In prouerbiis Vade ad formicam, o piger, et aemulare uidens uias eius, et esto illa sapientior: illa enim cum agrum non possideat, neque conpellentem se habeat, neque sub domino sit, quomodo parat aestate alimenta, copiosam autem facit in messe repositionem! uel uade ad apem, et disce quam laboriosa est, operationem etiam quam sanctam mercatur: cuius labores reges et mediocres ad sanitatem offerunt: grata est autem omnibus et gloriosa, et cum sit uiribus infirma, sapientiam praedicans producta est. usque quo, piger,

10 Prou. 6, 6-11 1 hipocritę S, hypochritae L 8 perciperant S 4 angite M 6 ue*ter (rasa r, corr. m. 2) S occulta S, in occulto M LC, W τ∞̗̃ ϰϱυϕαί∞̗ 13 parata! estate elimenta S copiosa M VLC 14 facit autem MVLC 15 est S, sit MVLC operatione MVLC etiam] et MVLC sancta MVLC 16 sanitatem MVLC: scitatem S, υ̒γίειαν 17 autem est C 18 predicane L producta est om. MVLC usquae S iacebis? quando autem de somno surgis? modicum quidem dormis, modicum autem sedes, modicum quidem dormitas, modicum autem manibus conplecteris pectus: deinde adueniet tibi sicut malus uiator paupertas, inopia autem sicut bonus cursor. si autem inpiger fueris, ueniet tibi sicut fons messis tua, inopia autem sicut bonus cursor refugiet te. Item illic: Pigrum deicit timor: animae autem effeminatorum esurient. Item illic: Increpatus piger non erubescit: simi- . liter autem qui mutuatur triticum in messe. Item illic: Desideria pigrum occidunt: non enim destinant manus eius facere aliquid. Item illic: Occasiones quaerit piger et dicit: leo in uiis est, in plateis autem homicidae. Item illic: Sicut ostium in cardine uertitur, ita piger in lecto suo. Item illic: Sapientior piger sibi uidetur quam qui in pleni-

7 Pron. 18, 8 8 Prou. 20, 4 10 Prou. 21, 25 11 Prou. 22, 13 18 Prou. 26, 14 14 ib. 16 15 Prou. 13, 4 16 Prou. 19, 24 18 Prou. 26, 13. 16 21 ib. 15 et 16 2 sedes modicum quidem dormitas modicum autem MVLC: om. 8 dormittas C 6 te om. MVLC 7 illic] in prouerbiis MVL C 8 Item — Increpatus — Desid. — Occas. — Sicut — Sap. — nuntium om. V illic] ubi supra MLC (et ita lin. 11. 13) 9 tricum S messem SM illic] in prouerbiis MLC (lin. 14) 12 leo est in uia C 18 0steum S 14 sibi piger Cv 38* tudine perfert nuntium. Item in ecclesiastico: rn lapide luteo lapidatus est piger: et omnis loquitur de aspernatione eius. de stercore boum lapidatus est piger: omnis qui tetigerit illum excutiet manus.

In ezechihel propheta: Et tu, fili hominis, ne timueris eos, neque paueas a facie eorum, quia insanient et conuenient aduersum te in circuitu. uerba eorum ne timeas, et a facie eorum ne paueas, quia domus exasperans est. Item illic: Ecce dedi faciem tuam potentem aduersus facies eorum, et constantiam tuam confortabo aduersus contentiones eorum, et erit fortior petra constantia tua. Item illic: Et ne timueris ab eis, neque terrearis a facie eorum, quia domus

1 Eccli. 22, 1 et 2 7 Ezech. 2, 6 11 Ezecb. 3, 8 18 ib. 9 3 eius] ei 8 bouum M eum MVLCv 7 eczechiel S, ezechihelo M, ezechielo V, hiezecM L, iezech C proph. om. MV LC 8 faciae S (et sic infra bis) 10 Item — Ecce — Et — est Item om. V 11 ubi supra MLC 13 petrae L in ezechiel (iez- C, hiezechielo L) MLC exasperans est. Item in euangelio secundum matthaeum: Quod dico uobis in tenebris, dicite in lumine, et quod in aure auditis, praedicate supra tecta et in plateis. nec timeatis eos qui occidere corpus possunt, animam autem non possunt interficere: timete autem magis eum qui potest animam et corpus occidere in gehennam.

