atro liquore, quae scaphis adpropinquantes colligunt. Haerere sibi bitumen et nequaquam ferro praecidi fertur, sanguini tantum mulierum menstruo uel urinae cedere, utilis autem ad compagem nauium uel corporibus hominum medendis. Seruat adhuc regio speciem poenae; nascuntur enim poma pulcherrima, quae edendi cupiditatem spectantibus generent; si carpas, fatescunt ac resoluuntur in cinerem fumumque excitant, quasi adhuc ardeant. Sane in diebus aestatis inmodicus per spatia campi exaestuat uapor, unde et coalescente 8 Hegea. p. 252, 15 10 Heges. p. 252, 12 et 21 11 Heges. p. 252, 24 16 Heges. p. 253, 42 19 Heges. p. 249, 39 1 fluitent] flaenti PV fluitant M iordanea A 2 rapit A 3 fertur M 4 dimergi M et quauis] qua uas A qua uas M quia uas PV et quauis Heges. p. 252, 14 5 dimersum M quod bibat codd., sed cf. Heges. p. 252, 15 6 omnia quae M 7 relisire corr. 2. m. A 8 nandi M, sed cf. Heges. p. 252, 16 ignaras M gnaros A 9 omnes om. M, sed cf. Heges. p. 252, 17 ilico sic AMP et Heges. p. 252, 17 10 sterelis PV et ceterisque M 12 appropinquantes PV 13 bitur men M 14 sanguine codd., sanguini Heges. p. 252, 26 tantum] tamen M uel] et PY urina coda., urinae Heges. caedere M 15 Utilis codd. autem om. M compagiem M 16 medentes M ipsa regio A poenae] pomorum A enim] etiam PV 17 generant M 18 sicque ibidem carpas A 19 quasi adhuc] et quasi A modicus PV, sed cf. Heges. p. 249, 40 20 spacia M uitio nimiae siccitatis atque humi arido corruptior aer miserandas incolis conficit aegritudines.

In loco ergo, in quo Dominus baptizatus est, crux lignea stat usque ad collum alta, quae aliquotiens aqua transcendente absconditur. A quo loco ripa ulterior, id est orientalis, in iactu fundae est, citerior uero ripa in supercilio monticuli grande monasterium gestat beati baptistae Iohannis ecclesia clarum, de quo per pontem arcubus suffultum solent descendere ad illam crucem et orare. In extrema fluminis parte quadrata ecclesia quattuor lapideis cancris superposita est, coctili creta desuper tecta, ubi Domini uestimenta, cum baptizaretur, seruata esse dicuntur. Hanc non homines intrare, sed undae cingere ac penetrare solent. Ab eo loco, quo de faucibus maris Galilaeae Iordanis exit, usque ubi mare mortuum intrat, VIII dierum iter.

Minimum genus locustarum fuisse, quo pastus est baptista Iohannes, usque hodie apparet; quae corpusculis in modum digiti manus exilibus et breuibus in herbis facile captae coctaeque in oleo pauperem praebent uictum. In eodem deserto sunt arbores, folia lata et rotunda lactei coloris et melliti saporis habentes, quae natura fragilia manibus confricantur et 3 Adamn. p. 265, 9 ss. 14 Adamn. p. 269,16 17 Adamo. p. 272,10 1 nimio M nimee, sed corr. 1. m. Y 4 In loco ergo om. M in quo] i qao A 5 ascendente M 6 in actu M in actu corr. 1. m. P or 7 funda M 9 de qua A 10 post extrema addit uero A 11 UII P coctili latere creta P coctili creta superscripto latere V 12 baptizare//tur littera n erasa P 13 undae] ibidem A ac] et A 15 exiit A usque quo A VIllI A 16 iter est A 17 lucustis M mel AM et Adamn. p. 272, 12 Br ioll A iohanne M 18 lucustarum M 19 q usque A 20 preVibus littera \'u in margine posita M 21 pauperum A c n 23 natft P fragili PV cfrigantur corr. 1. m. P c fricatur cotv. J. M. Y eduntur. Hoc esse mel siluestre dicitur. Ibidem et fons sancti baptistae Iohannis ostenditur lucida aqua, lapideo protectus tecto, calce perlito.

Prope ciuitatem Sichem, quae nunc Neapolis dicitur, ecclesia quadrifida est, hoc est in crucis modum facta, in cuius medio fons Iacob XL cubitis altus, a latere ipso usque ad summum digitorum extentus, de quo Dominus aquas a Samaritana muliere petere dignatus est.

Locus ille, in quo Dominus panes benedixit et pisces, citra mare Galilaeae ad aquilonem ciuitatis Tiberiadis, campus herbosus et planus nunquam ex illo tempore aratus, nulla suscipiens aedificia, fontem tantum, ex quo tunc illi biberunt, ostendens. Qui ergo ab Helia Capharnaum pergunt, per Tiberiadem iter habent, deinde secus mare Galilaeae et locum benedictionis panum, a quo non longe Capharnaum in finibus Zabulon et Neptalim, quae murum non habens angusto inter montem et stagnum situ per maritimam oram orientem uersus longo tramite protenditur, montem ab aquilone, lacum ab austro habens.

Nazareth muros non habet, sed magna aedificia duasque grandes ecclesias: una in medio ciuitatis supra duos fundata cancros, ubi quondam fuerat domus, in qua Dominus nutritus 1 Adamn. p. 272, 1 ss. 4 Adamn. p. 270, 5 10 Adamn. p. 273, 1 88. 23 Adamn. p. 274, 4 ss. 1 hoc es semel silaestri M 2 iohannis baptistae PY baptistae om. A 3 perdito M 4 sychem Y 5 ciuitate A Neapolis] nec apostolis M 6 id est A figuram ecclesiae (crucis) exhibet P 10 tyberiade sic aemper APV nazaret APV de locis A 17 iter] uiam A 18 ciuitas ante Capharnaum add. PV, deest Adamn. p. 273, 18 20 super M horam A 23 murum PV, sed cf. Adamn. p. 274, 6 24 unfi.4 25 condam 2. m. superscriptum A est infans. Haec autem ecclesia duobus, ut dictum est, tumulis et interpositis arcubus suffulta habet inferius inter eosdem tumulos fontem lucidissimum, unde ciues omnes aquas in uasculis per trocleas in ecclesiam extrahunt. Altera uero est ecclesia, ubi domus erat, in qua angelus ad Mariam uenit.