LXXI. SEMINANDAM ANTE TVBTITIAM ET POSTEA METENDOS FRTCTVS EIVS.

In osee propheta: Seminate uobis iustitiam et uindemiate fructum uitae, exquirite uobis lumen scientiae, sustinete dominum, donec ueniat uobis fructus iustitiae. ut quid dilexistis impietatem, et iniquitates eius uindemiastis? Item in ecclesiastico: Fili, a iuuentute tua excipe doctrinam, et usque ad canos inuenies sapientiam. quasi is qui arat et seminat accede ad illam, et sustine bonos fructus illius. in opere enim illius exiguum laborabis, et cito edes de generationibus illius. Item in hieremia propheta: Innouate uobis nouitatem, et nolite serere in spinis. circumcidimini deo uestro, et circumcidite praeputium cordis uestri, uiri iuda et qui habitatis in hierttsalem, ne quando exeat sicut ignis

LXXI. SEMINAVDVM ANTE IVSTJTIAM ET POSTEA METENDO FBVCTVS EIVS. In osee propheta cap. : Seminate uobis iustitia, metite in ore misericordiae. In ecclesiastico cap. V: Fili, a iuuentute tua excipe doctrinam usque et cito edes de generationibus illius. In ecchieremia cap. : Innouate

LXXI. SEMINANDVM ANTE IVSTITIAM ET POSTEA METENDOS FRVCTVS EIVS. In osee cap. : Seminate uobis in iustitia et metite in ore misericordiae: innouate uobis nouale usque iniquitatem messuistis. In ecclesiastico cap. V: Fili, a iuuentute tua excipe doctrinam usque et cito edes de generationibus illius. In hieremia cap. : Haec enim dicit dominus uiro iuda et hierusalem: nouate uobis nouale usque non sit qui extinguat

8 Os. 10, 12 et 13 7 Bccli. 6, 18 et 19 (18—20) 11 Hier. 4, 8 et 4 2 seminandam S, seminandum MLCαμ, seminandi V (292,18) metendum C fructos M 3 verba in osee proph. om. V osseę <9, osae M1, OM M2 propheta ont. LC uindemiate] metite Cv 4 oitae] iusticię V 6 uendemiastis S 7 tua] otn. C ezcipite V1 8 is LC, his SMV hafat M 9 aceedae F1, accedit L fractos M 10 aedes L 11 proph. om. MV LC 12 serre L tircamcidemini S 13 prepucium L 14 exeat] neniat Jl, egrediatur v DI, Aug. 3, l. 36 indignatio mea et exardescat, et non erit qui extinguat a facie nequitiae cogitationum uestrarum. Item in psalmo CXXV: Qui seminant in lacrimis, in gaudio metent. euntes ibant et flebant, mittentes semina sua: uenientes autem uenient in exultatione, portantes manipulos suos. Item apostolus ad galatas: Nolite errare, deus non deridetur. quae enim seminauerit homo, haec et metet: quoniam qui seminat in carne sua de carne metet corruptionem, qui autem seminat in spiritu de spiritu et metet uitam aeternam. bonum autem facientes non deficiamus: tempore enim suo metemus non deficientes.

LXXII. IN MORTVO LACRIMAS PRODVCENDAS.

In ecclesiastico: Fili, in mortuo produc lacrimas, et quasi dira passus incipe plorare, et secundum iudicium con-

uobis nonales et nolite serere super spmas. In psalmo CXXVI: Qui seminant in lacrimis, in gaudio metent. Ad galatas cap. XXXIII: Nolite errare, deus non inridetur usque tempore enim suo metemus non deficientes.

LXXII. IN MORTVO LACRIMAS PRODVCENDAS. In ecclesiastico cap. : Fili, in mortuo produc lacrimas et quasi dira passus.

propter malitiam cogitationum uestrarum. In psalmo CXXVI: Qui seminant in lacrimis, in gaudio metent usque manipulos suos. Ad galatas cap. VIII: Nolite errare, deus non inridetur usque tempore enim suo metemus non deficientes.

LXXll. IN MORTVO LACBIMAS PBODVCENDAS. In ecclesiastico cap. XII : Fili, in mortuum produc lacrimas et quasi dira passus usque et consolare propter tristitiam.