In prouerbiis: Vir stultus. et iniquus uadit uias non bonas: ipse autem adnuit oculo et significat pede. Item illic: Vir stultus mala sibi fabricat, in suis autem labiis thensaurizat ignem. Item illic: Non conueniunt stulto labia

2 Matth. 10, 27 et 28 9 Prou. 6, 12 et 13 11 Prou. 16, 27 12 Prou. 17, 7 15 Prou. 15, 5 16 Prou. 14, 14 1 euuangelio S mattheum S 3 aure MLC: om. S audistis L super MVLCv platheis M (saepius) 4 occidunt corpus Cv 5 interflcere SMVL: occidere Cv (441, 6) 6 gehenna L 10 annuet MV 11 ubi supra MVLC 12 in prouerbiis MVL C fidelia, neque iustis labia mendacia. Item illic: Vt quid abundant diuitiae stulto? possidere enim sapientiam insensatus non poterit. Item illic: Ira est patri filius insipiens, et dolor matris eius. Item illic: Non desiderat sapientiam, cui deest sensus: magis enim ducitur inprudentia. Item illic: Os hominis stulti contritio est ei, labia autem eius laqueus animae ipsius. Item illic: Stultitia uiri exterminat uias eius, dominum autem causatur corde suo. Item illic: Stultitia inest cordi iuuenis, uirga autem et disciplina longe est ab eo. Item illic: Grauis est lapis et uix portabilis harena, ira autem stulti grauior ambobus. Item illic: Tamquam ager uir insipiens, et sicut uinea homo cui deest

1 Prou. 17, 16 8 ib. 25 4 Prou. 18, 2 6 ib. 7 7 Prou. 19, 3 9 Prou. 22, 15 10 Prou. 27, 3 12 Prou. 24, 30 et 31 16 (26) Pron. 19, 10 1 Item — Vt - - p. 599, 15 os illorum Item om. V ubi supra MLC (lift. 4. 7. 10) 2 habnndant SLC 3 in prouerbiis ML C (bin. 6. 9. 11) 4 matri MLC 5 in inprudentiam L, ἀϕϱοσύνη̗ 6 ei MLC: om. S 8 autem S: enim MLC in corde MC 11 haraena S, arena LC homiprudentia: si reliqueris eum inplebitur spinis et in faenum fiet et erit desertus, et maceriae parietum eius effodientur. Item illic: Sicut canis cum conuertitur ad uomitum suum odibilis efficitur, sic stultus malitia sua conuersus in peccatis suis. Item in ecclesiastico: Cum fatuis ne consilium habeas: non enim poterunt continere. Item illic: Qui minoratur corde, cogitat inania, et uir inprudens et errans cogitat stulta. Item illic: Ex ore fatui inprobabilis parabola, non enim dicit illam in tempore. Item illic: Cor fatui quasi uas confractum, et omnem scientiam non tenebit. Domus clausa fatuo sapientia, et scientia (in)sensati inenarrabilia uerba. Item illic: Conpedes in pedibus stultorum doctrina et quasi uinculum manus dexterae. fatuus in risu exaltat uocem suam, et uir sapiens uix tacite ridebit. Item illic: In ore fatuorum cor illorum, et in corde sapientium os illorum.

8 Prou. 26, 11 5 Eccli. 8, 17 (20) 6 Eccli. 16, 23 8 Eccli. 20, 20 (22) 9 Eccli. 21, 14 (17) 11 ib. 18 (21) 12 ib. 19 et 20 (22 et 28) 15 ib. 26 (29, 1 prudentia S: sapientia MLC reliquęris S, relinqueris ML faenum MLC, foenum S 2 mac*eriae (rasa h) S 3 ubi supra ML C (lin. 6.14) 5 nec S 8 in eccleaiastico MC, ubi supra L 9 illa MLC ubi supra ML, in eccleaiaatico C 10 tenebit Sv: continebit MLC 11 sensati SMLC inennarrabilia M 12 in ecclesiastico \' MLC compedea MLC 13 dextrae ML 15 in cor ML Item illic: Harenam et sal et massam ferri facilius est portare quam hominem inprudentem et fatuum et impium. Item illic: Amictus corporis et risus dentium et ingressus hominis denuntiat de illo. Item illic: Praecordia fatui quasi rota carri, et quasi axis uersatilis cogitatus ab illis. Item illic: Sapientiam qui docet fatuum quasi qui conglutinat testam. Item illic: Narratio fatui quasi sarcina in uia. Contribulant minae cor sapientis: stultus autem flagellatur et non sentit. Qui docet puerum stultum, contumeliam facit aequitati. Item in prouerbiis: In risu stultus agit nefaria. Item illic: Ex ore stultorum baculus contumeliae, labia autem sapientium custodiunt eos. Item illic: Omnia contraria sunt uiro insipienti, arma uero intellectus labia sapientiae. Item illic: Sapiens timendo de-

1 Eccli. 22, 15 (18) 3 Eccli. 19, 80 (27) 4 Eccli 36 (88), 5 6 Eccli. 22, 7 7 Eccli. 21, 16 (19) 8 Prou. 17, 10 9 ProtL 9, 7 10 Prou. 10, 28 11 Prou. 14, 8 18 ib. 7 14 ib. 16 1 ubi supra MLC (lin. 3. 6. 7) arenam (-na L) VL salem Cv 8 Item — Amictns — Un. 14 sapientiae Item om. V 4 denuntiat ML, enuntiat S (enuntiant v), indicat C, ἀναγγέλλει in eoclesiastico MLC precordia LC 5 quas iMis S ab illis S, illius MLCv 6 conglutinet testa ML 8 flagellatur et MLC: flagellat ut S 10 equitati S 11 nefarię agit C illic] in prouerbiis MLC (lift. 13. 14) . clinat a malo, stultus uero sibi confidens miscetur iniquo: seruiet autem stultus prudenti. Item in esaia propheta: Stultus enim stulta loquetur, et cor eius uana intellegit, ut consummet iniqua et loquatur ad dominum errorem, ad dispargendas animas esurientes et ut animas sitientes inanes faciat. consilium enim malorum iniqua cogitauit, disperdere humiles in sermonibus iniquis et dissipare uerba humilium in iudicio. nam pii iustitiam cogitauerunt et hoc consilium manebit. Item in ecclesiastico: Datus fatui non erit utilis tibi: oculi enim illius septemplices. exigua dabit et multa inproperabit, et apertio oris illius inflatio est.

Inprouerbiis: Anima benedicta omnis simplex: uir autem animosus uel iracundus non honeste agit. Item illic: Stul-

2 Item — Stultua — manebit Item om. V qsaia S 8 loquitur MLC intelleget M 4 consumet SMLC 5 dispergendas MLC esurientes et ut MLC: esuriente sicut S satientes S 6 faciat S: flant MLC 7 uerba MLC: uir S 9 fataae L 10 -illius MVLv, eius C, iliis S dabit MVLCv: debit S, dedit Mat 11 inproperauit SMLV1 (impr- M) 13 iracundia deponenda MVL 15 illic] in prouerbiis MVLC tus ipsa eadem die pronuntiat iram suam, occultat autem suam contumeliam astutus. Item illic: Iracundus agit sine consilio, uir autem prudens multa sustinet. Item illic: Ira perdet etiam sapientes, responsum autem humile auertit iram. Item illic: Vir iracundus parat lites, patiens autem etiam futuras mitigat. Item illic: Noli esse amicus uiro animoso, cum amico autem iracundo noli conmorari, ne forte discas uias eius et sumas laqueum animae tuae. Item illic: Totam iram suam profert stultus, sapiens autem dispensat eam per partes. Item illic: Vir animosus fodit contentionem, uir autem iracundus exobruet peccata. Item in ecclesiastico: Homo iracundus incendit litem, et uir peccator