8 Ps. 125 (126), 5 et 6 6 Gal. 6, 7-9 14 Eccli. 38, 16 et 17 1 exardescet C 2 facię S uerba Item — Qui — suos Item apostolus om. V 8 CXXVI ML, centesimo uicesimo seito C gaudio MLC, gaudium S mentent S 4 autem MLCv, om. S (434, 3) 5 in] cum Cv 6 apostolus S, om. MLC galathaa M L inridetur L, irridetur Cv 8 de carne et metet Lv qui autemseminat Sv: qui uero seminauerit MLC 9. et om. MLCv tege corpus eius, et non despicias sepulturam illius. propter delaturam amare fers luctum illius unius diei, et consolare propter tristitiam.

LXXIII. NEMINEM ESSE SINE PECCATO.

In prouerbiis: Quis gloriabitur purum se habere cor? aut quis audebit dicere mundum se esse a peccato? Item in iob: Quoniam si fuero iustus, non dubito quin os meum admiserit iniquitatem. et si dixero: sine querella sum, adaeque difficilia locutus sum. quis enim hominum uel uirorum ab operibus suis mundus et inmaculatus est coram domino? quia nemo mundus a sorde, nec unus quidem, etiam si una die fuerit uita eius super terram. quis enim hominum est sine querella? aut quis poterit iustus esse, qui natus est ex muliere? nam si nec caelum mundum est ante conspectum

LXXIII. NEMINEM ESSE SINE PECCATO. In prouerbiis cap. : Quis gloriabitur castum se habere cor? In lob cap. XXIII: Numquid iustificare potest homo conpositus deo usque et filius

LXXIII. NEMINEM ESSE SINE PECCATO. In prouerbiis cap. XXI: Quis potest dicere: mundum est cor meum, purus sum a peccato? In iob cap. XXIII : Numquid iustificari potest homo conpositus deo usque et filius hominis uermis. In epistula

6 Prou. 20, 9 8 Iob. 15, 13—16 18 Iob. 25, 4-6 1 dispicias S saepultura M 2 fers S, fer MVLC diae S consulare S 6 gloriatur MC, ϰαυχήσεαι purum S: castum MVLC 7 audet C peccatis MVL item om. V 8 quin MVC, qui in L, quid S 9 amiserit MVLC quęrella S, querela (quaer- M) MVLC adaeque (ad eque C) LC: ad ea quae (q; M) MV, adquę S 10 loquutus M 12 uerba mundus a sorde nec unus tn ras. fort. a m. 1 S nec unius quidem MV1 LC1, ne unus quidem V2, nec infans unius quidem diei C\' 18 dię S 14 quęrella S, querela (qllaer- M) MVLC 86* domini, quanto magis exsecrabilis et inmundus uir? Item iohannes apostolus I: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et ueritas in nobis non est si confiteamur peccata nostra, fidelis et iustus est qui dimittat nobis peccata, et mundet BOS ab omni iniquitate.

LXXIIII. NON FVRANDVM.

In exodo: Non facietis furtum et non mentiemini. Item in psalmo XLVIIII: Si uidebas furem, simul cum eo currebas, et cum adulteris portionem tuam ponebas. Item illic: Arguam te et statuam illa contra faciem tuam. Item in prouerbiis: Qui partitur cum fure, odit animam suam. Item ad corinthios I: Non fures, non auari, non ebriaci, non maledici, non rapaces regnum dei possidebunt.

hominis uermis. In epistula iohannis cap. II: Si dixerimus quoniam peccatum non habemus.

LXXIIII. NON FVRANDVM. In Exo do cap. XLII: Non facietis furtum. In psalmo XLVIIII: Si uidebas furem, simul currebas usque arguante. In prouerbiis cap. : Qui partitur cum furem, odit animam suam. Ad corinthios I cap. XXVII: Neque

iohannis I cap. II: Si dixerimus quoniam peccatum non habemus usque mundet nos ab omni iniquitate.

LXXIIII. NON FVRANDVM. In exodo cap. XI: Non fartam facies. In psalmo XLVllUL: Si uidebas furem, simul currebas usque contra faciem tuam. In prouerbiis cap. XXVIIII: Qui cum fure partitur, odit animam suam. Ad corinthios I cap.