2 Prou. 13, 16 3 Erou. 15, 1 5 ib. 18 6 Prou. 22, 24 et 25 8 Prou. 29, 11 10 ib. 22 12 Eccli. 28, 8 et 9 (11) 13 Prou. 14, 35 et 15, 1 19 Prou. 18, 16 20 Prou. 14, 29 26 Prou. 16, 27 et 28 2 astutus] add. Item ibi Sunt qui loquendo nulnerant ut (in V) gladio MVLC (Prou. 12, 18) illic] ubi supra MVLC 3 Item — Ira — p. 603, 10 multiloquium Item om. V in prouerbiia MLC (lin. 6. 8. 10) 4 humilem M 5 ubi supra MLC 9 inun suam om. MLC proferet ML dispensat ea MLC: om. S (ταμιεύεται) 10 contentiones MLC (509, 11) turbabit amicos et in medium pacem habentium inmittet delaturam. Item illic: Zelus et iracundia minuet dies, et ante tempus senectam adducet cogitatus. Item in ecclesiaste: Noli festinare in spiritu tuo irasci, quia ira in sinu stultorum requiescit. Item apostolus ad ephesios: Irascimini autem et nolite peccare: sol non occidat super iracundiam uestram. Item illic: Omnis amaritudo et ira et indignatio et clamor et blasphemia auferatur a uobis cum omni malitia. Item illic: Nunc autem deponite uos omnem iram, indignationem, malitiam, blasphemiam, multiloquium. Item iacobus apostolus: Sit uero omnis homo citatus audire et tardus loqui., piger in iracundia: iracundia enim uiri iustitiam dei non operatur. Item in euangelio se-

2 Eccli. 80, 26 4 Eccle. 7, 10 6 Eph. 4, 26 7 ib. 31 9 Col. 3, 8 11 Iac. 1, 19 et 20 1 turbauit ML immittit MC 2 delaturam MLC: delatorem S (cf. 520, 10) ubi supra MLC (Itn. 7) iracundiam S 3 ecclesiastico M 5 apostolus om. MLC efesioe S, effesios LC 6 super iracundia ura M 8 blasfemia M 9 illic S: ibi MLC uos om. MLC, et uos v omnia MLCv 10 ira M, iram et L blasfemiam S 11 apostolus om. MVLC 12 in om. V 13 euuang sec. mattheum S (sic pag. 604, lin. 12) cundum matthaeum: Qui irascitur fratri suo sine causa, reus erit iudicio. quicumque autem dixerit fratri suo ; racha, reus erit concilio. quicumque uero dixerit: fatue, reus erit gehennae ignis.

In deuteronomio: Haec domino retribuistis sicut plebis fatua et non sapiens? nonne hic ipse pater tuus possedit te et creauit te et fecit te? Item illic: Dominum, qui te genuit, dereliquisti et oblitus es deum, qui te nutriuit. Item in euangelio secundum matthaeum baptista iohannea: Videns autem multos ex pharisaeis et sadducaeis

1 Matth. 5, 22 8 Dent. 82, 6 10 ib. 18 13 Matth. 3, 7-10 1 omnia qui MVLCv frasi S sine causa om. MVLCv 2 quicumquae S racha MVLC, raccha S 8 fatuae SMV 6 uel om. MVLC 7 emitatua S sine dei eine diaboli S: om. MVLC (293, 15) 8 deutero nomium M plebs MVL, ples C 9 possidet SL 10 ubi supra MVLC genuit te C 11 derelinquieti MVl dum V 12 bapt. ieh. om. MVLC 13 iohannis S autem] add. iohannes MVLC phariseis VC saduceis (sadd- L) MVLC uenientes ad baptismum suum dixit ad eos: progenies uiperarum, quis ostendit uobis fugire ab ira uentura? facite ergo fructus dignos paenitentiae. et ne dixeritis intra uos: patrem habemus abraham. dico enim uobis, quoniam potens est deus de lapidibus istis suscitare filios abrahae. iam enim securis ad radicem arboris posita est: omnis ergo arbor, quae non facit fructum bonum, excidetur et in igne mittetur. Item illic: Amen amen dico uobis, quia omnis qui facit peccatum, seruus est peccati. seruus autem non manet in domo in aeternum, filius manet in aeternum. si ergo filius uos liberauit, uere liberi eritis. scio quia semen abrahae estis, sed quaeritis me interficere, quia sermo meus non capit in uobis. ego quod uidi aput patrem meum loquor, et uos quae uidistis aput patrem uestrum facitis. Item illic: Vos ex patre diabolo estis, et desideria patris uestri facere uultis: ille enim homicida fuit ab initio, et in ueritate non stetit, et ueritas non est in eo. Item illic: Qui est ex deo, uerba

8 Ioh. 8, 84-38 14 ib. 44 17 ib. 47 1 ad eos] eis Cv, αὐτοι̃ς 2 fugire SM: fugere VLC 8 fractos Ml penitentiae VLC 4 abraam V quoniam Sv: quia MVLC 5 filius S 6 que S 7 igne S: ignem MV LC (cap. CXIIII) 8 ubi supra MVLC 10 uos filius MVL 11 eritis SCv: estis MVL 18 meum patrem L 14 Item- Vos — p. 607, 6 uitae om. V ubi supra MLC (UK. 17) 15 diabulo SL 16 et ueritas S: quia ueritas MLC dei audit. ideo uos non auditis, quia ex deo non estis. Item apostolus ad ephesios: Et uos cum essetis mortui delictis et peccatis uestris, in quibus aliquando ambulastis secundum saeculum huius mundi, secundum principem potestatis aeris huius, spiritus qui nunc operatur in filios diffidentiae, in quibus et nos omnes aliquando conuersati sumus in desideriis carnis et cogitationum, et eramus natura filii irae sicut et ceteri. Item ad colossenses: Et uos qui aliquando eratis alienati et inimici sensus eius in operibus malis, nunc autem reconciliati in sanguine carnis eius per mortem ipsius, exhibete uos sanctos et inmaculatos et sine crimine coram ipso. Item illic: Nolite mentiri inuicem, spoliantes uos ueterem hominem cum actibus eius, et induite nouum, qui renouatur in agnitionem dei secundum imaginem eius qui illum creauit. Item petrus apostolus I: Gratia uobis et pax adimpleatur in recognitionem domini nostri iesu

2 Ephes. 2, 1-8 8 Col. 1, 21 et 22 12 CoL 3, 9 et 10 15 II Petro 1, 2-4 2 apost. om. MLC effesios LC 3 delectis S 8 colosenses 8, colosenses MLC 9 qui aliquando MLC: quando S (ποτὲ ο̆ντας) 11 ipsills om. Cv ezibite S, eiibete L 12 ad colosenses MLC 13 eius S: suis MLCv (480, 12) et om. MLC 14 agnitione C 15 creauit illum MLCv apostolus S: in epistola MLC prima MC 16 re I gionem 8 christi, qui nunc omnia nobis diuina uirtute sua quae ad uitam et pietatem pertinent donauit per agnitionem eius qui nos uocauit sua inlustri uirtute, per quam honorifica et maxima nobis promissa donantur, ut per haec sitis diuinae consortes naturae post euasionem quae est in mundo in cupiditate perditae uitae. Item iohannes apostolus I: Filioli, nemo uos seducat. qui facit iustitiam, iustus est, sicut et ille iustus est. qui facit peccatum, a diabolo est, quia ab initio diabolus peccat. et in hoc apparuit filius dei, ut solueret opera diaboli. omnis qui natus est ex deo non peccat, quia semen eius in ipso manet, et non potest peccare, quia de deo natus est. hinc apparent filii dei et filii diaboli. omnis qui non est iustus non est ex deo et qui non diligit fratrem suum.