2 I Ioh. 1, 8 et 9 8 Eiod. 20, 15 9 Ps. 49, 18 11 ib. 21 12 Prou. 29, 24 13 I Cor. 6, 10 1 execrabilis (\' M. 1) 8 inmundus uir (imm- M) MVLC, inmundo sit S 2 iohannis 8 apostolus I om. MVLC 4 fidelis est et iustus MVLCv, add. 8. I. deus al. m. C 8 in eio S 9 currebus cum ee MVLCv 11 illic] ubi supra MVLC illam SM item in prou. om. V (sed spat. uac. est) 12 animam suam odit Ad corinthioe Y 13 non Cares neqae ebilosti (aebr- MC) neque maledici neque rapaceS MVLC 19 arguante a pro argtiam te, unde incipit sequ. testim. quod compreh. p Item in zacharia propheta: Et conuersus adleuaui oculos meos, et uidi et ecce falcem uolantem, statura cubitorum uiginti et latitudo cubitorum decem. et dixit mihi: hoc est male dictum, quod eDit ad maleficos qui sunt super faciem totius terrae: quia omnis fur et periurus ex ea usque ad mortem punietur. et proferam illam, dicit dominus omnipotens, et introibit in domum furis et in domum periurantis in nomine meo in mendacio, et requiescet in media domo eius, et consummabit eum et materiam eius et lapidem eius. ltem in exodo: Quod si quis inuolaueirt uitulum aut ouem et occiderit eum aut uendiderit, quinque uitulos reddet pro uno uitulo et quattuor oues pro una one. Item illic: Quod si pauper est et non habet unde reddat, ueneat pro furto. quod si prehensus fuerit et inuentum fuerit in manibus eius furtum ab asino usque ad ouem uiuentem, dupla reddet.

fures neque auari regnum dei possidebunt. In azaccharia cap. : Et conuersus leoani oculos meos usque materiem eius et lapidem eius.

VI: Neque foras neque auari regnum dei possidebunt. In zacharia cap. : Et leuaui oculos meos et uidi et ecce uolumen uolans et dixit ad me: quid tu uides usque et consumet eum et ligna eius et lapides eius.

1 Zach. 5, 1-4 10 Exod. 22, 1 12 ib. 8 et 4 1 uerba Item — Et - Quod - Quod — dupla reddat om. V zaccharia S, zacaria C proph. om. MLC leuaui MLCv 2 statura MLC, statu S, longitudo eine v, μη̃ϰος Alx. gubitorum S 3 XX (in ras. a m. 2) M X M 4 exit C 5 totine om. MLC usquae S 7 introiuit ML furia om. MLC et in domum om. L 8 in mendacio (-tio MC) MLC: et mendabo 8 9 consummauit MLC 10 uerba Item — Quod — Quod — dnpla reddet om. MLC 11 eum S, αὐτό cod. Alex. quinque S 13 ueniat S 14 praehensus S

LXXV. NON GLORIANDVM IN SAPIENTIA MVNDI.

In prouerbiis: Esto confidens toto corde in domino, in tua autem sapientia noli extolli. Item illic: Noli esse sapiens aput te: time autem deum et declina ab omni malo. tunc sanitas erit corpori tuo et diligentia ossibus tuis. Item illic: Vidi uirum aestimantem se sibi sapientem esse, spem autem habuit magis insipiens quam ille. Item in esaia: Vae his qui prudentes sunt aput se et in conspectu suo sapientes. Item illic: Perdam sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobabo. Item in hieremia: Haec dicit dominus: non glorietur sapiens in sua sapientia,

LXXV. NON GLORIANDVM IN SAPIENTIA MVNDI. In prouerbiis cap. : Estote confidens toto corde in dominum, in tua autem sapientia noli extolli. Item ibi: Noli esse sapiens aput te, time autem deum. Item cap. XXVI: Vidisti hominem sapientem sibi sic uideri, magis illo spem habebit stultus. In esaia cap. : Vae his qui prudentes sunt aput se. Item ibi: Perdam sapientem sapientium. In hieremia cap. : Haec dicit dominus: non

LXXV. NON GLORIANDVM IN SAPIENTIA MVNDI. In prouerbiis cap. HI: Ne sis sapiens apud temet ipsum usque et inrigatio ossuum tuorum. Item cap. III : Habe fiduciam in domino ex toto corde tuo et ne innitaris prudentiae tuae. Item cap. XXVI: Vidisti hominem sapientem sibi uideri, magis illo spem habebit stultus. In esaia cap. : Vae qui sapientes estis in oculis uestris usque uobismet ipsis prudentes. Item cap. : Peribit enim sapientia a sapientibus usque abscondetur. In hieremia cap. : Haec dicit dominus: non glorietur sapiens in sapientia

3 Prou. 3, 5 4 ib. 7 et 8 7 Prou. 26, 12 9 Es. 5, 21 10 EB. 29, 14 12 Hier. 9, 28 et 24 1 XXV S 3 corde] add. tuo Cv in dum MVL, ad dum C in tua MVLC, tu (om. in) S 4 ubi supra MVLC 5 apud te Bapiens L dm MVLC: dñm S 6 corpori t.] cf. 471, 8 7 in prouerbiis MVLC esse sapientem C 8 magis habuit MVL C (ἔσχε μα̃λλον) uerba Item — Vae his — coram deo Item om. V 9 ęsaia S et om. M 10 illic] in esaia (is-, ys-) MLC et non glorietur fortis in sua fortitudine, et non glorietur diues in diuitiis suis: sed in hoc glorietur qui gloriatur, scire et intellegere quia ego sum dominus qui facio misericordiam et iudicium et iustitiam super terram, quia in his est uoluntas mea, dicit dominus. Item apostolus ad romanos: Dicentes enim esse se sapientes stulti facti sunt. Item ad corinthios I: Vbi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor huius saeculi? nonne stultam fecit deus sapientiam mundi? Item illic: Videte uocationem uestram, fratres, quia non multi sapientes secundum carnem, non multi potentes, non multi nobiles: sed quae stulta sunt huius mundi elegit deus, ut confundat sapientes, et infirma mundi elegit deus, ut confundat fortia, et ignobilia et contemptibilia elegit quae non sunt, ut quae sunt destituat, ut non glorietur omnis caro coram deo. Item illic: Nemo se fallat. si quis uidetur

glorietur sapiens in sna sapientia usque in his est uoluntas mea, dicit dominus. Ad romanos cap. IIII : Dicentes enim se esse sapientes stulti facti sunt. In epistula ad tesalonicenses cap. : Vbi sapiens? ubi scriba? Item cap. VI: Videte uocationem uestram usque non glorietur omnis caro quoram deo. Item cap. XIIII: Nemo se seducat usque sapienti huius mundi stultitia est apud deum.

sua usque haec enim placent mihi, ait dominus. Ad romanos cap. II: Dicentes enim se esse sapientes stulti facti sunt. Ad corinthios I cap. I: Vbi sapiens? ubi scriba usque stultam fecit deus sapientiam huius mundi. Item illic cap. I: Videte enim uocationem uestram, fratres, usque non glorietur omnis caro in conspectu eius. Item illic cap. III: Si quis uidetur inter

6 Rom. 1, 22 7 I Cor. 1, 20 9 ib. 26—29 15 I Cor. 8, 18-20 2 in suis diuitiis MLC 3 quia .. ] cf. 394, 11 5 aposto- M lus S, paulus MLC 6 se esse sapientes MLCv, esse I.sapiens (M m. 1) 8 ad corintios prima M 7 ubi enl sap. C 8 huius mundi MLCv 9 ubi supra MLC 13 elegit] add. et (ut L) ea MLCv 14 destitsat S, euacuet MLC, destrueret v 15 dno C illic] ubi supra MLC, ad romanos V 18 tesai a, m margine signum r sapiens esse in hoc saeculo, stultus fiat, ut sit sapiens. nam sapientia huius mundi stultitia est aput deum. scriptum est enim: conprehendam sapientes in astutia eorum. et iterum: dominus nouit cogitationes sapientium quoniam uanae sunt